Thu hồi nhà đất công: tiến độ cao, nhưng chưa thể xem là đã xong
Thu hồi nhà đất công là quá trình chấm dứt việc sử dụng hoặc thuê tài sản công không còn phù hợp, sau đó sắp xếp lại để phục vụ lợi ích công cộng hoặc khai thác theo quy định. Đây là nhiệm vụ quản lý tài sản, không đồng nghĩa với Nhà nước thu hồi đất theo pháp luật đất đai. Hải Phòng đang triển khai Kế hoạch số 09/KH-UBND ban hành ngày 12/01/2026 để xử lý 273 điểm nhà, đất không dùng vào mục đích để ở, do Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng quản lý. Đến tháng 10/2026, trong 159 điểm thuộc diện thu hồi theo Nghị định 108/2024/NĐ-CP, có 148 điểm đã bàn giao nhà trống hoặc ký biên bản, cam kết trả nhà, đạt 93,1%. Con số này đáng kể, nhưng cam kết trả nhà chưa phải bàn giao thực tế: mới 21 điểm đã được trả trống, còn 127 điểm tạm sử dụng trong thời gian chờ phương án xử lý.
Vì sao thành phố cần siết lại quản lý
Tốc độ bàn giao chỉ là một nửa câu chuyện; lý do phải thu hồi nằm ở những bất cập tích tụ trong quản lý quỹ nhà đất công Hải Phòng. Rà soát ghi nhận 147 điểm có cải tạo, sửa chữa hoặc xây mới, trong đó 116 điểm không có giấy phép xây dựng; một số cơ sở còn hợp khối với nhà tư nhân, làm ranh giới tài sản công khó xác định. Thành phố cũng ghi nhận các khoản phải thu từ tiền thuê nhà và tiền thuê đất, cho thấy bài toán không chỉ là lấy lại mặt bằng mà còn là kiểm soát tài sản và nghĩa vụ liên quan. Bởi vậy, thu hồi nhà đất công có ý nghĩa khi đi cùng hồ sơ pháp lý rõ ràng, kiểm kê đúng hiện trạng và công khai cách xử lý. Nếu chỉ hoàn tất bàn giao mà các cơ sở tiếp tục bỏ trống hoặc tranh chấp kéo dài, mục tiêu chống thất thoát, lãng phí sẽ không đạt được.
Đấu giá 208 điểm phải đi sau phương án sử dụng rõ ràng
Trong phương án xử lý 273 điểm, thành phố dự kiến đưa 208 điểm ra đấu giá: 173 điểm có diện tích nhỏ, xen kẹp giữa các hộ dân được định hướng đấu giá quyền sử dụng đất ở; 35 điểm diện tích lớn dự kiến đấu giá đất thương mại, dịch vụ. Đây là định hướng, không phải bằng chứng rằng toàn bộ các cuộc đấu giá đã được tổ chức. Trước khi đấu giá đất Hải Phòng có thể tạo nguồn thu, từng địa điểm cần được rà soát pháp lý và xác định có phù hợp hơn với nhu cầu công cộng hay không. Thành phố nêu định hướng ưu tiên cơ sở thích hợp cho y tế, giáo dục, nhà văn hóa, dịch vụ công và trụ sở; chỉ những nơi không cần dùng cho mục đích công cộng mới chuyển sang đấu giá công khai. Ngoài nhóm dự kiến đấu giá, phương án còn có 44 điểm tiếp tục cho thuê, 6 điểm chuyển sang cho thuê nhà ở, 7 điểm giao địa phương xử lý và 8 điểm đã có phương án riêng.
Người thuê chịu tác động, minh bạch là thước đo tiếp theo
Việc thu hồi tác động trực tiếp đến các tổ chức, hộ gia đình đang sử dụng nhà, đất, nên tiến độ cần đi cùng cách giải quyết có trách nhiệm. Thành phố xem xét bố trí nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cho 39 hộ đủ điều kiện, gồm 5 hộ chính sách và 34 hộ không có nhà ở nào khác trên địa bàn; thông tin tuyển dụng 4.367 lao động tại các khu công nghiệp cũng được cung cấp cho người bị ảnh hưởng có nhu cầu. Đây là những hỗ trợ đáng chú ý, nhưng cần được triển khai minh bạch và theo đúng điều kiện áp dụng. Bước tiếp theo, Hải Phòng cho biết sẽ tiếp tục vận động bàn giao 6 điểm đã có quyết định cưỡng chế, tháo gỡ vướng mắc tại 5 điểm đang rà soát, đồng thời đẩy nhanh các vụ việc tại tòa và thi hành án. Thành phố cũng dự kiến công khai danh mục 273 điểm, phương án xử lý và tiến độ trên cổng thông tin thành phố cùng tại UBND các phường.
Kết luận, tỷ lệ bàn giao 93,1% cho thấy chiến dịch đã tiến xa, nhưng kết quả cuối cùng phải được đo bằng tài sản được sử dụng đúng mục đích, các vướng mắc được xử lý có căn cứ và hoạt động đấu giá minh bạch. Đó mới là cách biến việc thu hồi thành lợi ích công cộng thay vì chỉ chuyển tài sản từ trạng thái tồn đọng sang một danh mục xử lý khác.
