Tầm nhìn Việt Nam 2130: Đặt chuẩn mới cho phát triển xã hội chủ nghĩa
Tầm nhìn Việt Nam 2130 là định hướng chiến lược siêu dài hạn nhằm đưa đất nước trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, văn minh, hiện đại, gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời xây dựng năng lực sáng tạo và phát triển bền vững làm nền tảng cho sức sống trường tồn của quốc gia.
Điểm cốt lõi của tầm nhìn này là tuyên bố dứt khoát: Việt Nam không chỉ muốn thành “quốc gia phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”, mà còn muốn định nghĩa lại hình hài của một nền phát triển xã hội chủ nghĩa trong thế kỷ tới. Chính phủ đã cụ thể hóa hướng đi bằng Nghị quyết 217/NQ-CP, ban hành ngày 6/8/2026, về Chương trình hành động triển khai Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển. Đây không chỉ là kế hoạch nhiệm kỳ; đó là lời tuyên ngôn về kiểu quốc gia mà Việt Nam muốn trở thành vào cuối thế kỷ nhân loại tiếp theo.
40 chỉ tiêu và lộ trình ba mốc: từ nền tảng mới đến mô hình tự cường
Nếu một tầm nhìn hơn 100 năm không đi kèm chỉ tiêu cụ thể, nó dễ trở thành khẩu hiệu. Điểm đáng chú ý là Chính phủ đã xác định 40 chỉ tiêu phát triển trên các lĩnh vực: thể chế, quản trị quốc gia, kinh tế, xã hội, văn hóa – con người, môi trường sinh thái, quốc phòng – an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Đây là tuyên bố hiếm hoi mang tính “đo đếm được” cho một chương trình đổi mới mô hình phát triển.
Lộ trình được chia thành ba nấc then chốt. Đến 2030, mục tiêu là hoàn thành nền tảng cho mô hình phát triển mới, đưa Việt Nam lên trình độ nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đến 2035, hoàn thành cơ bản chuyển đổi sang mô hình đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Đến 2045, hoàn tất chuyển đổi, vận hành đồng bộ các mô hình thành phần, làm bước đệm cho tầm nhìn 2130. Nói cách khác, 2045 là “bài kiểm tra giữa kỳ” cho tầm nhìn 2130.
Quốc gia hiện đại nhưng mang bản sắc: kinh tế, xã hội, văn hóa cùng chuyển đổi
Tầm nhìn Việt Nam 2130 không mô tả một quốc gia hiện đại vô ngã; nó chủ ý gắn chặt hiện đại hóa với bản sắc và nhân văn. Định hướng đến 2130 nêu rõ: Việt Nam phấn đấu trở thành “quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, văn minh, hiện đại, bản sắc, có năng lực sáng tạo và sức sống trường tồn”. Cụm từ “bản sắc” không phải chi tiết phụ, mà là trụ cột chính trị – văn hóa.
Ở cấp độ mô hình, kinh tế được tái thiết kế thành mô hình hiệu quả cao, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập, chuyển trọng tâm sang khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Xã hội hướng tới hiện đại, toàn diện, bao trùm, chuyển từ quản lý hành chính thuần túy sang quản trị phát triển dựa trên dữ liệu và dự báo. Văn hóa – con người được định hình là toàn diện, hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc; văn hóa trở thành “nền tảng tinh thần, nguồn lực và động lực nội sinh, năng lực sáng tạo, sức mạnh mềm cho phát triển nhanh, bền vững”. Đây là lựa chọn rõ ràng: không chấp nhận đánh đổi bản sắc để đổi lấy tăng trưởng.
Năng lực sáng tạo và phát triển bền vững: cặp đôi trọng tâm của thế kỷ tới
Khác với nhiều chiến lược chỉ nhấn mạnh tăng trưởng, tầm nhìn Việt Nam 2130 đặt năng lực sáng tạo và phát triển bền vững làm trung tâm. Định hướng đến 2130 khẳng định Việt Nam phải trở thành quốc gia có “năng lực sáng tạo và sức sống trường tồn”. Điều này phản ánh nhận thức rằng một mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa trong thế kỷ mới không thể chỉ dựa vào phân phối công bằng, mà phải dựa trên lực sáng tạo nội sinh.
Về phát triển bền vững, mô hình môi trường sinh thái được định nghĩa là hiện đại, thông minh, bền vững, thích ứng; chú trọng cải thiện chất lượng môi trường sống, kiểm soát ô nhiễm, và sử dụng tiết kiệm tài nguyên trong giới hạn chịu tải của môi trường. Đồng thời, mô hình quốc phòng – an ninh toàn dân, toàn diện, hiện đại và mô hình đối ngoại chủ động, hiệu quả, kiến tạo phát triển được lồng ghép nhằm bảo vệ thành quả phát triển bền vững. Nói cách khác, phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu môi trường, mà là triết lý an ninh – đối ngoại gắn với tương lai dài hạn của quốc gia.
Quản trị quốc gia và câu hỏi cuối cùng: tầm nhìn dài có đủ lực thực thi?
Mảnh ghép then chốt của tầm nhìn Việt Nam 2130 nằm ở mô hình quản trị quốc gia. Chiến lược đặt mục tiêu xây dựng quản trị dân chủ, hiện đại, thông minh, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị tinh gọn, thông suốt. Đây là điều kiện cần để mọi mô hình kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường vận hành hài hòa.
Về bản chất, tầm nhìn Việt Nam 2130 là thách thức chính mình: liệu một quốc gia có thể đồng thời tăng tốc hiện đại hóa, giữ bản sắc, phát triển xã hội chủ nghĩa và bảo đảm phát triển bền vững? Lộ trình đến 2030, 2035, 2045 với 40 chỉ tiêu là nỗ lực biến tầm nhìn thành chuỗi mục tiêu trung hạn có thể kiểm chứng. Câu trả lời cuối cùng sẽ thuộc về năng lực tổ chức thực thi và mức độ đồng thuận xã hội. Nhưng việc dám đặt một tầm nhìn dài hơn một thế kỷ, với trọng tâm là năng lực sáng tạo, quốc gia hiện đại và phát triển bền vững, đã là bước đi cho thấy Việt Nam muốn đứng ở phía nào của lịch sử phát triển toàn cầu.
