Chương trình mầm non mới là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?
Chương trình mầm non mới là một chương trình giáo dục mầm non được xây dựng theo hướng mở, lấy trẻ làm trung tâm, nhấn mạnh phát triển toàn diện, tổ chức học thông qua chơi và tích hợp nhiều lĩnh vực giáo dục, đồng thời tiếp cận theo năng lực, tăng cường phát triển cảm xúc – xã hội và đề cao quyền trẻ em cùng các nguyên tắc công bằng, hòa nhập cho mọi trẻ.
Điểm mấu chốt phụ huynh cần hiểu ngay từ đầu là: đây không chỉ là chuyện đổi vài bài hát, vài trò chơi, mà là một cuộc điều chỉnh quan điểm về giáo dục mầm non. Thay vì “nhồi” kiến thức sớm, chương trình mầm non mới coi việc học là quá trình trẻ chủ động khám phá, chơi và tương tác để hình thành năng lực. So với khung chương trình hiện hành, chương trình mới được thiết kế mở hơn, nhấn mạnh phát triển toàn diện và tích hợp các lĩnh vực giáo dục trong những hoạt động gần gũi đời sống của trẻ. Nếu phụ huynh tiếp tục giữ thói quen chỉ quan tâm đến chữ, số và “vào lớp 1 cho vững”, họ sẽ bỏ lỡ cơ hội đồng hành đúng với định hướng mới.
Thí điểm năm 2026-2027: Thay đổi diễn ra ở đâu và như thế nào?
Ngay trong năm học thí điểm 2026-2027, chương trình mầm non mới sẽ được triển khai trên diện rộng ở nhiều địa phương, với 510 trường mầm non thí điểm trên cả nước. Điều này cho thấy đây không phải một thử nghiệm nhỏ lẻ mà là bước chạy đà nghiêm túc cho một đợt cải cách giáo dục mầm non. Tại Hải Phòng, thành phố đã lựa chọn 15 cơ sở giáo dục mầm non thuộc 14 xã, phường, đặc khu để triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới trong năm học này.
Một câu nói đáng chú ý tại hội nghị triển khai là: “Việc triển khai thí điểm Chương trình giáo dục mầm non mới là nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong năm học 2026-2027”. Sáng ngày 5/8, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch thí điểm, phổ biến lộ trình, hướng dẫn các nội dung cốt lõi của chương trình mới và thảo luận các giải pháp về cơ sở vật chất, thiết bị, phối hợp địa phương. Trong khi đó, ở một số địa phương khác, ngành giáo dục tổ chức tập huấn, kiểm tra, hỗ trợ kỹ thuật và đánh giá định kỳ, dự kiến mỗi tháng một lần, trong suốt giai đoạn thí điểm.
Hải Phòng và Gia Lai: Trường mầm non thí điểm sẽ khác trước ra sao?
Tại Hải Phòng, 15 trường mầm non thí điểm được chọn trải đều trên 14 xã, phường, đặc khu, bao gồm cả trường công lập, tư thục và lớp mầm non độc lập; có vùng thuận lợi, khó khăn, có trẻ khuyết tật học hòa nhập và trẻ em dân tộc thiểu số. Cách chọn này thể hiện tham vọng: chương trình mầm non mới phải chứng minh được tính phù hợp ở nhiều loại hình, nhiều bối cảnh, trước khi nhân rộng. So với một cuộc thử nghiệm “trong phòng thí nghiệm”, cách làm này đặt chương trình vào đời sống thực – nơi sĩ số, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên đều rất khác nhau.
Ở Gia Lai, 15 trường mầm non thí điểm được bố trí tại các phường và xã như Pleiku, Ayun Pa, An Nhơn Tây, Phú Cát, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh, Chư Păh, Đăk Đoa, Đăk Pơ… Hoa Sen Kindergarten tại phường Ayun Pa đã tổ chức tập huấn triển khai thí điểm chương trình mầm non mới cho giáo viên, với 43 cán bộ, giáo viên cùng nghiên cứu 6 chủ đề liên quan đến xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, tổ chức hoạt động cho trẻ nhà trẻ, mẫu giáo, chăm sóc – nuôi dưỡng – an toàn và giáo dục hòa nhập. Trong các trường mầm non thí điểm này, giáo viên không chỉ đọc tài liệu mà còn phải thực hành, dự giờ, quan sát trẻ rồi rút kinh nghiệm chuyên môn theo định hướng mới.
Tác động đến trẻ và phụ huynh: Lợi ích, lo lắng và điều cần đồng hành
Sự thay đổi lớn nhất mà phụ huynh dễ cảm nhận là lớp học sẽ “giống chơi hơn giống học”. Chương trình mầm non mới tổ chức học thông qua chơi, tích hợp các lĩnh vực, chú trọng phát triển năng lực, cảm xúc – xã hội và đảm bảo quyền của trẻ. Ngành giáo dục nhấn mạnh nguyên tắc: triển khai chương trình không được tạo áp lực học tập cho trẻ, không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách ngoài quy định cho giáo viên, đồng thời có sơ kết học kỳ I và tổng kết đánh giá cuối năm để kịp điều chỉnh. Đây là cam kết quan trọng, vì nhiều năm qua, phụ huynh và giáo viên đều than phiền về tình trạng “tiểu học hóa” mầm non và quá tải giấy tờ.
Tuy nhiên, lo lắng của phụ huynh là dễ hiểu: liệu con có “hổng” chữ số trước khi vào lớp 1? Liệu sĩ số đông, cơ sở vật chất hạn chế có khiến chương trình chỉ đẹp trên giấy? Ngành giáo dục đã xác định đội ngũ giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất là yếu tố quyết định hiệu quả triển khai chương trình mới. Các sở giáo dục đang rà soát nhân lực, chuẩn bị phòng lớp, thiết bị, học liệu; tổ chức tập huấn chuyên môn theo hướng tăng cường thực hành, rồi theo dõi, giám sát thường xuyên trong quá trình thực hiện. Phụ huynh cần chủ động trao đổi với giáo viên, hiểu mục tiêu phát triển toàn diện thay vì chỉ chăm chăm vào việc “dạy trước chương trình lớp 1”.
Kết luận: Thí điểm không phải phép màu, nhưng là cơ hội thay đổi thói quen dạy – học đầu đời
Thí điểm chương trình mầm non mới không phải là chiếc đũa thần có thể ngay lập tức xóa bỏ mọi bất cập trong giáo dục mầm non. Nhưng đây là bước thử nghiệm có tổ chức, có giám sát, có đánh giá định kỳ – từ kiểm tra, hỗ trợ kỹ thuật hàng tháng đến sơ kết, tổng kết và điều chỉnh chương trình theo thực tiễn. Nếu thành công, chương trình sẽ cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để hoàn thiện trước khi triển khai đại trà trên toàn thành phố, toàn hệ thống.
Điều quan trọng là cả ba bên – ngành giáo dục, nhà trường và phụ huynh – phải coi đây là cơ hội thay đổi thói quen dạy và học ngay từ những năm đầu đời. Khi ngành giáo dục tập trung thành lập ban chỉ đạo, đội ngũ cán bộ, giáo viên cốt cán, rà soát điều kiện, đẩy mạnh bồi dưỡng chuyên môn và giám sát triển khai để bảo đảm không gây áp lực cho trẻ, thì phụ huynh cũng cần thay đổi kỳ vọng: từ “con biết đọc, biết viết sớm” sang “con hạnh phúc, tự tin, biết hợp tác và yêu thích học hỏi”. Chỉ khi đó, chương trình mầm non mới mới thực sự có ý nghĩa, chứ không chỉ là một bản kế hoạch đẹp trong tủ hồ sơ.
