Một trục chiến lược mới cho kết nối giao thông miền Bắc
Hai dự án hầm Tam Đảo Phú Thọ và cầu Yên Bái Lào Cai là những công trình hạ tầng then chốt, được kỳ vọng tạo bước ngoặt trong kết nối giao thông miền Bắc, mở rộng không gian phát triển đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế cho toàn vùng trung du, miền núi phía Bắc. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông liên kết vùng đang trở thành động lực tăng trưởng mới, việc đẩy nhanh các dự án quy mô lớn không chỉ là câu chuyện đầu tư công, mà là lựa chọn chiến lược để tái cấu trúc hạ tầng vùng Bắc Việt Nam theo hướng hiện đại, liên thông và an toàn hơn cho hàng hóa lẫn người dân.
Hầm Tam Đảo Phú Thọ – Thái Nguyên: 5.800 tỷ cho một trục xuyên tâm
Dự án hầm đường bộ Tam Đảo do Tập đoàn Đèo Cả nghiên cứu và đề xuất, với tổng mức đầu tư khoảng 5.800 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước dự kiến chiếm khoảng 50%. Đây không chỉ là công trình giao thông, mà là ý đồ tạo một trục xuyên tâm mới nối Phú Thọ, Thái Nguyên với Hà Nội, kéo trung du và miền núi phía Bắc lại gần trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Tuyến hầm dài khoảng 2km trên tổng chiều dài gần 18,8km được đánh giá là phương án tối ưu, vừa rút ngắn quãng đường, vừa hạn chế tác động môi trường. Hầm Tam Đảo Phú Thọ nếu được triển khai đúng tiến độ 2026 – 2029 với thời gian thu phí hoàn vốn khoảng 30 năm sẽ là thử nghiệm quan trọng cho mô hình PPP hạ tầng vùng Bắc Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là cả Phú Thọ và Thái Nguyên đều xác định đây là công trình mang tính "liên kết số phận". Dự án hầm đường bộ Tam Đảo được kỳ vọng tạo bước đột phá trong kết nối và mở dư địa phát triển mới cho công nghiệp, du lịch, logistics của hai tỉnh và khu vực lân cận. Về bản chất, hầm Tam Đảo không chỉ giảm áp lực cho các tuyến hiện hữu, mà còn tái định hướng lại luồng hàng hóa, nguyên liệu, du khách, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận tải và thời gian di chuyển. Nếu khâu chuẩn bị – từ hướng tuyến, giải phóng mặt bằng đến nguồn vật liệu – không được làm kỹ, dự án có nguy cơ lặp lại kịch bản chậm tiến độ quen thuộc; nhưng nếu làm tốt, đây sẽ là "đường xương sống" mới của kết nối giao thông miền Bắc.
Cầu Yên Bái Lào Cai: tăng an toàn, mở rộng không gian đô thị đôi bờ sông Hồng
Trên trục sông Hồng, cầu Yên Bái – đưa vào khai thác từ năm 1992 – đã bộc lộ rõ giới hạn sau nhiều biến cố thiên tai. Cơn bão số 3/2024 (Yagi) cùng hoàn lưu mưa lớn, cộng thêm lũ thượng nguồn, đã làm nước sông Thao dâng cao đột ngột, rác, cây trôi và tàu hút va vào dầm cầu, ảnh hưởng kết cấu công trình. Hoàn lưu bão số 10/2025 (Bualoi) tiếp tục đẩy mực nước vượt báo động 3 hơn 2,4m, một tàu hút cát trôi tự do va vào trụ và dầm cầu, khiến nguy cơ mất an toàn không còn là cảnh báo lý thuyết. Trong bối cảnh đó, Lào Cai phê duyệt dự án cầu Yên Bái với tổng mức đầu tư 976,9 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và tỉnh, triển khai giai đoạn 2026 – 2029.
Cầu mới là công trình vĩnh cửu bắc qua sông Hồng, rộng 20,5m, mặt cầu thảm bê tông nhựa, hai đầu đấu nối đồng bộ với mạng lưới đường hiện hữu, trong đó một đầu kết nối với nút giao đường Nguyễn Thái Học, đầu còn lại vuốt nối vào tuyến hiện trạng dài khoảng 50m. Dự án cầu Yên Bái Lào Cai được kỳ vọng tăng cường kết nối giao thông giữa hai bờ sông Hồng, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện, đồng thời tạo động lực phát triển đô thị, kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống người dân. Đây không chỉ là thay thế một cây cầu cũ, mà là cơ hội tái cấu trúc không gian đô thị đôi bờ, mở quỹ đất mới và kéo nhà đầu tư về với một đầu mối giao thông chiến lược.
Từ hai dự án điểm đến chiến lược hạ tầng vùng Bắc Việt Nam
Nếu nhìn riêng lẻ, hầm Tam Đảo và cầu Yên Bái là hai dự án khác nhau về địa lý, quy mô, cơ chế đầu tư. Nhưng đặt trong bức tranh hạ tầng vùng Bắc Việt Nam, chúng là hai mảnh ghép bổ sung cho nhau: một trục xuyên tâm trung du – miền núi, một cầu nối an toàn trên tuyến sông chiến lược. Hầm Tam Đảo được xem là công trình có ý nghĩa chiến lược đối với khu vực trung du và miền núi phía Bắc, giúp hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, giảm áp lực cho tuyến hiện hữu, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho luồng hàng hóa, nguyên liệu, khách du lịch. Cầu Yên Bái là câu trả lời cho yêu cầu an toàn công trình trước biến đổi khí hậu, đồng thời là hạ tầng thiết yếu để đô thị hai bờ sông Hồng phát triển bền vững.
Điểm chung của hai dự án là mục tiêu mở rộng không gian liên kết vùng, tạo động lực kinh tế mới và thu hút đầu tư. Lãnh đạo Phú Thọ nhìn nhận hầm Tam Đảo "góp phần mở rộng không gian liên kết vùng, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và thu hút đầu tư". Với cầu Yên Bái, mục tiêu được nhấn mạnh là tăng cường kết nối, bảo đảm an toàn giao thông, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị và nâng cao đời sống người dân. Tuy vậy, thách thức nằm ở chỗ: liệu khâu chuẩn bị dự án, cân đối vốn, giải phóng mặt bằng và quản trị rủi ro thiên tai có theo kịp tầm nhìn chiến lược? Câu trả lời sẽ quyết định hai công trình này trở thành "cú hích" thực sự hay lại là những dự án dang dở trên giấy.
