Đau bụng, buồn nôn: khi “đau dạ dày” thực ra là nhồi máu cơ tim
Đau vùng thượng vị kèm buồn nôn, nôn ói và mệt mỏi có thể là dấu hiệu nhồi máu cơ tim chứ không chỉ là bệnh tiêu hóa thông thường, đặc biệt ở người trung niên và có yếu tố nguy cơ tim mạch. Đây là dạng biểu hiện không điển hình khiến nhiều bệnh nhân đến viện muộn, tăng nguy cơ hoại tử cơ tim và tử vong. Đau bụng buồn nôn vì thế không bao giờ nên được xem nhẹ, nhất là khi cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt.
Trường hợp chị Đ.T.Tr, 42 tuổi ở Hưng Thuận, Tây Ninh, nhập viện vì đau vùng thượng vị tăng khi đói, kèm nôn ói và đau đầu liên tục là minh chứng điển hình: xét nghiệm cho thấy chức năng tim giảm nặng, EF chỉ còn 36%, điện tâm đồ ghi nhận nhồi máu cơ tim ST chênh lên thành trước rộng kèm rối loạn nhịp nguy hiểm. Đó không hề là cơn đau dạ dày đơn giản, mà là một cơn nhồi máu cơ tim nguy kịch bị “ngụy trang” dưới dạng bệnh tiêu hóa.
Nhồi máu cơ tim không chỉ là cơn đau ngực “như dao đâm”
Quan niệm nhồi máu cơ tim luôn đi kèm đau ngực dữ dội khiến nhiều người bỏ lỡ thời điểm vàng cấp cứu. Bác sĩ chuyên khoa đã khẳng định nhồi máu cơ tim không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng cơn đau ngực điển hình. Bên cạnh cảm giác đau hay nặng ngực, các dấu hiệu nhồi máu cơ tim có thể “ngụy trang” rất tinh vi: khó thở, vã mồ hôi lạnh, mệt mỏi bất thường không rõ nguyên nhân, chóng mặt, buồn nôn, nôn hoặc đau khó chịu vùng thượng vị, tê hoặc đau lan ra hàm, cổ, lưng hay hai tay, vai.
Đau bụng buồn nôn vì vậy không thể tự động quy về “rối loạn tiêu hóa”. Khi động mạch vành bị tắc, thời gian cơ tim thiếu máu càng kéo dài thì nguy cơ hoại tử cơ tim không hồi phục càng lớn. Người bệnh có thể đối mặt với suy tim, rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc tử vong đột ngột. Những biểu hiện dễ nhầm lẫn này nếu bị xem nhẹ, tự mua thuốc dạ dày uống hoặc chờ tự hết sẽ làm chậm thời điểm can thiệp, đánh đổi bằng phần cơ tim mất đi vĩnh viễn.
Loạn nhịp tim, choáng váng và nguy cơ thiếu máu não
Bệnh tim mạch không chỉ là hẹp mạch vành hay nhồi máu cơ tim; loạn nhịp tim cũng là “kẻ giết người thầm lặng” thường bị xem nhẹ. Ở chị Phùng, 46 tuổi, những cơn choáng váng đột ngột rồi mất ý thức thoáng qua ban đầu có thể bị hiểu lầm là hạ đường huyết hay tụt huyết áp, nhưng bác sĩ ghi nhận tim đập loạn nhịp làm giảm lượng máu lên não. Kết quả Holter 24 giờ cho thấy tần suất ngoại tâm thu thất kèm các cơn nhanh thất ngắn chiếm đến 45% tổng số nhịp tim – nghĩa là cứ 100 nhịp thì có khoảng 45 nhịp bất thường.
Tần suất loạn nhịp thất ở mức này được đánh giá là rất nghiêm trọng; loạn nhịp thất nặng kéo dài có thể biến chứng thành bệnh cơ tim, suy tim, thậm chí ngừng tuần hoàn. Ngất xỉu là một trong những tín hiệu cấp cứu nguy hiểm nhất của bệnh lý tim mạch, phản ánh não bị thiếu máu nuôi nghiêm trọng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như hồi hộp, đánh trống ngực, hẫng ngực, choáng váng, xây xẩm, ngất xỉu, người bệnh cần đến ngay cơ sở có chuyên khoa tim mạch để được thăm khám và can thiệp kịp thời. Bỏ qua những tín hiệu này giống như lái xe với đèn báo dầu sáng đỏ mà vẫn cố chạy tiếp.
Ai dễ bị “đánh lừa” bởi các dấu hiệu không điển hình?
Bệnh lý tim mạch nói chung và nhồi máu cơ tim nói riêng đang có xu hướng trẻ hóa và gia tăng nhanh do lối sống hiện đại, áp lực công việc, chế độ ăn ít lành mạnh. Nhưng không phải ai cũng có cùng kiểu biểu hiện. Một số nhóm nguy cơ cao lại càng dễ bị nhồi máu cơ tim tấn công bằng các dấu hiệu không điển hình như đau bụng buồn nôn, mệt mỏi, khó thở. Nhóm này bao gồm: người trên 40 tuổi hoặc nữ giới sau mãn kinh; người có tiền sử tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu; người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia; người thừa cân, béo phì, ít vận động; gia đình có người mắc bệnh mạch vành hoặc đột quỵ sớm.
Ở các nhóm này, việc quy mọi triệu chứng về “bao tử yếu”, “rối loạn tiền đình” hay “thiếu máu não” là một sai lầm nguy hiểm. Khuyến cáo thực tế là: bất kỳ cơn đau thượng vị, khó chịu vùng ngực – bụng trên kèm buồn nôn, vã mồ hôi, khó thở, chóng mặt xảy ra ở người có yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch đều phải được xem như nhồi máu cơ tim cho đến khi chứng minh được ngược lại. Cách nghĩ “cẩn thận hơn một chút” có thể là ranh giới giữa sống và chết.
Nhận diện sớm và hành động nhanh: chìa khóa bảo vệ trái tim
Điểm mấu chốt không phải là người dân thuộc lòng tên bệnh, mà là hiểu đau bụng buồn nôn, chóng mặt, ngất xỉu… có thể là biểu hiện của bệnh tim mạch nguy hiểm, không chỉ là bệnh tiêu hóa hay thần kinh. Nhận diện sớm các triệu chứng không điển hình chính là chìa khóa để can thiệp kịp thời và tránh biến chứng nguy hiểm. Những biểu hiện dễ nhầm lẫn khiến người bệnh tự mua thuốc uống hoặc chờ triệu chứng tự hết sẽ làm chậm thời điểm cấp cứu, khiến vùng cơ tim hoại tử nhiều hơn.
Khám tim mạch định kỳ được các bác sĩ xem là “chìa khóa vàng” giúp phát hiện sớm hẹp xơ vữa mạch vành trước khi mảng xơ vữa vỡ ra gây tắc nghẽn cấp tính. Khi đã có dấu hiệu nhồi máu cơ tim hay loạn nhịp tim nghiêm trọng, mỗi phút chần chừ đều trả giá bằng cơ tim mất đi và nguy cơ suy tim lâu dài. Thông điệp thẳng thắn cần nhớ: đau thượng vị + buồn nôn + mệt lả, đặc biệt ở người trên 40 tuổi và có yếu tố nguy cơ, phải nghĩ đến tim trước, bao tử sau. Đi viện sớm có thể phiền một lần, nhưng đi trễ đôi khi không còn cơ hội để hối hận.
