Ngày Pháp luật phải vượt khỏi khuôn khổ một sự kiện
Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp thường niên để nâng cao hiểu biết, trách nhiệm và thói quen tự giác tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội, chứ không chỉ là một buổi lễ hay chiến dịch truyền thông. Ngày 9/11 được chọn vì Quốc hội khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên vào ngày này năm 1946; sự kiện đặt nền móng cho Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Được quy định trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, ngày kỷ niệm đã trải qua 13 năm tổ chức và góp phần lan tỏa ý thức thượng tôn pháp luật. Nhưng nhận thức không thể đo bằng khẩu hiệu. Thước đo thực sự là người dân có biết quyền, nghĩa vụ và nơi cần tìm hỗ trợ hay không; doanh nghiệp có thể dựa vào quy tắc rõ ràng để hoạt động hay không. Vì vậy, thông điệp năm nay cần được nhìn như lời nhắc biến hiểu biết pháp luật thành năng lực hành động hằng ngày.
Phổ biến pháp luật số chỉ có ý nghĩa khi tiện dụng
Điểm nhấn của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 là thúc đẩy chuyển đổi số trong xây dựng và thi hành pháp luật, tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng như Cổng Pháp luật quốc gia và mở rộng phổ biến, giáo dục pháp luật trực tuyến. Đây là hướng đi đúng: thay vì buộc người dân tự lần tìm giữa những văn bản khó đọc, phổ biến pháp luật số có thể đưa thông tin đến nhanh hơn, theo nhu cầu và qua nhiều kênh. Bộ Tư pháp đã mở chuyên mục hưởng ứng trên Cổng Pháp luật quốc gia, cổng thông tin của Bộ và Báo Pháp luật Việt Nam để cơ quan, doanh nghiệp, người dân chủ động tìm hiểu. Lễ hưởng ứng dự kiến diễn ra ngày 8/11/2026 tại Hội trường Bộ Tư pháp, trực tiếp kết hợp phát trực tiếp trên nền tảng số. Tuy nhiên, công nghệ không tự tạo ra hiểu biết: thông tin phải dễ tìm, dễ hiểu, cập nhật và chỉ rõ cách thực hiện quyền, nghĩa vụ.
Hiến pháp là nền móng, không phải biểu tượng xa cách
Hiến pháp năm 1946 ra đời khi nền độc lập còn non trẻ, kết tinh ý chí độc lập, tinh thần đại đoàn kết và khát vọng tự do; văn bản xác lập quyền lực thuộc về Nhân dân và đặt hoạt động của Nhà nước trên nền tảng hiến định. Giá trị lịch sử ấy không nên chỉ được nhắc lại trong lễ kỷ niệm. Hiến pháp Việt Nam có ý nghĩa sống động khi nguyên tắc quyền lực phải có căn cứ, đúng thẩm quyền và chịu kiểm soát được thể hiện trong từng quyết định công quyền. Không thể viện lý do cấp bách hay mục tiêu phát triển để bỏ qua tính hợp hiến, hợp pháp; đồng thời, quy định bất cập phải được sửa đổi để không biến pháp luật thành điểm nghẽn. Đó là hai yêu cầu đi cùng nhau: giữ kỷ cương và cải thiện thể chế. Khi quyền con người, quyền công dân được bảo vệ thực chất, người dân có cơ sở tin vào luật lệ, còn doanh nghiệp có thêm sự chắc chắn để đầu tư và sáng tạo.
Từ tuân thủ tự giác đến động lực phát triển
Năm 2026, hoạt động hưởng ứng diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Áp lực phát triển càng lớn thì yêu cầu về luật lệ nhất quán, công bằng và có thể dự đoán càng cao. Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật không chỉ giữ kỷ cương mà còn là động lực kiến tạo: bảo vệ quyền lợi hợp pháp, củng cố niềm tin và tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp phát huy nguồn lực. Văn hóa ấy phải bắt đầu từ sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, đi cùng sự tham gia tự giác của người dân; với doanh nghiệp, tuân thủ là nền tảng của uy tín, cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững. Kết luận cần rõ ràng: tuyên truyền số chỉ mở cánh cửa. Muốn pháp luật thành động lực, cơ quan công quyền phải làm gương, quy định phải tháo gỡ trở lực và mỗi người phải có khả năng tiếp cận, hiểu, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
