Điện cho tăng trưởng: từ 60 tỷ kWh tới áp lực thêm 6.000 MW
Điện TP.HCM 2026 là bức tranh về một đô thị siêu lớn đang gia tăng nhanh nhu cầu điện năng để đáp ứng tăng trưởng GRDP, mở rộng sản xuất công nghiệp, bùng nổ trung tâm dữ liệu và chuyển đổi số, đồng thời phải bảo đảm an toàn hệ thống lưới điện thành phố, tiết kiệm và tăng tỷ trọng năng lượng sạch nhằm giữ đà tăng trưởng nhu cầu điện khoảng 7% mỗi năm mà không để xảy ra thiếu điện trên diện rộng. Nhìn vào các con số, câu trả lời cho câu hỏi “TP.HCM cần thêm bao nhiêu megawatt?” khá rõ: thành phố cần bổ sung khoảng 6.000 MW công suất nguồn để nâng tổng công suất lên khoảng 16.000 MW, thay vì mức xấp xỉ 10.000 MW hiện nay. Nếu coi điện là “mạch máu” kinh tế, thì việc tăng thêm 60% công suất nguồn trong vài năm tới là cuộc đại phẫu bắt buộc, không phải lựa chọn. Dự kiến cả năm, điện thương phẩm toàn thành phố đạt khoảng 60 tỷ kWh, tăng 7,21% so với 2025. Mức tăng này phản ánh rõ xu hướng nhu cầu điện tăng trưởng song hành với phát triển kinh tế – xã hội.
Lưới điện thành phố trước áp lực công nghiệp và trung tâm dữ liệu
Vấn đề không chỉ là có thêm bao nhiêu MW, mà là lưới điện thành phố phân phối lượng điện đó như thế nào cho các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất và các dự án số hóa. Công tác quy hoạch cấp điện công nghiệp hiện được đánh giá là khá bài bản, có sự phối hợp giữa nhiều ngành ngay từ khi hình thành KCN. Nhưng thực tế cho thấy các dự án "bẻ cong" quy hoạch xuất hiện ngày càng nhiều, đặc biệt là năng lượng trung tâm dữ liệu. Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tại KCN Tân Phú Trung là ví dụ điển hình: khi bước sang giai đoạn 2 với nhu cầu điện tăng đột biến, ngành điện phải điều chỉnh quy hoạch và bổ sung nguồn gần như ngay lập tức. Với các dự án công nghệ cao, độ liên tục của nguồn và chất lượng điện quan trọng không kém dung lượng. Nghĩa là lưới điện không thể cứng nhắc; nó phải linh hoạt để hấp thụ nhanh những yêu cầu mới của doanh nghiệp, từ dây chuyền tự động đến server AI hoạt động 24/7. Nếu không, các dự án FDI công nghệ cao sẽ chuyển hướng sang những nơi có hạ tầng năng lượng trung tâm dữ liệu ổn định hơn.
Điện TP.HCM 2026: tạm ổn nhưng khoảng trống mùa khô 2027 đang mở rộng
Ở mặt tích cực, 8 tháng đầu năm điện TP.HCM 2026 không xảy ra thiếu điện diện rộng hay phải tiết giảm phụ tải do thiếu nguồn cung. Sản lượng điện nhận trong tháng 8 đạt 5.499,2 triệu kWh, tăng 8,2%, lũy kế 8 tháng đạt 41.151,7 triệu kWh, tăng 7,7% so với cùng kỳ. Công suất cực đại tháng 8 chỉ 9.186 MW, thấp hơn Pmax 9.668 MW đã ghi nhận trong năm. Nói cách khác, hệ thống hiện tại vẫn "chịu đựng" được nhu cầu. Nhưng mùa khô 2027 là câu chuyện khác. Dự báo El Nino có thể rất mạnh với xác suất lên tới 63% trong giai đoạn 11/2026 – 1/2027. Nắng nóng sẽ kéo dài, số ngày nóng nhiều hơn trung bình, kéo theo nhu cầu điện sinh hoạt lẫn sản xuất tăng cao. Tổng công ty điện lực dự báo công suất phụ tải cực đại mùa khô 2027 có thể đạt 10.296 MW (tăng 6,5%) trong kịch bản cơ sở, và lên tới 10.743 MW (tăng 11,11%) trong kịch bản cao. Khoảng cách giữa Pmax dự báo và công suất nguồn hiện hữu cho thấy mùa khô tới sẽ là bài kiểm tra khắc nghiệt cho hệ thống.
Canh bạc LNG và điện mặt trời: đủ điện hay điện sạch?
Để lấp khoảng trống công suất, TP.HCM đang tập trung đầu tư những nguồn điện mới cùng lưới điện thành phố, với các dự án LNG Hiệp Phước giai đoạn 1, 2 và nhà máy LNG Long Sơn. Đây là hướng đi hợp lý về mặt tốc độ bổ sung công suất, nhưng vẫn là nguồn năng lượng hóa thạch. Khi nhà đầu tư công nghệ cao ngày càng coi trọng tiêu chí giảm phát thải và sử dụng năng lượng bền vững, chỉ "đủ điện" sẽ không còn là lợi thế cạnh tranh. Điện mặt trời áp mái và các hệ thống năng lượng tái tạo đang giúp giảm áp lực vào giờ cao điểm. Toàn địa bàn hiện có khoảng 22.702 hệ thống điện mặt trời với tổng công suất khoảng 1.838 MWp, cùng 1.927,9 MWp đã lắp đặt trước 01/01/2021 và kế hoạch tăng thêm 200–300 MW điện mặt trời mái nhà trong năm 2027. Tuy nhiên, nguồn này mới đáp ứng khoảng 5–10% nhu cầu của doanh nghiệp và khoảng 2–3% tổng tiêu thụ điện tại một số KCN, do chỉ phát điện ban ngày. Nếu TP.HCM không nhanh chóng đẩy mạnh các dự án solar farm gần KCN, tỷ trọng năng lượng sạch sẽ khó tăng lên mức 20–30% như kỳ vọng.
Điện như lợi thế cạnh tranh mới của đô thị số
Điểm đáng chú ý là tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm 2026 của TP.HCM đã đạt 8,55% so với cùng kỳ, với mục tiêu hai con số cho năm nay và các năm tiếp theo. Cùng với Luật Phát triển đô thị vừa có hiệu lực, hạ tầng thành phố sẽ bước vào giai đoạn tăng tốc. Nếu điện không đi trước một bước, mọi tham vọng kinh tế sẽ bị bó hẹp bởi "chiếc cổ chai" năng lượng. Theo cách tiếp cận của thành phố, ba ưu tiên là: phát triển đủ nguồn, nâng độ ổn định hệ thống và tăng tỷ trọng năng lượng sạch. Nếu ba mũi này được triển khai đồng bộ, điện sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt hiện tại mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh để hút dòng vốn công nghệ cao, thúc đẩy chuyển đổi xanh và củng cố vị thế đô thị số tiên phong. Nhưng điều đó đòi hỏi kỷ luật thực thi: lưới điện 110–220 kV phải được tối ưu vận hành, công tác dự báo phụ tải phải chính xác, và các kịch bản tiết giảm, huy động nguồn dự phòng phải được diễn tập như một "bài tập cơ bắp" trước khi El Nino gõ cửa.
