Cuộc đua nước rút: APEC thúc đẩy một làn sóng hạ tầng mới tại Phú Quốc
Cuộc đua nước rút hạ tầng chuẩn bị cho Phú Quốc APEC 2027 là quá trình đặc khu đồng thời triển khai các dự án điện, giao thông, đô thị và hạ tầng công cộng, gắn với giải phóng mặt bằng quy mô lớn và tái định cư hàng ngàn hộ dân, nhằm tạo nền tảng tiện ích, kết nối và môi trường sống mới cho cả người dân lẫn du khách, không chỉ phục vụ một tuần lễ hội nghị mà tái định hình cơ sở hạ tầng khu vực lâu dài. Động lực thật sự không phải chỉ là “trang điểm” đảo ngọc cho một sự kiện quốc tế, mà là cơ hội hiếm để sắp xếp lại không gian phát triển, từ đại lộ APEC đến các khu đô thị, hồ nước sinh thái và mở rộng cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Nếu bỏ lỡ nhịp này, Phú Quốc sẽ tụt lại phía sau các điểm đến khu vực vốn đã đi trước một bước về hạ tầng đồng bộ.
Hạ tầng điện Phú Quốc: Ba công trình chạy nước rút và áp lực không được phép sai
Trong bức tranh chuẩn bị Phú Quốc APEC 2027, hạ tầng điện Phú Quốc là tuyến đầu không được phép trục trặc. Hàng trăm kỹ sư, công nhân đang tăng tốc thi công 3 dự án điện trọng điểm tại đặc khu, với mục tiêu bảo đảm nguồn điện an toàn, ổn định, sẵn sàng phục vụ Hội nghị APEC. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là thông điệp: Phú Quốc muốn bước lên sân khấu quốc tế như một điểm đến có năng lượng ổn định, không cắt điện, không hệ thống chắp vá. Quan trọng hơn, những công trình điện chạy “nước rút” sẽ để lại năng lực cấp điện mới cho cư dân và doanh nghiệp sau hội nghị, hỗ trợ du lịch, dịch vụ và các khu đô thị mới. Nếu hiện tại coi đó là sức ép tiến độ, tương lai sẽ cho thấy đây là khoản đầu tư dài hạn vào năng lực cạnh tranh của đảo, thay vì những giải pháp tạm bợ phục vụ sự kiện.
Giải phóng mặt bằng dự án: Từ đồng thuận cộng đồng đến những ca cưỡng chế phải làm
Không có cơ sở hạ tầng khu vực nào được xây xong trên giấy; nền móng của APEC 2027 ở Phú Quốc chính là công cuộc giải phóng mặt bằng dự án trên diện tích hơn một ngàn hecta. Trong 21 dự án phục vụ Hội nghị APEC tại Phú Quốc, có 16 dự án phải giải phóng mặt bằng, với tổng diện tích khoảng 1.050,5ha, diện tích thu hồi khoảng 912,2ha, ảnh hưởng khoảng 3.972 hộ dân, trong đó khoảng 2.906 hộ đủ điều kiện tái định cư. Câu chuyện ông Trương Thế Hải, hộ dân có 550m² đất thổ cư ở khu phố 7 An Thới, ban đầu thắc mắc về phần đất thu hồi nhưng sau khi được giải thích hồ sơ rõ ràng đã đồng ý giao đất, nhận hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định đời sống và bố trí tạm cư, cho thấy khi đối thoại minh bạch, người dân sẵn sàng chia sẻ không gian cho phát triển. "Ông Thế Hải là 1 trong 18 hộ dân đồng thuận 100% giao đất phục vụ dự án Nhà máy xử lý nước thải tập trung An Thới, với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ hơn 4,2 tỷ đồng" là một trường hợp điển hình cho cách làm dựa trên sự tin tưởng.
Những mắt xích còn vướng và bài kiểm tra về quản trị đô thị hiện đại
Dù hình ảnh nhiều hộ dân chấp hành bàn giao mặt bằng, không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế cho thấy nền tảng đồng thuận tương đối, nhưng thực tế vẫn còn những điểm nghẽn đáng kể. Ba dự án hồ nước Cửa Cạn, khu tái định cư Cửa Cạn và khu tái định cư Hàm Ninh vẫn chậm do vướng diện tích đất rừng, hồ sơ pháp lý và bố trí kinh phí, buộc UBND đặc khu phải song song đẩy nhanh hồ sơ cưỡng chế và tiếp tục vận động. Đặc khu đã ban hành 374 quyết định cưỡng chế thu hồi đất, cưỡng chế 49 trường hợp, vận động bàn giao thành công 306 trường hợp, còn 19 trường hợp tiếp tục thuyết phục để tránh phải cưỡng chế. Đây là bài kiểm tra thẳng thắn về năng lực quản trị đô thị: có đủ kiên nhẫn đối thoại nhưng cũng đủ bản lĩnh thực thi pháp luật khi cần, tránh để tiến độ APEC bị kéo lùi bởi các điểm nóng kéo dài. Nếu Phú Quốc xử lý được giai đoạn nhạy cảm này, đó sẽ là tiền lệ quan trọng cho những dự án hạ tầng tiếp theo.
Kết nối, tái định cư và di sản hạ tầng sau APEC
Điều đáng kể nhất trong đợt chuẩn bị Phú Quốc APEC 2027 không phải là số lượng dự án, mà là cách các hạng mục vận tải, năng lượng và hạ tầng công cộng đang được cấu trúc lại thành một mạng lưới mới. Nhiều dự án đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng như khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, khu đô thị du lịch sinh thái Núi Ông Quán, đại lộ APEC, các khu tái định cư An Thới, Cửa Cạn, Hồ Suối Lớn. Một số dự án trọng điểm như hồ nước Dương Đông 2, hồ nước Cửa Cạn, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, đường tỉnh 975 và khu tái định cư Hàm Ninh đang được các địa phương tập trung vận động, hoàn thiện hồ sơ bàn giao mặt bằng theo kế hoạch. Cùng với đó, đặc khu đang hoàn chỉnh khu tạm cư tại khu tái định cư Hồ Suối Lớn để bố trí cho những trường hợp chưa có nền, với sự tham gia hỗ trợ sửa chữa nhà ở của nhà đầu tư Sun Group. Nếu mọi mắt xích kịp về đích, di sản lớn nhất sau APEC sẽ là một Phú Quốc được tái cấu trúc hạ tầng, nơi người dân được sống trong các khu tái định cư bài bản, du khách di chuyển thuận lợi hơn, và hệ thống điện, nước, giao thông không còn là điểm yếu cố hữu.
