Nửa thế kỷ đào tạo người thầy
Đào tạo giáo viên là quá trình chuẩn bị cho người học kiến thức chuyên môn, năng lực sư phạm và trách nhiệm với học trò, để họ có thể đáp ứng nhu cầu giáo dục trong lớp học và cộng đồng. Với ĐH Sư phạm TP.HCM, sứ mệnh ấy bắt đầu năm 1976, khi đất nước vừa thống nhất và các tỉnh phía Nam thiếu giáo viên trầm trọng. Từ đó, nhà trường đã đào tạo nhiều thế hệ nhà giáo phục vụ khu vực phía Nam và nhiều địa phương trên cả nước.
Tại lễ kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu gửi lời chúc mừng tới các thế hệ nhà giáo, nhà khoa học, người lao động và sinh viên. Dịp này, trường đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất; Khoa Tiếng Trung nhận Huân chương Lao động hạng Ba. Những ghi nhận ấy có ý nghĩa, nhưng giá trị lâu dài của một trường đại học sư phạm không thể chỉ đo bằng danh hiệu: phải nhìn vào những người học trưởng thành và đóng góp ra sao sau khi rời giảng đường.
Thước đo nằm ở người học sau tốt nghiệp
Lãnh đạo nhà trường nhấn mạnh chất lượng giáo viên là thước đo giá trị của cơ sở đào tạo sư phạm: phẩm chất và năng lực nghề nghiệp của sinh viên sau tốt nghiệp cần trở thành căn cứ đánh giá chất lượng đào tạo. Đây là một tiêu chuẩn thuyết phục hơn quy mô tuyển sinh hay số chương trình, bởi tác động của đào tạo chỉ hiện rõ khi giáo viên đứng lớp, hiểu khác biệt của học sinh, tổ chức hoạt động học tập và tạo cơ hội để mỗi em tiến bộ.
Yêu cầu đó buộc việc đổi mới phải đi xuyên suốt từ tuyển sinh, chương trình và phương pháp đào tạo đến kiểm tra, đánh giá. Nhà trường cần gắn giảng đường với thực tiễn trường phổ thông, để sinh viên không chỉ nắm vững chuyên môn mà còn biết xử lý những tình huống thật của nghề. Với người học, chất lượng đào tạo không phải khái niệm trừu tượng: nó quyết định họ được chuẩn bị tốt đến đâu trước ngày đứng lớp. Với xã hội, đó là một phần trực tiếp của chất lượng giáo dục.
Phát triển khu vực phải bắt đầu từ chất lượng
Dịp kỷ niệm 50 năm cũng mở ra một kỳ vọng lớn hơn: đến năm 2030, trường tiếp tục củng cố vị thế cơ sở sư phạm trọng điểm quốc gia, có uy tín ở châu Á; đến năm 2045, trở thành trung tâm đổi mới xuất sắc về giáo dục. Phó Thủ tướng đồng thời đề nghị tập trung nguồn lực để nhà trường phát triển ngang tầm khu vực. Đây là tầm nhìn đáng theo đuổi, nhưng không thể đạt bằng tuyên bố hay mở rộng hợp tác đơn thuần. Nền tảng phải là những giáo viên tốt nghiệp có năng lực được kiểm chứng trong thực tế.
Sức ép đổi mới càng rõ khi khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách nghiên cứu, dạy và học. Giáo viên tương lai cần được chuẩn bị để phát triển tư duy độc lập, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng của học sinh, thay vì chỉ truyền đạt kiến thức. Vì vậy, mục tiêu khu vực chỉ có ý nghĩa nếu chuyển thành chương trình đào tạo tốt hơn, nghiên cứu hữu ích hơn và kết nối bền chặt hơn với trường phổ thông.
Tri thức đi cùng nhân văn và tình thương
Trong mọi thay đổi về công nghệ và phương pháp, nghề giáo vẫn dựa trên những giá trị không thể tự động hóa: tri thức, tính nhân văn, tình yêu thương và trách nhiệm với học trò. Những phẩm chất ấy không phải phần trang trí bên cạnh chuyên môn; chúng ảnh hưởng đến cách người thầy tôn trọng khác biệt, khuyến khích học sinh và xử lý những khó khăn trong lớp học.
Sau nửa thế kỷ, ĐH Sư phạm TP.HCM có cơ sở để hướng tới vai trò lớn hơn trong giáo dục. Nhưng thành công của chặng đường tiếp theo sẽ được xác nhận ở nơi gần học sinh nhất: từng lớp học và từng giáo viên do trường đào tạo. Nếu nhà trường giữ chất lượng người thầy làm chuẩn, đồng thời bồi đắp tri thức, lòng nhân ái và trách nhiệm nghề nghiệp, tham vọng vươn tầm khu vực sẽ có nền móng thực chất.
