Gắn kết chiến lược Việt Lào: Từ khẩu hiệu đến chương trình hành động
Gắn kết chiến lược Việt Lào trong kinh tế là định hướng hợp tác dài hạn nhằm kết nối thể chế, hạ tầng, năng lượng và công nghệ giữa hai nước để nâng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư lên tầm trụ cột, hướng tới mục tiêu thương mại 10 tỷ USD và tạo nền tảng liên kết khu vực bền vững. Thông điệp quan trọng nhất từ Hội nghị xúc tiến đầu tư tại Vientiane là: nếu không cụ thể hóa gắn kết chiến lược bằng các dự án và cải cách thể chế cụ thể, mục tiêu thương mại 10 tỷ USD vào năm 2030 sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư phải trở thành “trụ cột vững chắc” tương xứng với quan hệ hữu nghị và gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào. Quan điểm này mang tính định hướng: kinh tế không còn là phần phụ của quan hệ chính trị, mà là phép thử thực chất cho mức độ gắn kết giữa hai nước.
Kết nối thể chế: Mắt xích quyết định cho thương mại 10 tỷ USD
Muốn đạt thương mại 10 tỷ USD, câu chuyện đầu tiên không phải là thêm bao nhiêu dự án, mà là tháo bao nhiêu nút thắt thể chế. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị tiếp tục cụ thể hóa gắn kết chiến lược trong kinh tế với trọng tâm là kết nối thể chế, chính sách, cùng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Đây là cách tiếp cận đúng: khi doanh nghiệp vẫn vướng ở cấp phép, đất đai, thanh toán, thì mọi tuyên bố về gắn kết chiến lược Việt Lào đều bị giảm giá trị. Cần coi việc đơn giản hóa thủ tục, đồng bộ hóa quy định và tăng tính dự đoán của chính sách là “hạ tầng mềm” quan trọng không kém đường cao tốc hay đường sắt. Nếu hai bên không dám đi xa hơn trong cải cách thể chế, mục tiêu thương mại 10 tỷ USD sẽ bị kéo lùi bởi chính những thủ tục do mình đặt ra.
Kết nối hạ tầng khu vực: Cao tốc, đường sắt và cảng biển như trục xương sống
Kết nối hạ tầng khu vực không chỉ là khẩu hiệu địa chính trị, mà là điều kiện sống còn để Lào ra biển và Việt Nam vươn sâu vào nội địa lục địa. Hai nước đang thúc đẩy cao tốc Hà Nội – Vientiane, đường sắt Vientiane – Vũng Áng, khai thác cảng Vũng Áng, cùng hệ thống kho và đường ống dẫn dầu. Đây là trục xương sống cho một không gian kinh tế chung, nơi hàng hóa không bị chặn bởi chi phí logistics cao. Việc Việt Nam đẩy nhanh đoạn Vinh – Thanh Thủy cho thấy quyết tâm biến tuyến cao tốc này thành hành lang kinh tế chứ không chỉ là một công trình giao thông. Nếu các dự án hạ tầng chiến lược tiếp tục chậm tiến độ, cả hai nước sẽ bỏ lỡ cơ hội định hình mạng lưới kết nối hạ tầng khu vực theo lợi ích của mình.
Hợp tác năng lượng và công nghệ: Động lực mới cho gắn kết chiến lược
Trong bức tranh hợp tác kinh tế Việt Nam Lào, năng lượng và công nghệ đang nổi lên như hai động lực mới. Hai bên tăng cường mua bán điện, kết nối lưới điện và thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo. Đây không chỉ là câu chuyện cung – cầu, mà là bước đi chiến lược để hình thành một không gian đầu tư năng lượng Đông Nam Á, nơi Việt Nam và Lào cùng chia sẻ lợi ích dài hạn. Song song, trọng tâm hợp tác còn là khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, nhằm nâng giá trị gia tăng thay vì chỉ dừng ở khai thác tài nguyên thô. Nếu không đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, các dự án năng lượng và khoáng sản sẽ khó tạo bước nhảy về chất cho kinh tế Lào, cũng như khó giúp doanh nghiệp hai nước xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững.
Từ mục tiêu 10 tỷ USD đến một không gian kinh tế chung
Mục tiêu thương mại 10 tỷ USD không nên được hiểu đơn thuần là con số, mà là thước đo cho mức độ gắn kết chiến lược Việt Lào. Hiện thương mại hai chiều mới đạt gần 3 tỷ USD, dù tăng 32,7% và ở mức cao nhất từ trước đến nay. Khoảng cách này cho thấy nếu chỉ dựa vào đà tăng trưởng hiện tại, hai nước khó chạm mốc 10 tỷ USD. Cần một cách tiếp cận mới: coi các dự án hạ tầng, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, tài chính – ngân hàng, du lịch và chuyển đổi số là những mảnh ghép của một không gian kinh tế chung. Kết luận hợp lý là: hoặc Việt Nam và Lào dám đi đến cùng trong gắn kết thể chế, hạ tầng, năng lượng và công nghệ, hoặc mục tiêu thương mại 10 tỷ USD sẽ bị các đối thủ trong khu vực vượt qua trước khi kịp hoàn thành.
