Đề xuất tăng tiết vẫn đang được lấy ý kiến
Định mức tiết dạy là số tiết đứng lớp mà giáo viên được yêu cầu thực hiện trong một tuần theo chế độ làm việc, nhưng con số này không thể hiện toàn bộ thời gian lao động sư phạm. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về chế độ làm việc của giáo viên phổ thông và dự bị đại học, thay thế quy định hiện hành. Đây vẫn là đề xuất, chưa phải quy định đã có hiệu lực.
Dự thảo nâng định mức tiểu học từ 23 lên 24 tiết mỗi tuần, THCS từ 19 lên 20 tiết, còn THPT từ 17 lên 19 tiết. Tính theo 35 tuần thực học, mức tăng tương ứng là 35 tiết mỗi năm ở tiểu học và THCS, 70 tiết ở THPT. Những con số ấy đáng được xem xét không chỉ như cách phân bổ giờ dạy giáo viên, mà còn như một thay đổi có thể lấy đi thời gian chuẩn bị và theo sát học sinh.
Một tiết trên lớp kéo theo nhiều giờ chuẩn bị
Lập luận ủng hộ điều chỉnh dựa một phần vào năng lực chuyên môn của đội ngũ và khả năng công nghệ thông tin, chuyển đổi số giúp giảm thời gian soạn bài, chấm bài, nhập điểm. Bộ cũng xem đây là hướng tối ưu năng suất và góp phần xử lý tình trạng thiếu giáo viên cục bộ. Đây là những mục tiêu hợp lý, nhưng hiệu quả công nghệ không đồng đều giữa môn học, trường lớp và từng nhiệm vụ.
Một tiết học 45 phút không đồng nghĩa giáo viên chỉ lao động trong 45 phút: trước giờ lên lớp là nghiên cứu nội dung, thiết kế hoạt động, chuẩn bị học liệu; sau đó còn chấm chữa bài, nhận xét, phản hồi và điều chỉnh cách dạy. Giáo viên cũng phải quản lý lớp, hỗ trợ học sinh với năng lực và nhu cầu khác nhau. Nếu phần việc này không được tính đủ, tăng định mức có thể thu hẹp thời gian dành cho chuẩn bị bài, tự bồi dưỡng và cải thiện chất lượng dạy học.
Công việc kiêm nhiệm không biến mất khi tăng tiết
Khối lượng ngoài giờ đứng lớp còn gồm đánh giá học sinh, công tác chủ nhiệm, phối hợp với phụ huynh và những nhiệm vụ chuyên môn, hành chính khác. Ở tiểu học, giáo viên còn phải theo sát nền nếp, sức khỏe, tâm lý và sự phát triển của từng em. Một số công việc được đưa về nhà hoặc kéo dài ngoài giờ ở trường, nên nhìn riêng số tiết đứng lớp sẽ tạo ra bức tranh thiếu hụt về tổng lao động.
Ý kiến góp ý đề nghị đánh giá tổng thời gian làm việc thực tế, hồ sơ đánh giá, nhiệm vụ chủ nhiệm và kiêm nhiệm, quy mô lớp cũng như điều kiện nhân lực của từng loại trường. Băn khoăn này có cơ sở: nếu tăng tiết mà không giảm việc hành chính, bổ sung hỗ trợ hoặc cân nhắc đãi ngộ, áp lực có thể dồn vào thời gian ở nhà và ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.
Cần tính đủ lao động trước khi chốt định mức
Dự thảo giáo dục nên được đánh giá bằng tổng khối lượng công việc thực tế, không chỉ bằng phép cộng số tiết mỗi tuần. Chuyển đổi số có thể tiết kiệm thời gian ở một số khâu, nhưng không thay thế việc nhận xét học sinh, xử lý tình huống lớp học hay phối hợp với gia đình. Nếu những nhiệm vụ ấy vẫn giữ nguyên, tăng giờ đứng lớp đồng nghĩa giáo viên phải chia sẻ quỹ thời gian vốn đã dành cho các phần việc thiết yếu.
Vì vậy, trước khi biến đề xuất thành quy định, cần làm rõ công việc nào được giảm nhờ công nghệ, công việc nào vẫn phải thực hiện và khác biệt giữa cấp học, quy mô lớp, điều kiện nhân lực. Một định mức hợp lý phải bảo vệ thời gian chuẩn bị và đánh giá học sinh, đồng thời tính đến nhiệm vụ kiêm nhiệm. Nếu không, con số tiết dạy có thể tăng nhưng chất lượng điều kiện dạy học lại suy giảm.
