Phí 6.600 đồng/tháng là gì và vì sao gây bão dư luận?
Phí ví điện tử giao thông 6.600 đồng/tháng là khoản mà VETC dự kiến thu để quản lý ví điện tử VETC, còn ePass thông qua Viettel Money dự kiến thu để xử lý giao dịch xe qua trạm, gắn với tài khoản giao thông và phương thức thanh toán không dùng tiền mặt của chủ xe, chứ không phải phí mặc định cho mọi tài khoản thu phí không dừng. Điểm đáng nói là khoản nhỏ này châm ngòi một làn sóng phản ứng khách hàng ETC ngay từ khi thông tin mới xuất hiện. Với tâm lý “trả tiền mà không rõ mình nhận lại điều gì”, nhiều tài xế nhìn 6.600 đồng mỗi tháng như biểu tượng cho việc các nhà cung cấp dịch vụ đang cố “bóp” thêm chi phí từ người dùng, nhất là nhóm ít đi cao tốc, chỉ qua trạm vài lần mỗi năm nên cảm thấy khoản phí ấy không tương xứng với nhu cầu sử dụng thực tế.
Từ kế hoạch thu phí đến quyết định tạm dừng: VETC và ePass đã làm gì sai?
Theo biểu phí mới, VETC dự kiến từ ngày 1/8 sẽ áp dụng phí dịch vụ quản lý tài khoản với mức 6.600 đồng/tháng cho khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng cho tổ chức, doanh nghiệp, đối với Dịch vụ Ví điện tử VETC, đã bao gồm VAT. Viettel Money – phương thức thanh toán liên kết với tài khoản giao thông ePass – cũng thông báo sẽ thu mức tương tự cho tài khoản có phát sinh giao dịch xe qua trạm. Tuy nhiên, sáng 20/8, VETC bất ngờ tuyên bố tạm dừng triển khai chính sách thu phí ví điện tử sau khi ghi nhận nhiều ý kiến chưa đồng thuận từ khách hàng, đồng thời khẳng định đến thời điểm đó chưa thu bất kỳ khoản phí tài khoản nào. Lý do được VETC thừa nhận thẳng thắn: quá trình truyền thông về phương án thu phí chưa đầy đủ, khiến khách hàng chưa hiểu rõ bản chất và mục đích khoản phí. Đây là bước lùi cần thiết, nhưng cũng cho thấy doanh nghiệp đã đánh giá sai sức chịu đựng chi phí và mức độ nhạy cảm của cộng đồng tài xế đối với mọi khoản thu mới.
Phí gắn với dịch vụ, không phải tài khoản nào cũng bị thu: khách hàng đã hiểu nhầm gì?
Điểm quan trọng nhất trong các thay đổi là phí được gắn với dịch vụ hoặc phương thức thanh toán cụ thể, không phải cứ có tài khoản giao thông là phải trả tiền. Với VETC, cần phân biệt rõ giữa tài khoản giao thông và Ví điện tử VETC: khoản 6.600 đồng/tháng là phí quản lý ví, không phải phí sử dụng tài khoản giao thông nói chung. Với ePass, Viettel Money giải thích phí xử lý giao dịch xe qua trạm chỉ áp dụng cho những tài khoản có phát sinh giao dịch phương tiện qua trạm trong tháng liền trước, nghĩa là nếu không qua trạm BOT, khách hàng sẽ không phải trả phí duy trì liên kết ví điện tử. Nói cách khác, một chủ xe dùng ePass nhưng không liên kết tài khoản giao thông với Viettel Money thì hoàn toàn không thuộc nhóm bị thu 6.600 đồng mỗi tháng. Dù vậy, trên mạng xã hội, thông tin lại được lan truyền theo kiểu “cứ dùng VETC hoặc ePass là mất 6.600 đồng mỗi tháng”, tạo ra hoang mang và cảm giác bị tận thu.
Phản ứng tài xế cho thấy điều gì về niềm tin với hệ thống ETC?
Khoản vài nghìn đồng mỗi tháng tưởng như không đáng kể, nhưng đã nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt với những chủ xe ít sử dụng cao tốc hoặc chỉ qua trạm thu phí vài lần mỗi năm. Nhiều người bàn nhau xóa ứng dụng, hủy liên kết ngân hàng hoặc tìm cách quay về mô hình tài khoản thu phí cũ để né phí, dù những thao tác này thực tế không đồng nghĩa tài khoản giao thông đã được đóng. Một câu hỏi được đặt ra là tiền người dùng nạp sẵn vào ví để bảo đảm thanh toán khi qua trạm không được hưởng lãi, trong khi chủ tài khoản lại có thể phải trả thêm phí để duy trì kết nối giữa ví và tài khoản giao thông. Đây là cảm giác bất công có cơ sở, nhất là khi việc chuyển đổi sang tài khoản giao thông định danh, kết nối với phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo yêu cầu pháp lý khiến người dùng phụ thuộc nhiều hơn vào hạ tầng trung gian thanh toán. Khi niềm tin chưa đủ vững, bất kỳ khoản phí mới nào cũng dễ bị nhìn như sự áp đặt hơn là dịch vụ đáng trả tiền.
Tương lai phí ví điện tử giao thông: cần minh bạch và tách bạch lợi ích
Giải thích cho phương án thu phí, VETC và ePass cho biết nguồn thu dự kiến dùng để vận hành, duy trì và nâng cấp hạ tầng công nghệ, đối soát giao dịch theo thời gian thực, tăng cường bảo mật và bảo đảm kết nối liên tục 24/7 giữa ví điện tử với tài khoản giao thông. VETC cũng cho biết tiền trong ví phải được quản lý tại tài khoản bảo đảm theo quy định, và đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu giải pháp phù hợp hơn, làm việc với ngân hàng và các trung gian thanh toán để tối ưu hệ thống, bổ sung phương thức thanh toán nhằm giảm chi phí cho người dùng. Vấn đề không nằm ở việc “có được thu phí hay không”, mà ở chỗ doanh nghiệp phải chứng minh rõ ràng giá trị người dùng nhận lại: hạ tầng ổn định hơn, bảo mật tốt hơn, dịch vụ nhanh và minh bạch hơn. Nếu không tách bạch được giữa tài khoản giao thông và tài khoản thanh toán, nếu không nói rõ đâu là khoản Nhà nước quy định, đâu là phí dịch vụ do doanh nghiệp thiết kế, mọi nỗ lực số hóa thu phí không dừng sẽ luôn đối mặt với nghi ngại và phản ứng mạnh mẽ như câu chuyện VETC thu phí tài khoản vừa qua.
