Ảnh tư liệu biến lịch sử thành trải nghiệm chung
Ảnh tư liệu trường học là những hình ảnh ghi lại con người, không gian và sinh hoạt qua các thời kỳ, giúp cộng đồng nhận diện lịch sử của một mái trường bằng những dấu vết cụ thể. Giá trị của chúng không dừng ở việc minh họa quá khứ: khi được trưng bày hoặc gìn giữ đúng cách, ảnh nối ký ức cá nhân với câu chuyện chung của nhiều thế hệ. Hai hoạt động tại Huế cho thấy điều đó qua hai hướng bổ trợ nhau: Trường THPT Chuyên Quốc Học - Huế đưa tư liệu vào triển lãm nhân hành trình 130 năm, còn Trường ĐH Sư phạm Huế mời cộng đồng góp ảnh để chuẩn bị cho mốc 70 năm. Một bên mở kho ký ức đã được tập hợp; bên kia tìm cách mở rộng kho ấy từ những gì còn nằm trong gia đình và tay người cũ. Cả hai đều cho thấy lịch sử trường học không chỉ thuộc về hồ sơ của nhà trường.
Quốc Học - Huế kể hành trình 130 năm qua hiện vật
Triển lãm của Trường THPT Chuyên Quốc Học - Huế giới thiệu hình ảnh và tư liệu về quá trình hình thành, phát triển từ năm 1896 đến nay, qua đó tái hiện hành trình 130 năm của trường. Sức thuyết phục của cách làm này nằm ở sự đa dạng: từ chỉ dụ thành lập, học bạ cũ, sách giáo khoa đến ảnh lớp học, thầy cô và học sinh qua nhiều thế hệ. Đồng phục, sổ liên lạc, vở ghi cùng tư liệu về văn nghệ, thể thao và phong trào học sinh giúp lịch sử hiện ra như đời sống thường ngày, chứ không chỉ là danh sách thành tích. Triển lãm còn đặt kiến trúc, cảnh quan xưa và nay bên cạnh những dấu mốc học tập, thi học sinh giỏi, Olympic và nghiên cứu khoa học. Cách kể ấy khiến triển lãm ảnh trường học vừa gợi niềm tự hào, vừa nhắc học sinh hôm nay về trách nhiệm tiếp nối truyền thống.
ĐH Sư phạm Huế mời cộng đồng góp vào kho ký ức
Khác với một triển lãm đã tập hợp tư liệu để kể lại chặng đường, Trường ĐH Sư phạm Huế bắt đầu từ lời kêu gọi cộng đồng cùng tạo nên nguồn tư liệu. Sáng 22/10, trường phát động sưu tầm, cho mượn và hiến tặng ảnh, tư liệu hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập vào năm 2027, đánh dấu chặng đường 1957–2027. Đối tượng được mời tham gia gồm cán bộ, giảng viên, cựu sinh viên, học sinh cùng cơ quan, tổ chức và cá nhân. Những gì được tìm kiếm có thể là ảnh lớp học cũ, giờ lên lớp, buổi thực tập sư phạm, hoạt động phong trào hay một góc sân trường quen thuộc. Đây là lựa chọn đáng ghi nhận: thay vì mặc định ký ức chỉ nằm trong kho lưu trữ chính thức, nhà trường thừa nhận rằng nhiều mảnh ghép lịch sử vẫn được giữ trong tay cộng đồng. Sưu tầm ảnh tư liệu vì thế cũng là lời mời cùng kể lịch sử.
Từ lời gửi ảnh đến triển lãm: trách nhiệm gìn giữ chung
Lời kêu gọi chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu tư liệu được tiếp nhận, xử lý và sử dụng cẩn trọng. Trường ĐH Sư phạm Huế cho biết sẽ bảo quản, nghiên cứu và sử dụng nguồn ảnh được trao gửi một cách trang trọng, khoa học, đúng giá trị lịch sử. Việc nhận tư liệu trực tiếp hoặc qua thư điện tử kéo dài từ 22/10 đến 30/12/2026; phân loại, xử lý và hiệu đính dự kiến diễn ra từ tháng 1 đến tháng 2/2027, trước triển lãm vào tháng 4/2027 tại khuôn viên trường, số 34 Lê Lợi, phường Thuận Hóa, TP Huế. Hai cách làm vì vậy tạo thành một vòng kết nối: tư liệu được cộng đồng chia sẻ sẽ có cơ hội trở thành nội dung trưng bày, còn triển lãm giúp ký ức riêng được nhìn nhận như di sản chung. Muốn lịch sử trường học sống qua nhiều thế hệ, ảnh không thể chỉ được cất giữ; chúng cần được nhận diện, bảo quản và kể lại.
