Đau bụng, nôn ói: khi tim “giả dạng” bệnh tiêu hóa
Đau bụng vùng thượng vị kèm nôn ói không chỉ là vấn đề dạ dày – ruột; đây còn có thể là dấu hiệu nhồi máu cơ tim khi cơn thiếu máu cơ tim gây cảm giác đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng trên rốn, dễ bị nhầm với viêm loét dạ dày, nhất là khi người bệnh tự mua thuốc tiêu hóa mà bỏ qua các triệu chứng tim mạch kèm theo. Nhìn nhận sai khiến nhiều người trì hoãn đi cấp cứu, làm tăng nguy cơ hoại tử cơ tim không hồi phục và tử vong đột ngột. Thực tế, chị Đ.T.Tr, 42 tuổi, ở Hưng Thuận, Tây Ninh nhập viện vì đau vùng thượng vị tăng khi đói, kèm nôn ói và đau đầu liên tục. Kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng tim của chị giảm nặng với EF chỉ còn 36%, điện tâm đồ ghi nhận nhồi máu cơ tim ST chênh lên thành trước rộng kèm rối loạn nhịp nguy hiểm. Nếu chị tiếp tục tin rằng mình “chỉ bị bao tử”, kết cục có thể đã rất khác.
Không phải cơn nhồi máu cơ tim nào cũng đau ngực dữ dội
Chúng ta quen với hình ảnh cơn nhồi máu cơ tim gắn liền với “đau ngực như dao đâm”, nhưng y học đã chứng minh điều ngược lại: không phải lúc nào nhồi máu cơ tim cũng biểu hiện bằng đau ngực điển hình. Bác sĩ chuyên khoa tim mạch Hồ Văn Mót cho biết, bên cạnh đau hay nặng ngực, bệnh còn xuất hiện qua các dấu hiệu “ngụy trang” như khó thở, vã mồ hôi lạnh, mệt mỏi bất thường không rõ nguyên nhân, chóng mặt, buồn nôn, nôn hoặc đau khó chịu vùng thượng vị, tê, đau lan ra hàm, cổ, lưng hoặc hai tay/vai. Trong một tuần, khoa tim mạch nơi ông công tác đã tiếp nhận liên tiếp 8 trường hợp cần chụp DSA mạch vành, nhiều người phải đặt stent khẩn cấp vì nhồi máu cơ tim. Câu hỏi cần tự đặt ra không phải “có đau ngực hay không?” mà là “tổng thể các triệu chứng tim mạch có đang bất thường hay không?”.
Thói quen đi vệ sinh nguy hiểm: rặn quá mạnh và những cảnh báo sức khỏe tim
Một trong những triệu chứng tim mạch ít ai ngờ tới lại xuất hiện ngay trong nhà vệ sinh: đau ngực, khó thở, chóng mặt khi đang rặn đại tiện. Tiến sĩ Bipeenchandra Bhamre, bác sĩ phẫu thuật tim tại Bệnh viện Sir HN Reliance Foundation (Ấn Độ), cảnh báo rặn quá mạnh có thể làm thay đổi đột ngột huyết áp và nhịp tim, tạo thêm áp lực lên tim. Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở người lớn tuổi, người bị huyết áp cao, tiểu đường hoặc có bệnh tim tiềm ẩn. Các triệu chứng đau tim trong tình huống này không khác gì cơn nhồi máu cơ tim: đau hoặc tức ngực dữ dội, đau lan đến cánh tay, cổ, hàm, vai hoặc lưng, khó thở, đổ mồ hôi lạnh, chóng mặt, buồn nôn, nôn, mệt mỏi hoặc đột ngột ngã quỵ. Nếu đau ngực hoặc khó chịu dữ dội khi đi vệ sinh, việc tiếp tục rặn và chờ tự hết chính là thái độ liều lĩnh.
Ai cần chú ý đặc biệt và cách tự bảo vệ tim
Những cảnh báo sức khỏe tim trên không dành riêng cho người cao tuổi; bệnh lý tim mạch đang có xu hướng trẻ hóa vì lối sống ít vận động, áp lực công việc và ăn uống thiếu lành mạnh. Nhóm nguy cơ cao bao gồm người trên 40 tuổi hoặc nữ giới sau mãn kinh; người tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu; người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân, béo phì hoặc có gia đình từng mắc bệnh mạch vành, đột quỵ sớm. Với các nhóm này, khám tim mạch định kỳ là “chìa khóa vàng” để phát hiện sớm tình trạng hẹp xơ vữa mạch máu trước khi nó vỡ ra gây tắc nghẽn cấp tính. Song song, nên uống đủ nước, ăn giàu chất xơ để tránh táo bón, tập thể dục khoảng 45 phút mỗi ngày, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol, đồng thời tuân thủ thuốc nếu đang điều trị bệnh tim.
Kết luận: Hãy nghi ngờ tim khi dạ dày “kêu cứu” bất thường
Cơn nhồi máu cơ tim đang ngày càng biết “hóa trang” thành đau bụng và nôn ói, khiến người bệnh và cả một số thầy thuốc tuyến đầu dễ dàng quy kết tất cả cho bệnh tiêu hóa. Đó là sai lầm nguy hiểm. Khi động mạch vành bị tắc, thời gian cơ tim thiếu máu càng kéo dài thì nguy cơ hoại tử cơ tim không hồi phục càng lớn, dẫn đến suy tim, rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc tử vong đột ngột. Lựa chọn khôn ngoan không phải là cố chịu đau hay tự mua thuốc dạ dày, mà là dừng lại và đặt câu hỏi: liệu đây có thể là dấu hiệu nhồi máu cơ tim? Nếu cơn đau bụng và nôn ói đi kèm chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, khó thở, đau lan lên hàm, cổ hoặc tay, hoặc xuất hiện bất thường khi đi vệ sinh, hãy coi đó như tín hiệu báo động đỏ và đến cơ sở y tế ngay.
