Chương trình mầm non mới: Không chỉ đổi sách, mà đổi cách nhìn về trẻ
Chương trình mầm non mới là chương trình giáo dục mầm non được triển khai thí điểm tại các cơ sở giáo dục miền Trung trong năm học 2026-2027, tập trung phát triển phẩm chất và năng lực của trẻ thông qua chơi, trải nghiệm và môi trường lấy trẻ làm trung tâm thay vì dạy học nặng kiến thức. Nói thẳng, đây không phải là “chương trình mới” chỉ trên giấy, mà là thay đổi cả cách tiếp cận trẻ: từ hỏi trẻ “biết gì” sang quan tâm “làm được gì”, “ứng xử ra sao” và “áp dụng thế nào vào đời sống”. Khi các trường mầm non miền Trung bước vào thí điểm, phụ huynh cũng bước vào một cuộc chuyển đổi: hoặc tiếp tục mong con ngồi yên nghe cô giảng, hoặc chấp nhận để con tham gia một môi trường học linh hoạt, ồn ào hơn nhưng giàu cơ hội phát triển toàn diện.
Những đổi mới quan trọng trong cách dạy và tổ chức hoạt động
Điểm rõ nhất của chương trình mầm non mới là yêu cầu đổi mới cách dạy và tổ chức hoạt động, từ “cô giảng – trẻ nghe” sang “cô đồng hành – trẻ chủ động”. Giáo viên được khuyến khích lắng nghe, tạo môi trường để trẻ chơi, trải nghiệm, khám phá và phát triển theo khả năng riêng, chứ không ép tất cả cùng một nội dung, cùng một cách làm. Theo chia sẻ tại một trường thí điểm, việc thực hiện chương trình mới cũng là hành trình để giáo viên “từ dạy trẻ sang đồng hành cùng trẻ; từ áp đặt sang tôn trọng; từ truyền đạt sang khơi gợi; từ làm thay sang trao cơ hội cho trẻ tự làm”. Phương pháp giáo dục mầm non chuyển hẳn sang lấy trẻ làm trung tâm, học thông qua chơi và tăng cường thực hành, trải nghiệm; đồng thời định hướng phát triển đồng thời 4 phẩm chất và 5 năng lực cốt lõi của trẻ.
Giáo viên được chuẩn bị ra sao trước khi đón con vào chương trình mới?
Nếu phụ huynh lo giáo viên “không kịp thích nghi” thì nên biết rằng đội ngũ đang được chuẩn bị khá bài bản. Gần 150 cán bộ quản lý, giáo viên của 15 trường thí điểm đã tham gia tập huấn triển khai chương trình giáo dục mầm non thí điểm năm học 2026-2027. Sau khi đội ngũ cốt cán được tập huấn ở cấp sở, các trường tổ chức tập huấn lại, làm rõ điểm mới, nội dung cốt lõi và cách chuyển hóa chương trình thành hoạt động cụ thể trong lớp. Ở nhiều trường, giáo viên được bồi dưỡng phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, học qua chơi, tăng cường hoạt động thực hành và trải nghiệm. Điều này quan trọng vì chương trình mới có độ mở lớn, giáo viên được chủ động và sáng tạo, nhưng phải hiểu rõ mục tiêu để không biến “tự do” thành “tùy tiện”. Nói cách khác, trước khi trẻ được tự chọn hoạt động, giáo viên phải học cách quan sát, thiết kế và điều chỉnh liên tục.
Từ lớp học đến sân trường: Môi trường giáo dục sẽ thay đổi thế nào?
Trong chương trình mầm non mới, không gian lớp học và sân trường không còn là nơi trẻ ngồi xếp hàng chờ đến giờ học, mà là môi trường mở để trẻ khám phá. Các trường thí điểm từng bước điều chỉnh môi trường giáo dục để trẻ có thêm cơ hội chơi, trải nghiệm và khám phá; vật liệu quen thuộc, góc lớp, sân trường… đều có thể trở thành phương tiện để trẻ học và thực hành. Qua hoạt động chơi và trải nghiệm, các năng lực như giao tiếp, hợp tác, tự lập, giải quyết vấn đề và sáng tạo được bộc lộ rõ hơn – đây mới là “kết quả học tập” mà chương trình nhắm đến. Một lợi ích lớn là sự liên thông với chương trình giáo dục phổ thông, hỗ trợ quá trình chuyển tiếp từ mầm non lên lớp 1: trẻ không chỉ mang theo kiến thức, mà mang theo sự tự tin, khả năng thích ứng, giao tiếp, hợp tác và chủ động trong học tập.
Phụ huynh cần làm gì để chuẩn bị cho con và đồng hành cùng nhà trường?
Điểm mấu chốt với phụ huynh là chấp nhận rằng “chuẩn bị cho con” trong chương trình mới không chỉ là dạy chữ trước vào lớp 1, mà là xây dựng tự tin, khả năng thích ứng, giao tiếp, hợp tác và chủ động học tập. Thay vì hỏi con hôm nay học được bao nhiêu chữ, hãy hỏi con đã chơi gì, giải quyết tình huống nào, hợp tác với bạn ra sao. Phụ huynh cũng cần hiểu tinh thần đổi mới cách dạy để không ép giáo viên quay lại kiểu “dạy trước chương trình lớp 1”. Nếu thấy con về nhà lấm lem vì trải nghiệm ngoài trời, đó là dấu hiệu tốt hơn là lý do để phàn nàn. Nhà trường xác định quá trình thí điểm phải lắng nghe phản hồi từ phụ huynh và thường xuyên điều chỉnh, hướng tới môi trường an toàn, thân thiện, nơi trẻ được chơi, trải nghiệm và phát triển theo nhu cầu. Câu hỏi không còn là “con có theo nổi chương trình không”, mà là “gia đình có sẵn sàng đổi cách nhìn để con hưởng trọn cơ hội mới không”.
