Từ “ba điểm riêng lẻ” đến chiến lược du lịch Mekong ba nước
Liên kết du lịch Mekong ba nước là chiến lược phối hợp giữa Việt Nam, Lào và Campuchia nhằm xây dựng sản phẩm du lịch chung xuyên biên giới, kết nối di sản, danh thắng, văn hóa và ẩm thực dọc dòng Mekong thành một hành trình thống nhất dành cho khách quốc tế. Tour du lịch xuyên ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia vốn đã được nhiều doanh nghiệp lữ hành khai thác như những hành trình dài ngày kết hợp di sản được UNESCO công nhận, cảnh quan Mekong và đời sống bản địa. Tuy nhiên, phần lớn trước đây chỉ là “ghép tuyến” do từng doanh nghiệp tự xây dựng, chưa có một khung chiến lược liên kết du lịch khu vực mang tính chính sách, thương hiệu và điều phối chung giữa ba quốc gia.
Điểm then chốt hiện nay là ba nước không còn nhìn nhau như đối thủ tranh giành khách, mà chọn đứng chung dưới một thương hiệu du lịch văn hóa Đông Nam Á mới: một hành trình, nhiều trải nghiệm. Điều đó giải thích vì sao Hội nghị Bộ trưởng Du lịch Campuchia - Lào - Việt Nam lần thứ nhất tại TP.HCM đã tái khẳng định cam kết xây dựng và quảng bá Campuchia - Lào - Việt Nam như một điểm đến du lịch chất lượng và thống nhất. Đây không chỉ là tuyên bố chính trị, mà là dấu mốc chuyển hướng từ cạnh tranh sang đồng sáng tạo sản phẩm du lịch Mekong ba nước.
Những sản phẩm du lịch chung đang định hình: từ di sản đến ẩm thực
Nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu, liên kết sẽ trôi tuột; điểm khác biệt lúc này là ba nước đang cùng thiết kế sản phẩm du lịch chung có cấu trúc rõ ràng. Trong khuôn khổ sáng kiến “Một hành trình, ba điểm đến”, Việt Nam, Lào và Campuchia đã tổ chức các lễ hội ẩm thực, hội thảo du lịch và phát triển cẩm nang điện tử về du lịch, ẩm thực CLV như một “bộ khung nội dung” cho các hành trình Việt Lào Campuchia. Các tour mẫu như “Grand Tour of Indochina” kéo dài 22 ngày kết nối vịnh Hạ Long, phố cổ Hội An, Luang Prabang, Angkor Wat với cảnh quan Mekong, núi đá vôi, làng bản và đời sống văn hóa bản địa.
Điểm đáng nói là trục sản phẩm đang dịch chuyển từ “xem cho biết” sang “sống trong văn hóa”. Du lịch văn hóa Đông Nam Á ở đây không chỉ là tham quan di sản UNESCO, mà còn là trải nghiệm ẩm thực và phong tục dọc dòng Mekong, từ phở, bún, hủ tiếu đến lạp Lào, cà ri Campuchia trong cùng một hành trình. Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, trọng tâm sáng kiến là “ba nước cùng phát triển sản phẩm, kết nối điểm đến, xúc tiến và từng bước xây dựng thương hiệu du lịch chung”, qua đó kéo dài hành trình và tăng thời gian lưu trú của khách quốc tế tại khu vực CLV.
Số liệu biết nói: tăng trưởng khách và khoảng trống cần lấp
Dữ liệu khách cho thấy liên kết du lịch khu vực không còn là câu chuyện trên giấy. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón hơn 565.000 lượt khách Campuchia, tăng 40,8% so với cùng kỳ năm 2025. Dù vậy, lãnh đạo hai bên thừa nhận kết quả này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hợp tác, một cách nói thẳng rằng chúng ta mới khai thác phần nổi của “tảng băng” Mekong. Ở cấp khu vực, Việt Nam, Lào và Campuchia đã đón 31,3 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 10,2% so với năm trước, trong đó khoảng 3,2 triệu lượt là khách nội khối.
Mục tiêu trước mắt là nâng con số này lên 35 triệu lượt khách quốc tế đến khu vực CLV trong năm 2026, tức tăng khoảng 12% so với 2025. Đây là mục tiêu tham vọng nếu nhớ rằng phần lớn tour liên quốc gia hiện vẫn do từng doanh nghiệp tự xây dựng và kết nối, thiếu cơ chế gắn kết về sản phẩm, giao thông và quảng bá chung. Chính khoảng trống này đã thúc đẩy ba nước thông qua Kế hoạch hành động chung về hợp tác du lịch CLV giai đoạn 2026 - 2028, với sáu nhóm ưu tiên từ phát triển sản phẩm chung, tạo thuận lợi đi lại, marketing chung, đến phát triển du lịch bền vững dựa vào cộng đồng.
Hành trình xuyên biên giới: cơ hội tái thiết kế trải nghiệm khách quốc tế
Hành trình Việt Lào Campuchia đang chuyển từ chuỗi điểm đến rời rạc sang “một kịch bản thống nhất” cho khách quốc tế. Các tour xuyên biên giới vốn đã tồn tại nhiều năm, đưa khách từ Siem Reap qua Phnom Penh, rồi sang Việt Nam, sau đó đến Vang Vieng, Luang Prabang. Nhưng với sáng kiến “Một hành trình, ba điểm đến” và chương trình “Cộng thêm một quốc gia” (Plus One Country), xu hướng mới sẽ là: khách đến một nước Mekong sẽ được khuyến khích nối dài hành trình sang nước thứ hai, thứ ba trong cùng một gói sản phẩm du lịch Mekong ba nước.
Điều này mở ra ít nhất ba cơ hội. Thứ nhất, sản phẩm có thể “xếp tầng” trải nghiệm: di sản - thiên nhiên - ẩm thực - cộng đồng, thay vì chỉ vài điểm chụp hình. Thứ hai, thời gian lưu trú kéo dài, giúp doanh nghiệp có cơ hội kể câu chuyện sâu hơn về văn hóa Mekong. Thứ ba, các hành lang du lịch sinh thái và di sản xuyên biên giới dự kiến được xây dựng sẽ định hình lộ trình ổn định cho tour dài ngày, thay vì tùy biến manh mún như hiện nay. Nói cách khác, khách quốc tế không chỉ đi qua ba nước, mà đi trong một không gian văn hóa liền mạch.
TP.HCM – “đầu mối” mới cho liên kết du lịch Mekong ba nước
Liên kết khu vực sẽ khó bền nếu thiếu những “cửa ngõ” đủ mạnh để tiếp nhận và phân phối khách. Trong khuôn khổ ITE HCMC 2026, Phó Chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà đã làm việc với Bộ trưởng Du lịch Campuchia Hout Hak, trong đó TP.HCM khẳng định sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Bộ Du lịch Campuchia để cụ thể hóa các nội dung hợp tác. Đề nghị được đưa ra rất cụ thể: tăng cường trao đổi khách hai chiều, khuyến khích doanh nghiệp hai nước xây dựng chương trình, sản phẩm du lịch phù hợp, đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá điểm đến và tạo điều kiện cho cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp tham gia các sự kiện lớn của mỗi bên.
Nếu nhìn dưới góc độ chiến lược, TP.HCM đang tự nhận vai trò “hub” đô thị - văn hóa kết nối với Campuchia và xa hơn là toàn hành lang CLV. Khi cộng hưởng với kế hoạch tổ chức Lễ hội du lịch và văn hóa CLV thường niên, cùng các hoạt động xúc tiến chung như hội chợ, triển lãm, khóa đào tạo, TP.HCM có thể trở thành nơi khách quốc tế khởi hành, chuyển tiếp và quay lại sau mỗi hành trình Mekong. Kết luận ở đây khá rõ: nếu các sản phẩm du lịch chung dọc Mekong được triển khai nhất quán, ba nước không chỉ chia sẻ khách, mà còn cùng chia sẻ một thương hiệu du lịch văn hóa Đông Nam Á mới, mang tính liên vùng thay vì từng quốc gia đơn lẻ.
