Dự thảo đặt ra chuẩn cao hơn cho trường chất lượng cao
Trường chất lượng cao là mô hình giáo dục chú trọng phát triển học thuật, có đội ngũ và kết quả giáo dục cao hơn các mô hình hiện có, đồng thời hướng tới sự phát triển toàn diện của người học. Đây là định hướng trong dự thảo tiêu chí mà TP.HCM đang lấy ý kiến, không phải quy định đã có hiệu lực. Ngày 23/10, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM triển khai lấy ý kiến các sở, ban, ngành và cơ sở giáo dục về dự thảo quyết định của UBND thành phố, áp dụng cho cơ sở chất lượng cao, cơ sở liên kết giáo dục và mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Dự thảo nhằm cụ thể hóa một phần quy định của Luật Phát triển đô thị. Việc xây dựng tiêu chí trường học có ý nghĩa nếu chuẩn cao đi cùng điều kiện thực hiện rõ ràng, thay vì chỉ tạo thêm một nhãn phân loại.
Giáo viên cần giao tiếp tiếng Anh, không chỉ có chứng chỉ
Điểm nổi bật ở bậc THCS và THPT là đề xuất 100% giáo viên có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh; ít nhất 30% đạt bậc 4/6 trở lên, tương đương B2 theo khung tham chiếu châu Âu. Dự thảo cũng nâng yêu cầu về bằng cấp sau đại học, với tỷ lệ giáo viên có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ được đề xuất trong khoảng 60-85%. Cách đặt chuẩn kết hợp giữa năng lực sử dụng ngoại ngữ và trình độ chuyên môn hợp lý hơn việc chỉ đếm chứng chỉ: giao tiếp tiếng Anh có thể hỗ trợ dạy học và trao đổi trong môi trường hội nhập, nhưng cần được đánh giá bằng khả năng thực hành. Ở phía học sinh, mục tiêu dự kiến là B1 tại THCS và B2 tại THPT; 50% học sinh ở hai cấp có chứng chỉ quốc tế theo thông tin về dự thảo. Đây là tham vọng đáng kể, nên lộ trình bồi dưỡng và tuyển dụng sẽ quyết định tính khả thi.
Chuẩn học tập phải đi cùng điều kiện thực tế
Ngoại ngữ chỉ là một phần của gói yêu cầu. Dự thảo hướng đến lớp 30 học sinh ở THCS và THPT, học hai buổi mỗi ngày, đồng thời phổ cập bơi an toàn và phòng chống đuối nước cho toàn bộ học sinh. Những điều kiện này có thể tạo khác biệt rõ trong trải nghiệm học tập, nhưng đòi hỏi đủ phòng học, giáo viên, thời lượng và tổ chức phù hợp. Nếu thiếu nguồn lực, tiêu chuẩn dễ trở thành áp lực hành chính hoặc tạo khoảng cách giữa trường được công nhận và phần còn lại của hệ thống. Dự thảo đánh giá trường trên nhiều mặt: đội ngũ, quản trị, tổ chức hoạt động giáo dục, kết quả học tập, sự phát triển toàn diện và chất lượng dịch vụ. Vì vậy, công nhận chất lượng nên phản ánh năng lực thực tế, không chỉ việc đáp ứng một vài con số. Quyết định công nhận dự kiến có hiệu lực 5 năm, khiến việc đánh giá định kỳ càng cần minh bạch.
Tự nguyện phải là quyền lựa chọn thực chất
Dự thảo nêu rõ học sinh theo học mô hình chất lượng cao hoặc tiên tiến, hiện đại trên nguyên tắc tự nguyện và phải đáp ứng yêu cầu tuyển sinh. Quan trọng hơn, dịch vụ giáo dục ngoài chương trình bắt buộc cũng phải tự nguyện: trường không được lấy việc tham gia dịch vụ làm điều kiện tuyển sinh, xếp lớp hay hưởng quyền lợi giáo dục. Đây là hàng rào cần thiết để lựa chọn của gia đình không biến thành khoản bắt buộc trên thực tế. Trước khi cung cấp dịch vụ, trường phải công khai nội dung, thời lượng, đội ngũ, điều kiện cơ sở vật chất, cam kết chất lượng và mức thu; đồng thời có cơ chế tiếp nhận phản ánh, bảo vệ quyền lợi khi dịch vụ thay đổi hoặc dừng lại. Theo quy trình dự kiến, trường lập đề án và lộ trình, được đánh giá hằng năm, sau đó gửi hồ sơ để Sở thẩm định và trình UBND thành phố xem xét công nhận. Giá trị của mô hình sẽ phụ thuộc không chỉ vào chuẩn cao, mà còn vào quyền từ chối dịch vụ được bảo đảm.
