Tuyên bố tham vọng: tăng trưởng hai con số như một cam kết chính trị
Chiến lược tăng trưởng APEC của Việt Nam là định hướng phát triển kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, dựa trên ổn định vĩ mô, đổi mới mô hình kinh tế gắn với khoa học – công nghệ và mở rộng tài chính toàn diện, đồng thời chủ động tham gia, định hình các ưu tiên hợp tác tài chính trong khu vực APEC. Tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33 diễn ra tại Hồng Kông (Trung Quốc) trong hai ngày 20-21/10, với sự tham dự của lãnh đạo tài chính 21 nền kinh tế thành viên và các tổ chức quốc tế, Việt Nam không chỉ báo cáo kết quả điều hành mà còn gửi đi một thông điệp: đã đến lúc chuyển từ tư duy “ổn định trước, tăng trưởng sau” sang “ổn định để tăng trưởng nhanh và bền vững”.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn được mời phát biểu tại phiên thảo luận trọng tâm về kinh tế vĩ mô cùng đại diện Trung Quốc và Hoa Kỳ. Việc xuất hiện ở “bàn chính” của Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC cho thấy Việt Nam đang được nhìn nhận như một trường hợp điển hình về điều hành vĩ mô trong bối cảnh bất định. Nhưng quan trọng hơn, đây là dịp để Việt Nam công khai hóa một cam kết chính trị mới: hướng tới tăng trưởng hai con số trong năm APEC 2027 trên nền tảng ổn định vĩ mô và đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học – công nghệ.
Ổn định vĩ mô không còn là “phanh”, mà là “bàn đạp” cho tăng tốc
Điểm đáng chú ý trong thông điệp của Việt Nam là cách tiếp cận lại khái niệm ổn định vĩ mô. Thay vì coi ổn định là giới hạn cho tăng trưởng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh định hướng tăng trưởng dựa trên ổn định vĩ mô, cải cách thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Nói cách khác, ổn định không phải để “giữ an toàn” mà để tạo dư địa cho tăng tốc. Con số tăng trưởng GDP 9,01% trong 9 tháng đầu năm 2026, với CPI tăng 4,52%, cho thấy Việt Nam đang thử nghiệm mô hình “tăng trưởng nhanh nhưng không đánh đổi lạm phát” – điều mà nhiều nền kinh tế APEC khác còn dè dặt.
Trong khi kinh tế thế giới chỉ được dự báo tăng 3,1% năm 2026 và 3,4% năm 2027, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số là một tuyên bố đầy tính đối sánh. Đây là mục tiêu tham vọng, nhưng không phải không có cơ sở: Việt Nam đã được nâng hạng lên nhóm thị trường chứng khoán mới nổi, đạt mức xếp hạng đầu tư và gia nhập nhóm nước thu nhập trung bình cao. Cùng với đó là nợ công duy trì ở mức an toàn khoảng 35-36% GDP, tạo dư địa cho chính sách tài khóa chủ động hơn. Câu hỏi không còn là “có dám tăng tốc không”, mà là “có dám dùng ổn định như bàn đạp để tăng tốc hay không”.
Đổi mới mô hình kinh tế: từ gia công sang kinh tế số và công nghệ cao
Nếu chỉ dựa vào mô hình gia công – lắp ráp, mục tiêu tăng trưởng hai con số Việt Nam sẽ nhanh chóng đụng trần. Vì vậy, trọng tâm của chiến lược tăng trưởng APEC mà Việt Nam trình bày là đổi mới mô hình kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Trong bối cảnh các tổ chức như IMF, ADB, AIIB đều nhận định động lực tăng trưởng mới đến từ trí tuệ nhân tạo và đầu tư vào hạ tầng số, việc Việt Nam chủ động đặt khoa học – công nghệ vào trung tâm chiến lược là lựa chọn mang tính “bắt kịp thời đại”, chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC năm nay cũng xoay quanh các trụ cột: tài chính cho hạ tầng số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và huy động nguồn lực cho tăng trưởng bền vững. AIIB khuyến nghị đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng số và chuyển dịch năng lượng, với đầu tư công đóng vai trò vốn mồi để hút nguồn lực tư nhân. Việt Nam, với tỷ trọng chi đầu tư phát triển khoảng 40% ngân sách và xu hướng tinh gọn chi thường xuyên, đang tự đặt mình vào nhóm nền kinh tế sẵn sàng “trả giá trước” cho một mô hình tăng trưởng mới. Đây là lựa chọn đúng, nhưng đòi hỏi kỷ luật thực thi và khả năng chọn dự án tốt, nếu không “vốn mồi” sẽ biến thành gánh nặng.
Tài chính toàn diện: nền hạ tầng mềm cho tăng trưởng hai con số
Một điểm ít được chú ý nhưng mang tính quyết định trong chiến lược tăng trưởng hai con số Việt Nam là tài chính toàn diện. Tại Phiên 4 về “Tiếp cận tài chính và Cơ hội cho mọi người”, các nền kinh tế APEC bàn về mở rộng tiếp cận, giảm chi phí và tăng mức độ phù hợp của dịch vụ tài chính với nhu cầu người dùng. Thay mặt đoàn Việt Nam, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định tài chính toàn diện là một trong những ưu tiên quốc gia, với chiến lược giai đoạn 2026-2030 tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thúc đẩy tài chính số, mở rộng tiếp cận cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và nhóm yếu thế, phát triển hạ tầng thanh toán, kết nối dữ liệu, nâng cao hiểu biết tài chính và bảo vệ người tiêu dùng.
Theo Phó Thống đốc, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện tại Việt Nam; 88,96% người trưởng thành đã có tài khoản, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương khoảng 28 lần GDP, còn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 20% tổng dư nợ. Đây là những con số cho thấy nền tảng “hạ tầng mềm” của tăng trưởng đang được xây dựng khá nhanh. Nếu được gắn kết chặt với chiến lược đổi mới mô hình kinh tế, tài chính toàn diện sẽ không chỉ là chính sách xã hội, mà là đòn bẩy để chuyển dịch nguồn lực vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.
Từ diễn đàn APEC đến năm chủ nhà: cơ hội và phép thử cho Việt Nam
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2026 tập trung tìm giải pháp duy trì ổn định kinh tế, thúc đẩy chuyển đổi số và huy động nguồn lực cho tăng trưởng bền vững. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, căng thẳng địa chính trị và thay đổi chính sách thương mại tiếp tục tác động đến thương mại, đầu tư và ổn định tài chính, việc Việt Nam công bố mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là câu chuyện trong nước mà còn là lời đề nghị hợp tác với khu vực. Khi Việt Nam chính thức được trao vai trò chủ nhà APEC 2027 tại lễ bế mạc ngày 21/10, tham vọng tăng trưởng ấy lập tức trở thành phép thử cho năng lực điều phối và dẫn dắt.
Các ưu tiên của Việt Nam trong Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC 2027 dự kiến tập trung vào củng cố thị trường vốn, thúc đẩy tài chính dựa trên dữ liệu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển và nâng cao năng lực nguồn nhân lực trẻ trong lĩnh vực tài chính. Đây là cơ hội để Việt Nam biến câu chuyện trong nước thành chương trình nghị sự khu vực. Kết luận hợp lý lúc này là: mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ đáng tin khi đi kèm ba trụ cột – ổn định vĩ mô như bàn đạp, đổi mới mô hình kinh tế dựa trên khoa học – công nghệ, và tài chính toàn diện như hạ tầng phân phối cơ hội. APEC là sân khấu, nhưng thành công hay không sẽ được quyết định bởi cách Việt Nam thực thi chiến lược ngay tại nhà.
