Tăng tiết đứng lớp, nhưng không thể bỏ qua phần việc phía sau
Định mức tiết dạy là số tiết đứng lớp giáo viên được giao bình quân mỗi tuần, dùng làm căn cứ tổ chức công việc và xác định phần dạy vượt chuẩn. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư thay thế quy định hiện hành, trong đó đề xuất tăng mức này ở cả ba cấp phổ thông. Tiểu học tăng từ 23 lên 24 tiết mỗi tuần, THCS từ 19 lên 20, còn THPT từ 17 lên 19. Bộ lý giải việc điều chỉnh nhằm ghi nhận năng lực chuyên môn của đội ngũ và tận dụng công nghệ, chuyển đổi số để tối ưu thời gian, năng suất. Nhưng tăng tiết dạy không đồng nghĩa tổng khối lượng giáo viên tự động giảm: soạn bài, thiết kế học liệu, chấm chữa, nhận xét và theo sát học sinh vẫn là lao động thiết yếu. Nếu các nhiệm vụ ấy giữ nguyên, áp lực sẽ dồn vào thời gian chuẩn bị và chất lượng tương tác trên lớp.
Một tiết lên lớp không chỉ chiếm thời lượng trên thời khóa biểu
Tranh luận về định mức sẽ thiếu công bằng nếu chỉ đếm số tiết đứng lớp. Giáo viên còn phải xây dựng bài giảng, kiểm tra và nhận xét kết quả, theo dõi tiến bộ của từng em, phối hợp với phụ huynh, dự họp chuyên môn và xử lý tình huống phát sinh. Với giáo viên Ngữ văn THPT phụ trách bốn lớp, khoảng 160 học sinh, một ước tính cho thấy riêng soạn bài có thể tiêu tốn khoảng 25,5 giờ mỗi tuần; chấm bài và nhận xét có thể thêm 10,7–11,7 giờ. Đây là phép tính theo một trường hợp cụ thể, không thể áp đồng loạt cho mọi môn, nhưng đủ cho thấy thời gian lao động không thể được đo bằng tiết lên lớp đơn thuần. Khi thời gian chuẩn bị bị thu hẹp, giáo viên khó đầu tư cho từng bài học và theo sát tiến bộ của học sinh. Vì vậy, tăng định mức mà không khảo sát công việc thực tế có nguy cơ biến hiệu quả trên giấy thành quá tải ngoài lớp.
Dạy vượt định mức: nỗi lo nằm ở cách ghi nhận và trả công
Nỗi lo của giáo viên không chỉ là phải đứng lớp nhiều hơn mà còn là tiết dạy vượt định mức có được thống kê và thanh toán tương xứng hay không. Một giáo viên tiểu học phản ánh trường dạy hai buổi mỗi ngày có lớp học 32 tiết mỗi tuần, trong khi định mức giáo viên hiện hành là 23 tiết; phần dạy thêm giữa các giáo viên không giống nhau do còn phụ thuộc phân công môn học và mức giảm tiết. Nếu định mức mới được nâng lên mà cơ chế xác định phần vượt vẫn thiếu rõ ràng, nguy cơ công sức tăng nhưng quyền lợi không theo kịp sẽ khiến chính sách mất đi sự đồng thuận. Đề xuất vì thế cần đi cùng quy trình ghi nhận tiết dạy minh bạch, dễ kiểm tra và cách chi trả nhất quán. Khảo sát khối lượng theo môn, cấp học và điều kiện địa bàn trước khi chốt quy định sẽ thuyết phục hơn việc dựa vào một con số bình quân.
Quyền quy đổi của hiệu trưởng cần đi cùng minh bạch
Quy định hiện hành đã trao cho hiệu trưởng quyền xem xét, quyết định số tiết quy đổi đối với nhiệm vụ chưa có định mức giảm hoặc quy đổi cụ thể. Quyết định phải căn cứ tính chất, độ phức tạp và khối lượng công việc thực tế; trước khi quyết định, hiệu trưởng phải lấy ý kiến phó hiệu trưởng, cấp ủy, tổ trưởng và tổ phó chuyên môn. Đây là cơ chế cần thiết vì mỗi trường có cách phân công và điều kiện riêng, nhưng quyền chủ động không nên trở thành vùng thiếu chuẩn chung. Giáo viên cần biết tiêu chí, căn cứ tính và cách phản hồi nếu mức quy đổi chưa phản ánh công việc được giao. Dự thảo đang được lấy ý kiến và dự kiến thay thế Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT. Trước khi ban hành, cơ quan quản lý nên làm rõ cả định mức tiết dạy lẫn cách tính nhiệm vụ kiêm nhiệm, tiết vượt chuẩn và thời gian chuyên môn.
Định mức hợp lý phải đo cả lao động ngoài lớp
Tăng định mức tiết dạy có thể là lựa chọn quản lý nếu năng lực, công nghệ và cách tổ chức trường học thật sự giúp giảm phần việc khác. Nhưng không thể mặc định rằng chuyển đổi số tự xóa thời gian soạn bài, chấm chữa hay chăm sóc học sinh. Một chính sách công bằng phải đối chiếu số tiết với toàn bộ khối lượng giáo viên, bảo đảm phần dạy vượt định mức được ghi nhận và nhiệm vụ chưa có chuẩn được quy đổi theo tiêu chí công khai. Nếu chỉ nâng con số đứng lớp, hệ quả có thể là ít thời gian chuẩn bị hơn, khó đổi mới phương pháp và áp lực tăng mà không có cơ chế bù đắp tương xứng. Kết luận nên rõ ràng: hãy tính đủ công việc trước khi tăng chuẩn, thay vì tăng chuẩn rồi trông chờ giáo viên tự xoay xở.
