Từ sáng kiến chính trị đến chiến lược du lịch xuyên biên giới Mekong
Chiến lược “Một hành trình, ba điểm đến” là cơ chế hợp tác du lịch xuyên biên giới Mekong giữa Campuchia, Lào và Việt Nam, nhằm gắn kết di sản, danh thắng, văn hóa, ẩm thực và giao thông để hình thành một điểm đến chung cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế, đồng thời kéo dài hành trình và tăng thời gian lưu trú của du khách trong toàn khu vực CLV. Chiều 26-8, Hội nghị Bộ trưởng Du lịch Campuchia – Lào – Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức tại TP.HCM, chính thức khởi động cơ chế hợp tác cấp bộ trưởng giữa ba nước. Đây không chỉ là sự kiện lễ nghi, mà là bước ngoặt: lần đầu du lịch CLV có “nhạc trưởng” chính trị đủ mạnh đứng sau một chiến lược liên kết du lịch Đông Nam Á mang tính thực thi, thay vì chỉ là khẩu hiệu quảng bá. Hội nghị này cũng cụ thể hóa định hướng mà thủ tướng ba nước đã thống nhất trong cuộc gặp tháng 2-2025, biến ý tưởng liên kết thành kế hoạch hành động có thời hạn và chỉ tiêu rõ ràng.
Cơ chế mới: Từ con số khách đến ràng buộc trách nhiệm
Điểm đáng nói của cơ chế hợp tác du lịch khu vực CLV là nó đi kèm các mục tiêu đo được, thay vì chỉ nói về “tiềm năng”. Năm 2025, ba nước đón 31,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 10,3% so với 2024, trong đó 3,18 triệu lượt là khách đi lại nội vùng CLV, chiếm 10,2% tổng lượng khách. Tham vọng đặt ra cho năm 2026 là 35 triệu lượt khách quốc tế, tức tăng khoảng 12% so với 2025. Đây là con số vừa sức, nhưng cũng buộc bộ máy chính sách phải hành động nhanh hơn doanh nghiệp. Hội nghị đã thống nhất Kế hoạch hành động chung 2026-2028 và Tuyên bố chung, tạo khung ràng buộc để sáu nhóm ưu tiên – từ phát triển sản phẩm chung, tạo thuận lợi đi lại và giao thông, đến du lịch bền vững và hợp tác quốc tế – không bị trôi vào các báo cáo tổng kết. Lào được chọn làm chủ tịch, đăng cai hội nghị cơ quan du lịch quốc gia lần thứ 4 và hội nghị bộ trưởng lần thứ 2 vào năm 2027, bảo đảm tính liên tục của tiến trình.
Tái cấu trúc tour ba nước Việt-Lào-Campuchia thành sản phẩm chung CLMV
Thực tế, tour ba nước Việt – Lào – Campuchia đã được doanh nghiệp lữ hành khai thác nhiều năm với chuỗi di sản UNESCO, cảnh quan và ẩm thực đặc sắc. Vấn đề là phần lớn các hành trình này vẫn là sản phẩm riêng lẻ của từng công ty, thiếu một khung sản phẩm du lịch chung CLMV để cùng quảng bá và nâng chuẩn dịch vụ. Sáng kiến “Một hành trình, ba điểm đến” nhắm đúng khoảng trống đó. Kế hoạch hành động chung ưu tiên phát triển sản phẩm chung và kết nối, tạo thuận lợi đi lại, tiếp thị, quảng bá và xây dựng thương hiệu du lịch xuyên biên giới Mekong thống nhất. Việt Nam đề xuất tổ chức các chuyến khảo sát tuyến CLV cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp, qua đó đánh giá điểm đến, chất lượng dịch vụ, rồi hình thành các tour xuyên biên giới chuẩn hóa để giới thiệu ra thị trường quốc tế. Đây là bước cần thiết để chuyển từ “mỗi bên tự bán một đoạn hành trình” sang “cùng bán một hành trình chung”, giúp du khách có trải nghiệm liền mạch thay vì ghép nối chắp vá.
Ẩm thực, văn hóa và chương trình ‘Plus One Country’: cách kéo dài hành trình
Nếu chỉ nối các điểm di sản và danh thắng, tour liên quốc gia sẽ khó khác biệt so với các lựa chọn hiện có. Điểm thú vị là CLV chọn văn hóa và ẩm thực làm chất keo nhận diện chung. Ba nước đã tổ chức các lễ hội ẩm thực, hội thảo du lịch và xây dựng cẩm nang điện tử về du lịch, ẩm thực CLV, chuẩn bị cho giai đoạn nâng tầm quảng bá. Việt Nam đề xuất tăng cường trình diễn, giới thiệu và trải nghiệm món ăn đặc trưng, hướng tới các hành trình du lịch ẩm thực xuyên biên giới – một dòng sản phẩm còn rất ít đối thủ trong khu vực. Sắp tới, gói sản phẩm du lịch xuyên biên giới CLV sẽ thêm chương trình “Cộng thêm một quốc gia” (Plus One Country), khuyến khích du khách đang ở một nước mở rộng lịch trình sang nước láng giềng thay vì kết thúc hành trình. Đây là cách thông minh để kéo dài hành trình mà không buộc khách phải chi thêm quá nhiều chi phí tổ chức, đồng thời khai thác tốt hơn dòng khách quốc tế vốn đã có mặt trong khu vực.
Thủ tục đi lại, trải nghiệm du khách và bài toán bền vững
Không thể có du lịch xuyên biên giới Mekong sôi động nếu khâu đi lại vẫn rối rắm. Vì vậy, tạo thuận lợi đi lại và giao thông được đặt trong nhóm ưu tiên hàng đầu của Kế hoạch hành động chung. Cơ chế mới không trực tiếp cấp thị thực hay mở cửa khẩu, nhưng tạo sức ép chính trị để các bộ, ngành liên quan phải xem lại thủ tục, từ quy định biên phòng đến kết nối vận tải đường bộ và hàng không. Trọng tâm của sáng kiến, như Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh, không chỉ là “đưa khách đi qua ba quốc gia”, mà là cùng phát triển sản phẩm, kết nối điểm đến, xúc tiến chung và từng bước xây dựng thương hiệu chung, qua đó “kéo dài hành trình và tăng thời gian lưu trú tại khu vực”. Sáu nhóm hợp tác – trong đó có du lịch bền vững, có trách nhiệm và dựa vào cộng đồng – là lời nhắc rằng tăng trưởng khách phải đi cùng bảo tồn giá trị tự nhiên và văn hóa Mê Kông, nếu không “một hành trình, ba điểm đến” sẽ nhanh chóng trở thành sản phẩm nhất thời.
