Du lịch núi Việt Nam: từ lợi thế tự nhiên thành chiến lược quốc gia
Du lịch núi Việt Nam là định hướng phát triển các điểm đến ở khu vực đồi núi, cao nguyên, kết hợp cảnh quan tự nhiên, văn hóa bản địa, hạ tầng giao thông hiện đại và hệ sinh thái dịch vụ nghỉ dưỡng để tạo ra những hành trình trải nghiệm dài ngày, qua đó phân bổ lại dòng khách, giảm áp lực cho đô thị và xây dựng động lực kinh tế mới ở những vùng còn nhiều tiềm năng. Nếu trước đây du lịch núi chỉ gắn với trekking, hành hương hay những chuyến đi bụi, thì hiện nay nó đang chuyển thành một trụ cột chiến lược, được quy hoạch bài bản với cáp treo, dự án resort sinh thái quy mô hàng nghìn hecta và cả hạ tầng hàng không riêng. Câu hỏi không còn là “có nên đầu tư hay không”, mà là “làm thế nào để phát triển mà vẫn giữ được bản sắc và sự bền vững lâu dài cho cộng đồng địa phương”.
Ba Den Mountain: minh chứng sống cho sức bật du lịch núi
Ba Den Mountain không chỉ là “nóc nhà Nam Bộ” mà đang trở thành biểu tượng cho khả năng bứt phá của du lịch núi Việt Nam. Nằm ở độ cao 986 m, núi Bà Đen là điểm đến nổi bật của Tây Ninh và có sức hút tăng đều khi lượng khách du lịch toàn tỉnh nửa đầu năm ước đạt 5,07 triệu lượt, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng nói hơn: chỉ trong 7 tháng, khu du lịch Sun World Ba Den Mountain đã đón vị khách thứ 4 triệu đi cáp treo lên núi. Đây là con số mà nhiều điểm đến biển nổi tiếng còn phải mơ ước, và là bằng chứng cho thấy du lịch núi Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra khối lượng khách khổng lồ nếu được đầu tư đúng cách. Từ đỉnh núi, du khách có thể ngắm toàn cảnh Tây Ninh và hồ Dầu Tiếng, kết hợp không gian tâm linh với quần thể chùa cổ và tượng Phật Bà bằng đồng cao nhất châu Á tọa lạc trên đỉnh núi. Khi một điểm du lịch núi có thể vừa phục vụ hành hương, vừa trở thành tổ hợp tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm, nó lập tức nâng vị thế của cả vùng trong bản đồ du lịch.
Siêu dự án resort sinh thái 1.900 ha: tham vọng thành phố nghỉ dưỡng trên núi
Nếu Ba Den Mountain là ví dụ cho việc nâng cấp một điểm đến đã có sẵn danh tiếng, thì quần thể đô thị nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái Thạch Bích – Núi Chúa lại thể hiện tham vọng xây mới một “thành phố nghỉ dưỡng” trên núi. Quy hoạch đang được nghiên cứu trên diện tích khoảng 1.900 ha, trải dài từ vùng bình nguyên dọc hai bờ sông Trà Bồng lên đỉnh Núi Chúa cao hơn 1.300 m. Chuỗi cảnh quan liên hoàn từ sông đến núi, thung lũng, suối và đặc biệt là nguồn khoáng nóng Thạch Bích cho thấy đây không chỉ là một dự án resort sinh thái thông thường, mà là hệ sinh thái trải nghiệm sức khỏe, spa, thiền, yoga và nghỉ dưỡng dài ngày được thiết kế để giữ chân khách lâu hơn. Theo hồ sơ quy hoạch, quần thể dự kiến đón khoảng 1,5 triệu lượt khách vào năm 2030, 2,5 triệu lượt trong giai đoạn 2031–2035 và khoảng 4,5 triệu lượt mỗi năm vào 2050. Cần nhấn mạnh: đây là mức kỳ vọng tương đương nhiều địa phương du lịch truyền thống, nghĩa là dự án không đặt mục tiêu “đủ sống”, mà muốn trở thành cực tăng trưởng du lịch mới của khu vực.
Măng Đen và sân bay riêng: đòn bẩy hạ tầng cho du lịch núi
Măng Đen – vùng cao mát lạnh ở khu vực Bắc Tây Nguyên – đang cho thấy một chân lý đơn giản: du lịch núi không thể cất cánh nếu hạ tầng giao thông còn là “điểm nghẽn”. Nằm ở độ cao khoảng 1.200 m, Măng Đen được ví như “Đà Lạt thứ hai” với rừng thông, hồ, thác nước và hệ sinh thái đa dạng thuận lợi cho nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái. Lượng khách tăng từ 120.000 lượt năm 2021 lên khoảng 1,5 triệu lượt năm 2025, tăng trưởng bình quân trên 40% và tổng doanh thu du lịch ước khoảng 1.345 tỷ đồng đã chứng minh sức hấp dẫn của điểm đến. Tuy nhiên, việc khách từ Hà Nội, TP.HCM phải bay đến Pleiku rồi đi thêm 100–110 km bằng đường bộ khiến thời gian và chi phí tiếp cận bị kéo dài. Trong bối cảnh đó, Cảng hàng không Măng Đen được thúc đẩy lập quy hoạch chi tiết với công suất khoảng 1 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 2,5 triệu hành khách/năm vào 2050, diện tích dự kiến khoảng 350 ha. Khi sân bay này đi vào vận hành, du lịch núi Việt Nam sẽ có một minh chứng rõ ràng về việc phát triển hạ tầng du lịch không chỉ là chuyện đường lên điểm đến, mà là mở rộng thị trường khách ở khoảng cách xa, tạo điều kiện cho các hãng lữ hành xây dựng tuyến bay – tour nghỉ dưỡng trọn gói.
Kết nối giao thông, hàng không và lưu trú: điều kiện để du lịch núi bền vững
Điểm chung của Ba Den Mountain, Thạch Bích – Núi Chúa và Măng Đen là cách chúng được đặt trong một chiến lược phát triển hạ tầng du lịch tổng thể: giao thông, hàng không, dịch vụ lưu trú và sản phẩm trải nghiệm phải cùng phát triển, nếu không những con số triệu lượt khách sẽ trở thành áp lực lên môi trường và cộng đồng thay vì cơ hội. Đồ án quy hoạch quần thể đô thị nghỉ dưỡng Thạch Bích – Núi Chúa được định hướng trên nguyên tắc tôn trọng cảnh quan, hiện trạng và hạ tầng thiết yếu, hạn chế tác động đến đời sống người dân cũng như các giá trị lịch sử, văn hóa địa phương. Tỉnh yêu cầu phát huy lợi thế rừng, khoáng nóng để phát triển du lịch sinh thái, chăm sóc sức khỏe và tăng thu nhập cho cộng đồng thông qua làng sinh thái, điểm du lịch cộng đồng, sản phẩm quế, dược liệu, ẩm thực và nghề truyền thống. Măng Đen cũng được quy hoạch để trở thành trọng điểm du lịch gắn với khí hậu trong lành, cảnh quan và văn hóa, với hệ thống hạ tầng đồng bộ, kết nối thuận lợi mạng lưới giao thông quốc gia. Có thể thấy, chiến lược du lịch núi Việt Nam không dừng ở việc “kéo khách lên núi”, mà đang dịch chuyển sang hướng phát triển bền vững, trong đó mỗi km đường, mỗi phòng nghỉ và mỗi sản phẩm bản địa đều cần được nhìn như một phần của hệ sinh thái dài hạn. Nếu giữ được kỷ luật quy hoạch và tiếng nói của cộng đồng, những siêu dự án trên núi sẽ không trở thành khối bê tông lạnh lẽo, mà là những đô thị nghỉ dưỡng sống cùng rừng, cùng nước và cùng văn hóa địa phương.
