Tăng tốc để kịp một sự kiện có tầm vóc quốc tế
Cụm công trình APEC tại Phú Quốc là hệ thống địa điểm hội nghị và hạ tầng kết nối được xây dựng để phục vụ các hoạt động cấp cao, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển lâu dài của đảo. Ngày 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết 41 và các dự án trọng điểm; ngày 6/11, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng ông Lê Hồng Anh thăm công trường, động viên người lao động; đến chiều 9/11, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng họp Ban Chỉ đạo về công tác chuẩn bị và tiến độ. Chuỗi hoạt động cho thấy APEC 2027 Phú Quốc đã bước vào giai đoạn phải biến cam kết thành kết quả nhìn thấy được. Đây là cơ hội phát triển, nhưng cũng là phép thử về năng lực phối hợp, điều hành và giữ kỷ luật dự án khi thời gian còn lại không nhiều.
Hiện có 21 công trình, dự án phục vụ APEC đang triển khai; tính đến ngày 4/11/2026, giải ngân đạt 9.666/13.477 tỷ đồng, tương đương 71,73% kế hoạch vốn năm 2026. Con số này cho thấy khối lượng công việc đang được chuyển thành tiến độ, song phần còn lại đòi hỏi kiểm soát sát từng mốc, không thể dựa vào nỗ lực nước rút ở cuối kỳ. Tỉnh yêu cầu các đơn vị làm theo tinh thần “6 rõ”, lập đường găng tiến độ và chịu trách nhiệm trực tiếp. Đó là hướng đi đúng: dự án lớn cần đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể, không chỉ những cuộc họp tổng kết.
Công trường hội nghị và mạng lưới kết nối cùng chạy đua
Cụm trung tâm hội nghị, sân bay, đường tỉnh ĐT.975, Đại lộ APEC và tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc đang được đẩy nhanh thi công để hình thành hành lang nối cửa ngõ hàng không với khu vực tổ chức hội nghị ở phía nam đảo. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC đã hoàn thành kết cấu thép và phần mái; công trình có tổng diện tích sàn 153.130 m². Mục tiêu là hoàn thiện nội thất trước ngày 31/3/2027. Đây là quy mô lớn, nhưng giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành đồng bộ, chứ không chỉ hình dáng nổi bật của công trình.
Ở sân bay, đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m, rộng 45 m, đã đưa vào khai thác ngày 29/10 sau tám tháng thi công. Trên tuyến đường sắt nhẹ dài 17,59 km kết nối sân bay với khu APEC, hơn 11 km đường ray đã được lắp đặt; bốn trong sáu nhà ga đạt khoảng 60% khối lượng. Các dự án này không nên được xem như những hạng mục riêng lẻ: đường sá, tàu điện, nhà ga và điểm đến hội nghị phải kết nối thuận tiện, an toàn. Khi vận hành tốt, hạ tầng có thể phục vụ khách du lịch và sự kiện quốc tế sau hội nghị, thay vì trở thành tài sản ít được khai thác.
Mốc hoàn thành không phải lý do để hạ chuẩn
Mốc bắt buộc là hoàn thành toàn bộ công trình trước ngày 30/6/2027, để còn thời gian vận hành, khai thác và phục vụ hội nghị. Vì vậy, tiến độ xây dựng Phú Quốc cần được đánh giá bằng cả khả năng bàn giao đúng hạn lẫn mức độ sẵn sàng thực tế: thử nghiệm hệ thống, kiểm tra an toàn và xử lý các điểm nghẽn trước khi đón đại biểu. Theo kế hoạch, những chuyến tàu đầu tiên dự kiến đến đảo vào tháng 1 và tháng 2/2027 để lắp đặt thiết bị, hướng tới chạy thử vào tháng 7/2027. Mốc chạy thử này đòi hỏi các hạng mục liên quan phải phối hợp chặt chẽ, bởi một mắt xích chậm có thể ảnh hưởng cả mạng lưới.
Thông điệp của lãnh đạo Quốc hội là “ba không”: không lùi mốc, không hạ chuẩn về an toàn, chất lượng và mỹ thuật, không để xảy ra sai phạm. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu kiểm tra hiện trường thường xuyên, theo dõi mốc trung gian và tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, thủ tục, đất đai, vận chuyển vật liệu, nhân công, thiết bị. Tăng tốc là cần thiết, nhưng phải đi cùng minh bạch và tuân thủ pháp luật; nếu không, tiến độ nhanh có thể để lại rủi ro lâu dài. Việc tái định cư cũng phải được giải quyết trước, bảo đảm người dân nhường đất có nơi ở ổn định, bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Thước đo cuối cùng là khả năng phục vụ lâu dài
Các công trình APEC không chỉ phục vụ một tuần hội nghị. Hạ tầng giao thông đồng bộ cùng địa điểm hội nghị, biểu diễn quy mô lớn có thể mở rộng năng lực đón khách và tổ chức sự kiện quốc tế, góp phần đưa Phú Quốc thành trung tâm du lịch, dịch vụ và hội nghị của khu vực. Nhưng lợi ích đó không tự đến từ việc xây xong. Địa phương cần tính trước phương án khai thác, bảo trì và kết nối với đời sống thường ngày; nếu không, công trình quy mô lớn có nguy cơ tạo gánh nặng vận hành thay vì động lực phát triển.
Vì thế, yêu cầu tháo gỡ khó khăn cho 21 dự án phải song hành với giám sát chất lượng, trách nhiệm người đứng đầu và bảo vệ quyền lợi người dân. Mốc 30/6/2027 là cam kết cần giữ, nhưng không thể trở thành cái cớ để bỏ qua kiểm định hay thủ tục. Phú Quốc chỉ thật sự sẵn sàng khi các hạng mục vận hành ăn khớp, an toàn, đúng luật và hữu ích sau sự kiện. Tốc độ cần thiết; chất lượng và niềm tin của cộng đồng mới quyết định di sản mà APEC để lại.
