Từ mô hình xuất khẩu sang hiện diện trực tiếp: chủ động hay đánh cược?
Bước chuyển từ mô hình gỗ Việt xuất khẩu Mỹ sang hiện diện trực tiếp bằng công ty con tại thị trường này là sự thay đổi chiến lược, khi doanh nghiệp nội địa không chỉ bán hàng qua đối tác trung gian mà muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi thương mại, phân phối và xây dựng thương hiệu ngay trên đất Mỹ, phản ánh tham vọng leo lên nấc cao hơn trong chuỗi giá trị gỗ và nội thất Việt Nam.
Hội đồng quản trị Phú Tài đã phê duyệt chủ trương đầu tư ra nước ngoài để thành lập và tham gia góp vốn vào một tổ chức kinh tế tại Hoa Kỳ, dự kiến mang tên PHU TAI HOME USA, INC. Đây là bước đi đánh dấu lần đầu tiên doanh nghiệp lập pháp nhân có vốn chi phối tại thị trường nước ngoài, sau nhiều năm chỉ sản xuất tại Việt Nam rồi xuất khẩu sang Mỹ với quy mô lớn. Đáng chú ý, pháp nhân mới được định hướng kinh doanh đá thạch anh, đá granite và đồ gỗ nội – ngoại thất, những mảng nằm trong hệ sinh thái cốt lõi của một công ty nội thất Việt đang muốn vươn ra toàn cầu. Sự chuyển hướng này cho thấy Phú Tài không chấp nhận mãi ở vị trí nhà gia công, mà muốn thử sức với chiến lược kinh doanh gỗ có chiều sâu hơn.
Vì sao Mỹ trở thành điểm đặt chân đầu tiên của Phú Tài?
Nếu phải chọn một thị trường bắt buộc phải hiện diện trực tiếp, với Phú Tài đó không thể là nơi nào khác ngoài Mỹ, bởi đây không chỉ là thị trường xuất khẩu lớn nhất mà còn là nơi quyết định biên lợi nhuận, rủi ro và tương lai của mảng gỗ trong dài hạn.
Mỹ nhiều năm qua là một trong những thị trường quan trọng nhất đối với mảng gỗ của doanh nghiệp. Theo các thông tin Phú Tài và đơn vị phân tích công bố, "thị trường Mỹ đóng góp khoảng 60-70% doanh thu ngành gỗ". Năm 2025, riêng mảng gỗ đạt doanh thu thuần khoảng 4.001 tỷ đồng, với kim ngạch xuất khẩu 2.656 tỷ đồng, tăng hơn 13% so với năm trước. Một công ty nội thất Việt với tỷ trọng doanh thu như vậy buộc phải coi Mỹ là thị trường then chốt, dù đồng thời đây cũng là nguồn rủi ro lớn khi chính sách thương mại thay đổi. Những thay đổi về thuế với sản phẩm nội thất, đặc biệt các mặt hàng tủ bếp và nội thất phòng tắm – nhóm sản phẩm chủ lực của Phú Tài – là biến số lớn chi phối chiến lược kinh doanh gỗ của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc chỉ đứng ngoài biên giới Mỹ với mô hình xuất khẩu đơn thuần ngày càng trở nên bị động.
Bối cảnh tài chính: Phú Tài đủ lực để dịch chuyển cuộc chơi
Một bước đi mở rộng thị trường nước ngoài chỉ đáng tin nếu doanh nghiệp đủ sức chịu được chi phí thử nghiệm, sai số và thời gian nuôi pháp nhân mới, và những con số của Phú Tài cho thấy họ không hành động trong thế lực bất tòng tâm.
Báo cáo cho thấy năm 2025, Phú Tài ghi nhận 7.346 tỷ đồng doanh thu hợp nhất, tăng khoảng 10% và vượt 10% kế hoạch, trong khi lợi nhuận trước thuế hơn 634 tỷ đồng, tăng 34% và vượt khoảng 33% mục tiêu. Doanh nghiệp đặt mục tiêu năm 2026 lên 8.790 tỷ đồng doanh thu hợp nhất và 760 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tương ứng tăng khoảng 19% và 20% so với năm trước. Đồng thời, tại thời điểm 30/6, Phú Tài đang sở hữu 22 công ty con, toàn bộ đặt trụ sở ở Việt Nam. Hệ thống này thể hiện năng lực tổ chức và sức mạnh tài chính đủ để thử sức với mở rộng thị trường nước ngoài. Cũng đáng nói, doanh nghiệp đã thận trọng hủy đợt chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu sau khi đánh giá lại điều kiện thị trường, môi trường kinh doanh và hiệu quả huy động vốn. Quyết định này được khẳng định không ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên và các kế hoạch đầu tư theo định hướng đã đề ra, qua đó cho thấy chiến lược ra nước ngoài là phần được cân nhắc trong bức tranh tổng thể, chứ không phải động thái vội vàng khi thiếu vốn.
Điều gì đang chờ phía trước: không chỉ là một pháp nhân tại Houston
Việc lập công ty tại Mỹ không phải điểm kết mà là điểm khởi đầu cho một chuỗi điều chỉnh dài hơi trong cách doanh nghiệp gỗ Việt vận hành và nghĩ về thị trường nước ngoài, khi câu chuyện không còn dừng ở hợp đồng FOB mà gắn với quản trị xuyên biên giới.
Theo phương án được HĐQT phê duyệt, công ty tại Mỹ sẽ hoạt động dưới hình thức C-Corporation, đặt trụ sở chính tại Houston, Texas và thực hiện các hoạt động thương mại, kinh doanh, phân phối, xuất nhập khẩu đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội – ngoại thất cùng các sản phẩm phù hợp định hướng của Phú Tài. HĐQT trao quyền cho Tổng giám đốc đàm phán với nhà đầu tư đồng sáng lập, chuẩn bị hồ sơ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp tại Mỹ và điều chỉnh hồ sơ theo yêu cầu cơ quan quản lý hai nước. Song song với việc tính tới mở rộng sang các thị trường như Nhật Bản để giảm phụ thuộc vào Mỹ, quyết định lập PHU TAI HOME USA cho thấy doanh nghiệp chọn chiến lược kép: vừa đa dạng hóa, vừa tăng mức độ hiện diện tại nơi quan trọng nhất. Nếu hoàn tất, đây sẽ là mắt xích mới trong chuỗi kinh doanh gỗ Việt xuất khẩu Mỹ, đặt ra chuẩn mực cao hơn cho các công ty nội thất Việt muốn thoát khỏi vị thế gia công thuần túy.
Tác động dài hạn: Phú Tài có thể trở thành hình mẫu mới cho ngành gỗ Việt
Điểm đáng bàn nhất trong câu chuyện Phú Tài lập công ty ở Mỹ không chỉ là việc một doanh nghiệp gỗ sang mở pháp nhân, mà là khả năng tạo ra tư duy mới cho cả ngành: muốn đi xa phải bước ra khỏi vùng an toàn của mô hình xuất khẩu thuần túy.
Gỗ được đánh giá là ngành mũi nhọn trong cấu trúc kinh doanh của Phú Tài, và việc bổ sung một doanh nghiệp như PHU TAI HOME USA vào hệ sinh thái có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn với chiến lược kinh doanh gỗ dài hạn. Khoản góp vốn cho pháp nhân mới được nhận định "chưa đáng kể về quy mô tài chính, nhưng đánh dấu một thay đổi đáng chú ý trong cách PTB tiếp cận thị trường quốc tế". Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, nó có thể trở thành tham chiếu cho những nhà sản xuất gỗ Việt Nam đang tìm đường mở rộng thị trường nước ngoài: thay vì chỉ tăng đơn hàng, cần nghĩ đến cấu trúc pháp lý, mạng lưới kinh doanh tại thị trường đích và khả năng thích ứng với thay đổi chính sách. Ở chiều ngược lại, thất bại – nếu có – cũng sẽ là bài học rõ ràng cho ngành về ranh giới giữa tham vọng và khả năng hấp thụ rủi ro khi đi ra ngoài biên giới.
