Thiếu giáo viên không còn là khoảng trống nhỏ
Tình trạng thiếu giáo viên TP.HCM là khoảng cách giữa số nhà giáo hiện có và định mức cần thiết để bảo đảm hoạt động giảng dạy tại các trường trên toàn thành phố. Con số này cho thấy áp lực nhân lực đã vượt khỏi vấn đề tuyển dụng riêng lẻ của từng trường.
Ngày 9/11/2026, Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, do ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, làm trưởng đoàn, làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM về giáo dục phổ thông và việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW. Tại buổi làm việc, thành phố báo cáo thiếu khoảng 8.185 giáo viên so với định mức, trong đó khối giáo viên công lập thiếu 1.416 người.
Số liệu cần được nhìn cùng diễn biến nghỉ việc, chuyển việc vẫn tiếp diễn do áp lực công việc và điều kiện sinh hoạt. Tuyển đủ chỉ tiêu trên giấy sẽ không giải quyết được vấn đề nếu người đã vào nghề tiếp tục rời lớp. Thành phố xác định nhu cầu tuyển 5.696 vị trí, đã tuyển 3.909 giáo viên và công nhận bổ sung 686 ứng viên; nguồn tuyển một số môn còn hạn chế, còn nhu cầu giữa cấp học và địa bàn không đồng đều.
Mạng lưới gọn hơn, áp lực trường lớp vẫn tăng
Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 2.188 xuống 1.486, tương đương giảm 32,08%. Việc tinh gọn không làm gián đoạn dạy học và 100% cơ sở vẫn có sự lãnh đạo liên tục của tổ chức Đảng. Nhưng giảm đầu mối quản lý không đồng nghĩa nhu cầu học tập cũng giảm.
Đô thị hóa nhanh cùng dân số tăng tại các khu công nghiệp và khu đô thị mới khiến trường học và đội ngũ giáo viên chịu sức ép lớn hơn. Trong khi đó, quỹ đất dành cho giáo dục ngày càng hạn chế, còn công tác giải phóng mặt bằng khiến việc đầu tư xây trường khó khăn. Đây là lý do tình trạng thiếu trường lớp không thể xử lý chỉ bằng điều chỉnh mạng lưới.
Quy mô thiếu hụt nhân lực và lớp học tác động trực tiếp đến khả năng tổ chức dạy học ổn định, nhất là tại các khu vực dân số tăng nhanh. Muốn bảo đảm chất lượng, chính sách cần đồng thời giải quyết nơi dạy và người dạy, thay vì đặt kỳ vọng quá lớn vào việc sắp xếp lại cơ sở.
78 địa bàn chưa đạt chỉ tiêu phòng học
TP.HCM đã đưa vào khai thác 1.027 phòng học mới tính đến ngày 5/9/2026 và dự kiến bổ sung thêm 301 phòng đến ngày 31/12/2026. Kết quả này cho thấy tiến độ xây dựng có chuyển động, nhưng không nên để con số phòng mới che khuất sự chênh lệch giữa các địa bàn.
Toàn thành phố mới đạt 280/300 phòng học trên mỗi 10.000 người trong độ tuổi đi học; 78 trong 168 phường, xã và đặc khu chưa đạt chỉ tiêu. Đây là thước đo rõ ràng hơn cho thấy nhu cầu phòng học đạt chuẩn chưa được đáp ứng đồng đều. Một mức bình quân chung có thể làm lu mờ nơi thiếu hụt nghiêm trọng, nơi học sinh và nhà trường phải chịu áp lực lớn hơn.
Thành phố đang rà soát tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính, ưu tiên chuyển đổi trụ sở phù hợp thành cơ sở giáo dục; đến ngày 31/8/2026 đã chuyển đổi ba trụ sở thành trường học. Giải pháp này có thể tận dụng nguồn lực sẵn có, nhưng cần gắn với phân bố dân cư và nhu cầu thực tế để việc bổ sung trường học TP.HCM đến đúng nơi cần.
Giải pháp phải theo kịp nhu cầu thực tế
Thành phố đặt mục tiêu cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập vào năm học 2027–2028, giảm thiếu trường lớp và nâng tỷ lệ học sinh học hai buổi mỗi ngày lên 80%, nhất là ở bậc trung học cơ sở trở lên. Mốc này chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm kế hoạch nhân lực tương ứng, bởi phòng học mới mà thiếu giáo viên vẫn khó chuyển thành năng lực dạy học.
Thách thức không dừng ở tuyển thêm người. Việc giáo viên nghỉ hoặc chuyển việc vì áp lực và điều kiện sinh hoạt cho thấy giữ chân nhà giáo phải được xem là một phần của bài toán, song song với mở rộng nguồn tuyển và xử lý chênh lệch giữa môn học, cấp học, địa bàn. Nếu chỉ chạy theo số tuyển mới, thiếu hụt có thể tiếp tục tái diễn.
Kết luận của đợt giám sát là các đơn vị liên quan cần bổ sung thông tin, tài liệu để hoàn thiện báo cáo, đánh giá sát thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục TP.HCM. Ưu tiên trước mắt phải là phân bổ giáo viên và phòng học theo nơi thiếu nhất, đồng thời cải thiện điều kiện để nhà giáo gắn bó. Nếu không, những con số tuyển dụng và xây dựng khó tạo chuyển biến bền vững cho học sinh.
