Hai chặng đường, một mục tiêu
Trường dân tộc nội trú và trường dự bị đại học là hai mắt xích bổ trợ, giúp học sinh dân tộc thiểu số có điều kiện học tập liên tục từ phổ thông đến ngưỡng cửa đại học. Một bên tạo môi trường sinh hoạt, học tập ổn định; bên kia bồi đắp kiến thức và năng lực tự học trước khi các em bước vào giảng đường.
Trường PTDTNT THPT Trà Vinh đã trở thành mái nhà chung của nhiều thế hệ học sinh Khmer sau hơn 30 năm hoạt động. Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang, thành lập năm 1976, tiếp nối hành trình ấy bằng một năm chuẩn bị cho học sinh đến từ nhiều vùng miền. Nhìn hai mô hình cạnh nhau cho thấy chính sách giáo dục có ý nghĩa nhất khi không dừng ở việc mở cửa trường học, mà còn giúp người học đủ sức đi tiếp.

Nội trú tạo nền tảng để học sinh Khmer vươn lên
Ở Trà Vinh, nội trú không chỉ là nơi ở mà còn là điều kiện để học sinh tập trung học tập, rèn tính tự lập và sống có kỷ luật. Trường quản lý nội trú 24/24 giờ, duy trì bữa ăn đủ dinh dưỡng và nền nếp sinh hoạt khoa học. Học sinh còn được hưởng học bổng bằng 80% mức lương cơ sở và nhận vật dụng thiết yếu, qua đó giảm bớt gánh nặng cho gia đình khó khăn.
Quy mô và kết quả cho thấy mô hình này đang tạo cơ hội thực chất: năm học 2026–2027, trường có 412 học sinh ở ba khối lớp; năm học trước, toàn bộ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT và hơn 90% trúng tuyển đại học. Tuy vậy, thành tích chỉ có ý nghĩa khi đi cùng sự chăm lo đời sống, kỹ năng sống và bản sắc văn hóa Khmer. Trường cho biết sẽ tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số và đẩy mạnh hướng nghiệp.
Năm dự bị: bước đệm cần được đo bằng tiến bộ
Với nhiều học sinh dân tộc thiểu số, năm dự bị là lần đầu sống xa gia đình, tự sắp xếp việc học và làm quen với bạn bè từ những cộng đồng văn hóa khác nhau. Vì thế, giáo dục dự bị đại học không thể chỉ là phần kiến thức bổ sung. Đây còn là khoảng thời gian để rèn kỹ năng sống, sự tự tin, khả năng tự học và thích ứng với nhịp học tập mới.
Trong 50 năm, Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang đã bồi dưỡng 15.504 học sinh; 14.538 em được chuyển vào đại học, học viện hoặc cao đẳng, đạt khoảng 94%. Tại lễ kỷ niệm ngày 14/11, Thứ trưởng Y Thông đề nghị lấy sự tiến bộ và khả năng tiếp tục học tập của học sinh làm thước đo quan trọng nhất. Đây là chuẩn đánh giá đúng hướng: tỷ lệ chuyển tiếp đáng ghi nhận, nhưng chất lượng còn nằm ở việc học sinh có đủ nền tảng để theo học lâu dài hay không.

Đánh giá bằng khả năng đi tiếp
Yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số khiến cả hai mô hình cần nhìn xa hơn kết quả thi cử. Trường nội trú phải giúp học sinh có nền tảng học tập vững, còn trường dự bị phải nhận diện đúng khoảng trống kiến thức và hỗ trợ từng em tiến bộ. Nếu chỉ nhìn vào điểm số hay tỷ lệ trúng tuyển, những chuyển biến như biết tự học, dám trao đổi với giáo viên và thích nghi với môi trường mới dễ bị bỏ qua.
Trong thời gian tới, trường dự bị đặt mục tiêu đổi mới quản trị, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ và phát triển đội ngũ; Trà Vinh cũng tiếp tục nâng hiệu quả dạy học, chăm sóc học sinh và hướng nghiệp. Hai hướng đi chỉ thật sự gặp nhau khi mọi cải tiến được kiểm chứng bằng câu hỏi thiết thực: học sinh đã tiến bộ ra sao, và các em có đủ năng lực để tiếp tục học hay chưa?
Từ mái trường nội trú đến lớp dự bị rồi giảng đường, hành trình học lên đại học cần nhiều hơn một cánh cửa tuyển sinh. Trà Vinh tạo chỗ dựa từ bậc phổ thông; Nha Trang giúp học sinh củng cố hành trang trước chặng học mới. Lấy sự tiến bộ và khả năng học tập làm thước đo sẽ giúp cả hai mô hình giữ đúng trọng tâm: mở rộng cơ hội và giúp học sinh đi được đến cùng.







