Giáo dục pháp luật phải bắt đầu từ tình huống thật
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quy định, nhận diện nguy cơ và biết ứng xử phù hợp trước những tình huống có thể dẫn đến vi phạm hoặc gây mất an toàn. Cách làm hiệu quả không dừng ở việc nhắc lại điều cấm: các em cần được tập nhận biết rủi ro và biết tìm đúng người hỗ trợ.
Tại Trường THPT Nguyễn Hiếu Tự, Cục Cảnh sát hình sự phối hợp với ngành giáo dục tổ chức tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật. Nội dung gồm năm nhóm: phòng, chống bạo lực học đường; xâm hại trẻ em và mua bán người; nhận diện lừa đảo trên mạng; kỹ năng bảo đảm an toàn, thoát nạn; cùng những vấn đề về hòa nhập cộng đồng. Qua tình huống gần gũi, học sinh được hướng dẫn giải quyết mâu thuẫn, dùng mạng xã hội an toàn và chủ động tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm.
Điểm đáng chú ý là chương trình không xem phòng chống vi phạm như trách nhiệm riêng của công an hay nhà trường. Ý thức tự giác, cách ứng xử với bạn bè và sự thận trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân đều là những lớp phòng ngừa bắt đầu từ chính học sinh.
Mô hình ở Hoa Lư đặt trọng tâm vào sự đồng hành
Ở Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Hoa Lư, cách tiếp cận được thể hiện qua mô hình “Pháp luật cùng em đến trường”. Tại hội nghị ra mắt, Công an phường báo cáo khảo sát về tình hình tuyên truyền trong trường và các nguy cơ an ninh, trật tự liên quan đến lứa tuổi học sinh. Việc dựa trên thực trạng địa bàn là bước cần thiết để nội dung không xa rời điều các em đang gặp.
Ban tổ chức công bố quyết định thành lập mô hình, Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, phân công trách nhiệm để hoạt động được duy trì thường xuyên. Mô hình hướng đến phối hợp giữa công an, chính quyền, nhà trường và gia đình; nội dung tập trung vào kiến thức pháp luật cơ bản, kỹ năng tự bảo vệ và phòng ngừa nguy cơ. Đại diện công an, nhà trường, cha mẹ và học sinh cũng ký cam kết chấp hành quy định về an ninh, trật tự.
So với một buổi tuyên truyền, mô hình này có ưu thế ở tính liên tục và khả năng trao đổi thông tin khi phát sinh vấn đề. Nhưng tên gọi hay quyết định thành lập chưa đủ: giá trị của nó sẽ được chứng minh bằng những buổi sinh hoạt thiết thực, phù hợp tâm lý học sinh THCS.
Hai cách làm, một mục tiêu phòng ngừa
Một bên là hoạt động tuyên truyền trực tiếp với nội dung cụ thể và tình huống thực hành; bên kia là cơ chế phối hợp được tổ chức để duy trì giáo dục và phát hiện sớm nguy cơ. Hai cách làm không đối lập. Buổi tuyên truyền có thể giúp học sinh nhận ra vấn đề ngay lúc đó, còn mô hình đồng hành tạo đầu mối để các em tiếp tục hỏi, báo tin và nhận hỗ trợ.
Các chương trình tại Vĩnh Long còn trao 10 suất học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn; kế hoạch cũng nêu hoạt động tại Trường THCS Bến Tre và Trường THCS Tiểu Cần vào ngày 27 và 28/10/2026. Những chi tiết này cho thấy tuyên truyền có thể được mở rộng đến nhiều điểm trường, đồng thời gắn việc nâng cao nhận thức với sự quan tâm đến học sinh.
Để pháp luật học đường đi vào đời sống, ngành giáo dục, công an, nhà trường và gia đình cần cùng giữ một thông điệp nhất quán: tôn trọng quy định, không dùng bạo lực và lên tiếng khi thấy nguy hiểm. Phòng chống vi phạm bền vững hơn khi học sinh không chỉ nghe luật mà còn biết áp dụng và tin rằng mình sẽ được hỗ trợ.
Kết luận: từ nhận thức đến thói quen an toàn
Hai hoạt động cho thấy giáo dục pháp luật có thể bắt đầu bằng một buổi tuyên truyền giàu tình huống hoặc được tổ chức thành mô hình đồng hành lâu dài. Điều quan trọng không phải chọn một trong hai, mà là nối kiến thức với cơ chế hỗ trợ cụ thể. Khi học sinh hiểu rủi ro, biết cách ứng xử và có người để tìm đến, trường học mới tiến gần hơn tới một môi trường an toàn, văn minh.
