Đề xuất tăng tiết đứng lớp ở cả ba cấp
Định mức tiết dạy là số tiết lên lớp trung bình mỗi tuần được quy định cho giáo viên theo cấp học, làm căn cứ phân bổ thời gian giảng dạy trong tổng chế độ làm việc. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư mới về chế độ làm việc của giáo viên phổ thông và giáo viên dự bị đại học, trong đó đề xuất tăng định mức ở cả ba cấp học. Theo dự thảo, tiểu học tăng từ 23 lên 24 tiết mỗi tuần, trung học cơ sở từ 19 lên 20 tiết, còn trung học phổ thông từ 17 lên 19 tiết. Với 35 tuần thực học, thay đổi này tương đương thêm 35 tiết mỗi năm ở tiểu học và trung học cơ sở, và thêm 70 tiết ở trung học phổ thông. Đề xuất xuất hiện khi ngành giáo dục triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày và đẩy mạnh chuyển đổi số. Đây là thay đổi đáng kể về lịch lên lớp, nhưng số tiết không thể tự nó phản ánh toàn bộ lao động của giáo viên.
Bài toán không dừng ở số tiết trên lớp
Bộ GD-ĐT lý giải việc điều chỉnh nhằm sử dụng hợp lý quỹ thời gian làm việc, phân bổ nguồn lực vào nhiệm vụ thiết yếu và giảm áp lực hành chính, chứ không đơn thuần để giảm số lượng giáo viên đứng lớp. Đại diện cơ quan này cho biết tổng thời gian làm việc của giáo viên vẫn là 40 giờ mỗi tuần; dự thảo cơ cấu lại phần dành cho giảng dạy, giáo dục học sinh và các hoạt động khác. Lập luận ấy có cơ sở nếu công nghệ giúp giảm thời gian soạn giáo án, chấm bài và nhập điểm, như một hiệu trưởng được dẫn lời nhận định. Tuy nhiên, một giờ lên lớp còn đòi hỏi nghiên cứu chương trình, thiết kế học liệu, đánh giá học sinh, trao đổi với phụ huynh và tham gia sinh hoạt chuyên môn. Vì vậy, tăng tiết dạy chỉ hợp lý khi phần thời gian được cho là tiết kiệm thực sự được giải phóng, thay vì chồng thêm lên những đầu việc vốn vẫn còn nguyên.
Nỗi lo của giáo viên là chất lượng và thời gian theo sát học sinh
Băn khoăn của giáo viên phổ thông không chỉ nằm ở việc có thêm một hay hai tiết, mà ở nguy cơ thời gian chuẩn bị và quan tâm từng học sinh bị thu hẹp. Giáo viên tiểu học còn phải theo dõi khả năng tiếp thu, tâm lý và tiến bộ của từng em, đồng thời phối hợp thường xuyên với phụ huynh. Một ý kiến từ thực tiễn giảng dạy cảnh báo giáo viên có thể phải mang việc từ trường về nhà, thậm chí trao đổi với phụ huynh đến tối muộn. Nếu thời gian dành cho những nhiệm vụ này bị ép lại, chất lượng bài học và sự hỗ trợ dành cho học sinh có thể chịu ảnh hưởng, dù tổng giờ làm việc trên giấy không đổi. Đặc biệt, tăng tiết ở trung học phổ thông thêm hai tiết mỗi tuần khiến mức tăng cả năm lên 70 tiết, nên cần cân nhắc điều kiện thực tế của từng trường thay vì áp dụng một phép tính chung cho mọi nơi.
Đánh giá tác động trước khi chốt quy định
Định mức hiện hành được xây dựng từ năm 2009, trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông trước đây; việc xem xét cập nhật vì thế là cần thiết, nhưng không thể chỉ dựa vào thay đổi công nghệ hay tổng thời gian 40 giờ. Giáo viên kiến nghị đánh giá tác động toàn diện trước khi ban hành, tính cả thời gian lao động thực tế, hồ sơ đánh giá, nhiệm vụ chủ nhiệm và kiêm nhiệm, quy mô lớp cũng như điều kiện nhân lực ở từng loại trường. Bộ GD-ĐT cho biết đang xây dựng quy định về định mức nhân sự, dự kiến bổ sung vị trí hỗ trợ hoạt động giáo dục và quản lý học sinh; đồng thời hướng dẫn địa phương rà soát nhu cầu, tuyển dụng, hợp đồng, điều động và bố trí giáo viên dạy liên trường. Những bước này cần đi cùng tiêu chí theo dõi tải công việc và chất lượng dạy học. Kết luận hợp lý không phải là bác bỏ việc điều chỉnh, mà là chỉ tăng định mức khi nhà trường có nhân lực hỗ trợ và giáo viên vẫn đủ thời gian làm tốt các nhiệm vụ chuyên môn.
