Bồi dưỡng phải bắt đầu từ công việc thực tế
Bồi dưỡng cán bộ xã là hoạt động nâng cao kiến thức và kỹ năng thực thi công vụ cho đội ngũ ở cơ sở, gắn nội dung học với vị trí việc làm và yêu cầu phục vụ người dân. Cần Thơ đã ban hành kế hoạch bồi dưỡng cán bộ, công chức xã, phường giai đoạn 2026-2031, hướng tới chuẩn bị nhân lực cho yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Đây là định hướng cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ không nằm ở số lớp học được tổ chức mà ở việc cán bộ xử lý công việc tốt hơn sau đào tạo. Hội thảo tại TP.HCM gợi ra một nguyên tắc đáng lưu ý: chương trình phải thiết thực, bám sát nhiệm vụ và đi cùng chế độ đãi ngộ tương xứng. Nếu thiếu những điều kiện ấy, kế hoạch dễ dừng ở việc truyền đạt kiến thức mà chưa cải thiện chất lượng phục vụ tại xã, phường.
Phân quyền làm tăng áp lực ở tuyến đầu
Yêu cầu nâng năng lực cán bộ cơ sở xuất phát từ thay đổi trong cách tổ chức và vận hành chính quyền địa phương. Tại hội thảo ở TP.HCM, Tiến sĩ Bùi Ngọc Hiển thuộc Học viện Cán bộ TP.HCM nhận định Luật Đô thị, các cơ chế thí điểm và việc phân cấp đã mở rộng không gian thể chế, đồng thời đặt ra đòi hỏi lớn hơn về năng lực quản lý, điều hành và thực thi của đội ngũ công chức. Khi thẩm quyền được giao xuống gần dân hơn, trách nhiệm giải quyết việc phát sinh cũng tăng theo; trao quyền vì vậy cần gắn với trách nhiệm và cơ chế kiểm soát phù hợp. Với người dân, năng lực tuyến đầu thể hiện ở việc hồ sơ được xử lý đúng thẩm quyền, vấn đề tại địa bàn được theo dõi và phản hồi kịp thời. Đào tạo công chức cần chuẩn bị cho những nhiệm vụ đó, thay vì chỉ dạy quy định chung.
Thực tế ở phường cho thấy khối lượng và tính chất công việc đã đổi khác. Tiến sĩ Phạm Thị Hoàn, Phó Chủ tịch UBND phường An Khánh, cho biết nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp quận đã chuyển về phường, khiến công chức phải chủ động xử lý nhiều lĩnh vực và phối hợp liên ngành. Điều này đòi hỏi cán bộ phường không chỉ nắm quy trình mà còn biết kết nối các bộ phận, xác định việc cần ưu tiên và theo sát kết quả. Nếu chương trình bồi dưỡng không phản ánh những tình huống ấy, người học khó chuyển kiến thức thành năng lực xử lý công việc.
Đào tạo cần gắn với vị trí việc làm và đãi ngộ
Thông điệp đáng chú ý từ hội thảo không phải là đào tạo nhiều hơn bằng mọi giá, mà là đào tạo đúng việc và đánh giá được khả năng áp dụng. Tiến sĩ Nguyễn Văn Nhựt, nguyên Trưởng khoa Quản lý hành chính nhà nước thuộc Học viện Cán bộ TP.HCM, đề xuất thiết kế chương trình theo vị trí việc làm, kiểm tra khả năng vận dụng sau học và điều chỉnh tiêu chí đánh giá. Cách làm này giúp cơ quan nhìn rõ kỹ năng nào còn thiếu, thay vì xem việc tham dự lớp là kết quả cuối cùng. Bồi dưỡng cán bộ xã và cán bộ phường cũng cần tương xứng với nhiệm vụ, thẩm quyền, nguồn lực và năng lực của người thực hiện; nếu giao thêm việc mà không bảo đảm điều kiện, đào tạo khó bù được khoảng trống trong tổ chức công vụ.
Đãi ngộ phù hợp là phần không thể tách khỏi yêu cầu nghề nghiệp. Tại hội thảo, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, nhấn mạnh cấp xã, phường và đặc khu là tuyến đầu hành chính nhưng đang chịu áp lực lớn khi quy mô, thẩm quyền và trách nhiệm của thành phố tăng lên; chính sách đào tạo và đãi ngộ cần tương xứng với yêu cầu công việc. Đây là vấn đề Cần Thơ nên đặt song song với kế hoạch bồi dưỡng: kỳ vọng năng lực cao hơn cần đi cùng điều kiện làm việc và ghi nhận phù hợp. Nếu không, việc thu hút, giữ chân người có năng lực ở cơ sở sẽ khó bền vững.
Từ kế hoạch đến chất lượng phục vụ
Để kế hoạch giai đoạn 2026-2031 tạo chuyển biến, việc tiếp theo là xác định rõ nhiệm vụ, tính chất công việc và vị trí cần bố trí nhân lực. Ý kiến tại hội thảo cũng đề nghị rà soát những đầu việc không còn phù hợp ở các cơ quan, giảm thủ tục để công chức có thêm thời gian xuống địa bàn, kiểm tra và giám sát. Đây không chỉ là sắp xếp nội bộ: bộ máy bớt vòng trung gian có thể giúp người dân tiếp cận cơ quan xử lý thuận lợi hơn, còn cán bộ có thêm điều kiện theo dõi vấn đề đến cùng. Vì vậy, đào tạo công chức cần được nối với phân công việc, đánh giá sau học và rà soát quy trình, thay vì triển khai như một hoạt động tách rời.
Cần Thơ có một khung thời gian rõ để chuẩn bị đội ngũ cho giai đoạn mới, nhưng kế hoạch chỉ có ý nghĩa khi nội dung học bám sát vị trí việc làm và năng lực được kiểm chứng trong thực tế. Quan trọng không kém là cân đối nhiệm vụ với thẩm quyền, nguồn lực và chế độ đãi ngộ. Chính quyền địa phương hai cấp cần những người có thể giải quyết việc cụ thể, phối hợp hiệu quả và chịu trách nhiệm trước người dân. Kết luận, bồi dưỡng cán bộ xã, phường không nên được đo bằng số lớp hay chứng chỉ, mà bằng chất lượng công vụ tốt hơn và trải nghiệm phục vụ đáng tin cậy hơn.
