Trường nội trú vùng biên: Đầu tư 388 tỷ đồng để đổi cách tiếp cận giáo dục
Trường nội trú vùng biên ở An Giang là mô hình trường phổ thông liên cấp, có khu ăn ở tập trung, được đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất trường học nhằm giúp học sinh vùng sâu, vùng biên giới được học tập ổn định, an toàn mà không phải di chuyển xa khỏi gia đình và cộng đồng của mình. Động thái An Giang khánh thành trường nội trú không chỉ là thêm vài công trình xây dựng, mà là một quyết định chính sách rõ ràng: mang giáo dục chất lượng đến sát đường biên thay vì đẩy trẻ em đi xa để tìm lớp học. Đây là lựa chọn thể hiện quan điểm xem giáo dục vùng sâu là trụ cột chứ không phải phần phụ của hệ thống.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang, 3 trường phổ thông nội trú liên cấp khởi công năm 2025 với tổng mức đầu tư hơn 388 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương. Nói cách khác, nhà nước đã chọn chi một khoản không hề nhỏ cho giáo dục vùng sâu thay vì các ưu tiên ngắn hạn khác. Đến thời điểm này, cả 3 công trình đã cơ bản hoàn thành các hạng mục, bảo đảm điều kiện phục vụ năm học 2026 – 2027. Việc hoàn thiện sớm cho thấy đây không phải dự án “để đó”, mà là cam kết phải đi vào vận hành ngay. Câu hỏi quan trọng hơn là: khoản đầu tư này sẽ thay đổi cuộc sống của học sinh vùng biên như thế nào?
Cơ sở vật chất hiện đại: Từ phòng học đến bếp ăn, không còn kiểu "tạm bợ"
Điểm đáng nói nhất của 3 trường nội trú vùng biên không chỉ là… có trường, mà là chất lượng cơ sở vật chất trường học đạt mức mà nhiều nơi đồng bằng cũng phải nhìn lại. Đoàn công tác của tỉnh đã trực tiếp rà soát khu nội trú, phương án tổ chức ăn ở và các điều kiện vận hành để bảo đảm 3 trường hoạt động ổn định ngay từ đầu năm học. Điều này cho thấy tỉnh hiểu rằng nội trú mà sơ sài thì khác nào nhốt học sinh vào không gian chật hẹp, thiếu an toàn – một rủi ro không thể chấp nhận với trẻ em vùng sâu vốn đã thiệt thòi.
Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học và sinh hoạt được kiểm tra toàn diện, từ phòng học, phòng ở, hệ thống điện, nước, nhà vệ sinh đến bếp ăn, phòng y tế và hệ thống phòng cháy chữa cháy. Đây là khác biệt căn bản so với hình ảnh lớp học tạm, mái tôn nóng hầm, nhà vệ sinh thiếu nước từng ám ảnh giáo dục vùng sâu nhiều năm. UBND tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng nguồn lực, đồng thời kịp thời xử lý vấn đề phát sinh về cơ sở vật chất, trang thiết bị và công tác quản lý để bảo đảm 3 trường hoạt động an toàn, hiệu quả. Nếu những yêu cầu này được thực hiện nghiêm túc, chuẩn nội trú vùng biên ở An Giang có thể trở thành thước đo mới cho các địa phương khác.
Hơn 3.700 học sinh: Từ vượt sông đi học đến ở lại trường an toàn
Trọng tâm của mọi dự án giáo dục vùng sâu phải là học sinh, không phải báo cáo thành tích. Số liệu tuyển sinh cho thấy nhu cầu và niềm tin của phụ huynh vùng biên vào mô hình này là rất rõ. Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Vĩnh Gia tuyển được 1.069/1.128 học sinh (94,77%), Trường Giang Thành tuyển 934/956 học sinh (97,7%), Trường Khánh An tuyển 1.779/1.716 học sinh, đạt tới 103,67% kế hoạch. Một câu nói có thể trích dẫn: "Ba trường nội trú vùng biên đã tuyển hơn 3.700 học sinh, trong đó có trường vượt chỉ tiêu tuyển sinh." Con số đó là lời phản biện mạnh mẽ với quan điểm cho rằng vùng biên không có đủ học sinh để đầu tư trường lớn.
Không chỉ dừng ở chuyện đủ chỗ học, hệ thống trường nội trú này được kỳ vọng tạo thêm cơ hội học tập, rèn luyện cho học sinh và xây dựng nguồn nhân lực tại chỗ, làm nền tảng phát triển kinh tế – xã hội bền vững ở khu vực biên giới An Giang. Nói thẳng, khi trẻ em vùng biên có thể học ở ngay địa phương với điều kiện ăn ở an toàn, cha mẹ không còn phải cho con lên thành phố, thuê trọ hay gửi gắm cho người thân xa lạ. Trẻ em không bị bứt khỏi cộng đồng, còn địa phương giữ được thế hệ trẻ – yếu tố then chốt để tránh tình trạng “làng chỉ còn người già” vốn đã ám ảnh nhiều vùng nông thôn biên giới.
Khánh thành chỉ là bước đầu: Bài kiểm tra thật nằm ở cách vận hành
Dự kiến ngày 5/9, 3 trường nội trú vùng biên sẽ đồng thời tổ chức lễ khánh thành và khai giảng năm học mới. Về mặt hình thức, đây là dấu mốc quan trọng: An Giang khánh thành trường đúng tiến độ, kết nối trực tuyến với điểm cầu trung tâm tại một trường nội trú khác để gửi đi thông điệp về ưu tiên giáo dục vùng khó. Nhưng nếu coi lễ cắt băng là thành công thì quá sớm. Thách thức lớn nhất bắt đầu từ sau ngày khai giảng: tổ chức nội trú, bảo đảm dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, tư vấn tâm lý, phối hợp công an, quân sự, biên phòng để giữ an ninh và an toàn trường học.
An Giang không dừng ở 3 trường. Tỉnh dự kiến tiếp tục triển khai 6 trường nội trú khác tại các xã biên giới, khởi công năm 2026, phấn đấu hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm học 2027 – 2028. Điều này cho thấy đây là chiến lược dài hơi, không phải phong trào. Tuy nhiên, mở rộng mạng lưới mà không bảo đảm chất lượng vận hành sẽ biến nội trú thành… ký túc xá nghèo, phá hỏng niềm tin phụ huynh. Vì vậy, yêu cầu về tuyển đủ và đúng giáo viên, kiểm tra thường xuyên điều kiện ăn ở, và minh bạch trong quản lý tài chính không phải chi tiết kỹ thuật – đó là 3 điều kiện tối thiểu để chứng minh rằng mô hình nội trú vùng biên thực sự vì học sinh, chứ không chỉ để đẹp số liệu.
Kết luận: Đưa trường ra biên giới, giữ tương lai ở lại quê nhà
Việc hoàn thành 3 trường nội trú vùng biên với tổng mức đầu tư hơn 388 tỷ đồng và sẵn sàng khánh thành, khai giảng năm học 2026 – 2027 không chỉ là câu chuyện thêm trường mới. Đó là sự dịch chuyển tư duy: thay vì chấp nhận việc trẻ vùng sâu phải ra khỏi quê nhà mới có cơ hội học tốt, An Giang chọn đưa giáo dục chất lượng tiến gần đến từng xã biên giới. Hệ thống trường nội trú này mở thêm cánh cửa học tập, rèn luyện cho hàng nghìn học sinh đồng thời góp phần giữ chân nguồn nhân lực tại chỗ, gắn giáo dục với an sinh xã hội, quốc phòng và phát triển bền vững.
Tuy vậy, để mô hình này không rơi vào vòng luẩn quẩn “xây đẹp – xuống cấp – sửa chữa – lại xin vốn”, tỉnh cần kiên trì ba điều: xem học sinh là trung tâm mọi quyết định, đặt chuẩn cơ sở vật chất và quản lý ngang với trường thành phố, và lắng nghe phản ánh từ phụ huynh vùng biên như một kênh giám sát độc lập. Nếu làm được, trường nội trú vùng biên sẽ không chỉ là nơi trú chân của học sinh, mà sẽ trở thành nơi giữ lại tương lai cho cả cộng đồng biên giới.
