Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi pháp luật dễ tiếp cận
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật là cách đưa quy định pháp luật đến gần người dân bằng nội dung dễ hiểu, gắn với quyền lợi và tình huống họ gặp trong đời sống. Lâm Đồng đang thúc đẩy cách làm này bằng chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhưng công nghệ chỉ có giá trị khi giúp người dân hiểu và thực hiện đúng pháp luật. Chiều 9/11, nhân Ngày Pháp luật Việt Nam, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Ban Nội chính Tỉnh ủy và Hội Luật gia tỉnh phối hợp tổ chức tọa đàm về đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong giai đoạn chuyển đổi số. Đây là lựa chọn đúng hướng: thay vì xem công nghệ như mục tiêu, địa phương cần đánh giá nó qua khả năng giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác, kịp thời và phù hợp nhu cầu.
Tọa đàm đặt ra yêu cầu đổi mới từ thực tế
Nhu cầu đổi mới không xuất hiện chỉ vì các công cụ số đang phát triển. Công tác phổ biến pháp luật đã có nhiều hình thức, nhưng vẫn gặp khó khăn trong bối cảnh chuyển đổi số, đòi hỏi thay đổi cả nội dung, cách truyền đạt lẫn chất lượng đội ngũ thực hiện. Tại tọa đàm, đại biểu trao đổi sáu chuyên đề về phổ biến, giáo dục pháp luật; thành phần tham dự có 11 chi hội luật gia cấp tỉnh và ba chi hội luật gia phường, xã. Quy mô và nội dung này cho thấy cuộc thảo luận không chỉ xoay quanh việc đưa tài liệu lên mạng. Trọng tâm còn là cách vận động người dân chấp hành pháp luật, xây dựng tuyên truyền viên có năng lực và giữ hoạt động tuyên truyền hiệu quả ở cơ sở.
AI cần đi cùng kiểm chứng và trách nhiệm con người
AI trong pháp luật có thể hỗ trợ tra cứu, tư vấn và truyền tải thông tin trên nền tảng trực tuyến, nhưng không thể thay thế phán đoán chuyên môn hay trách nhiệm của người làm công tác pháp luật. Tại tọa đàm, các đại biểu bàn về ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền, đồng thời nêu yêu cầu bảo đảm thông tin chính xác, an toàn dữ liệu và trách nhiệm chuyên môn khi dùng AI. Đây là điều kiện thiết yếu để công cụ số không biến thành một nguồn trả lời thiếu kiểm chứng. Muốn người dân tin tưởng, các đơn vị cần kết hợp tiện ích công nghệ với đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên được bồi dưỡng, có khả năng giải thích quy định và nhận diện những trường hợp cần tư vấn trực tiếp.
Lấy quyền lợi người dân làm thước đo
Điểm đáng chú ý trong định hướng của Lâm Đồng là nội dung tuyên truyền phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, nhất là những vấn đề tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, người lao động và các nhóm yếu thế cần được quan tâm; vì vậy, một kênh trực tuyến không thể là phương thức duy nhất. Mặt trận Tổ quốc, Hội Luật gia và các đơn vị liên quan có vai trò bổ trợ nhau: vận động cộng đồng, cung cấp chuyên môn pháp lý, phối hợp tuyên truyền và nâng chất lượng hòa giải ở cơ sở. Cách tiếp cận này có cơ hội giải quyết mâu thuẫn ngay trong cộng đồng, hạn chế tranh chấp, khiếu kiện và đưa pháp luật đến gần hơn với người dân. Chuyển đổi số sẽ chỉ thành công nếu đi cùng sự hiện diện và trách nhiệm của con người.
