Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Bước ngoặt số hóa thi cử
Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính ở TP.HCM là mô hình kỳ thi số hóa, trong đó toàn bộ khâu làm bài, chấm và quản lý dữ liệu diễn ra trên hệ thống máy tính kết nối mạng an toàn, dựa vào ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm tổ chức theo nhiều đợt khác nhau, nhằm nâng cao tính công bằng, giảm sai sót thủ công và tạo nền tảng cho việc đánh giá năng lực học sinh trong môi trường số hiện đại. Điểm mấu chốt của kỳ thi tốt nghiệp THPT máy tính tại TP.HCM không chỉ là chuyển từ giấy sang màn hình, mà là thay đổi cách hệ thống giáo dục quản lý chất lượng thi cử. Tại hội nghị tổng kết quản lý chất lượng năm học, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo đã nhấn mạnh Thành phố có thể là địa phương thí điểm tổ chức thi tốt nghiệp Trung học phổ thông trên máy tính theo kế hoạch năm học 2026–2027. Với số lượng thí sinh lớn nhất cả nước tham dự kỳ thi quốc gia, đây là bước đi táo bạo nhưng cần thiết để TP.HCM khẳng định vai trò đầu tàu trong chuyển đổi số giáo dục.
Hạ tầng và quy trình: Điều kiện tiên quyết để thi trên máy tính TP.HCM
Nếu coi kỳ thi số hóa là mục tiêu, thì hạ tầng và quy trình tổ chức chính là “xương sống” quyết định thành bại. Với việc tham gia thí điểm thi trên máy tính, ngành giáo dục TP.HCM buộc phải chuẩn bị toàn diện về kỹ thuật: phòng máy đạt chuẩn, đường truyền ổn định, hệ thống bảo mật, phần mềm thi và cơ chế dự phòng trong mọi tình huống. Quan điểm thể hiện rất rõ khi lãnh đạo Sở nhấn mạnh Bộ Giáo dục và Đào tạo phải bảo đảm mọi thứ, hạn chế tối đa rủi ro, đặc biệt với ngân hàng đề thi vì kỳ thi sẽ tổ chức theo các đợt khác nhau. Về quy trình, việc thi nhiều ca với bộ đề rút ngẫu nhiên đặt ra yêu cầu chuẩn hóa sâu về cách sinh đề, phân bổ thí sinh và giám sát phòng thi. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Việc thi thí điểm trên máy tính Bộ Giáo dục và Đào tạo phải đảm bảo về mọi thứ, hạn chế tối đa rủi ro, đặc biệt là ngân hàng đề thi bởi sẽ thi theo các đợt khác nhau." Nếu hệ thống không vững, chỉ một sự cố kỹ thuật cũng đủ phá vỡ niềm tin xã hội vào thi tốt nghiệp THPT máy tính.
Từ tuyển sinh đầu cấp đến thi tốt nghiệp: TP.HCM đang xây nền số
Kỳ thi trên máy tính TP.HCM không xuất hiện trong một khoảng trống, mà dựa trên kinh nghiệm số hóa tuyển sinh đầu cấp vài năm gần đây. Năm học 2026, Thành phố phải tổ chức tuyển sinh lớp 1 và lớp 6 trên quy mô 168 xã, phường, đặc khu, với hơn 370.000 hồ sơ trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính và thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp. Thay vì bị nhấn chìm trong áp lực hồ sơ giấy, Sở đã dùng bản đồ số để trực quan hóa phân bố học sinh, trường học, năng lực tiếp nhận và điều phối liên quận, liên huyện. Đáng chú ý, toàn bộ quy trình đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng, xác nhận nhập học và tiếp nhận yêu cầu hỗ trợ phụ huynh đã được số hóa trên môi trường trực tuyến, giúp giảm thủ tục hành chính và thời gian đi lại. Kết quả cho thấy, tỷ lệ nhập học tại trường công lập sau phân bổ đạt 93,61% đối với lớp 1 và 95,66% đối với lớp 6. Đây là câu chuyện thành công cho thấy hạ tầng dữ liệu và năng lực vận hành hệ thống trực tuyến hoàn toàn có thể được mở rộng sang chuẩn bị kỳ thi THPT trên máy tính.
Chuẩn bị kỳ thi THPT: Giáo viên, học sinh và thông tin phải đi trước một bước
Thi tốt nghiệp THPT máy tính không chỉ là việc mua máy mới, mà là cuộc nâng cấp kỹ năng và nhận thức của cả hệ thống. Chính Sở đã thẳng thắn đánh giá: "Công tác khảo thí, thi cử thì quan trọng nhất là nâng cao nhận thức của đội ngũ." Điều đó đồng nghĩa với việc giáo viên cần được tập huấn về quy chế thi số, cách giám sát phòng máy, xử lý sự cố kỹ thuật, cũng như cách hướng dẫn học sinh làm quen với giao diện thi trên máy. Về phía học sinh, năng lực đọc hiểu trên màn hình, quản lý thời gian với đồng hồ đếm ngược và thao tác chuột, bàn phím phải trở thành kỹ năng cơ bản. Năm học 2026–2027, Sở dự kiến xây dựng phương án tuyển sinh lớp 10 linh hoạt, kết hợp xét tuyển và thi tuyển, đồng thời chuẩn hóa, xác thực dữ liệu thí sinh từ cơ sở dữ liệu ngành để giảm sai sót và khối lượng xử lý thủ công cho giáo viên. Những bước này không trực tiếp thay thế kỳ thi số, nhưng tạo thói quen làm việc với dữ liệu điện tử và quy trình trực tuyến, điều rất cần thiết cho thi trên máy tính TP.HCM.
An toàn, công bằng và chống tin giả: Thước đo thành công của kỳ thi số
Số hóa thi cử luôn đi kèm câu hỏi: hệ thống có an toàn, công bằng và minh bạch hơn hay không. Với TP.HCM, áp lực này càng lớn khi mạng xã hội ngày càng lan truyền nhiều thông tin sai lệch về tuyển sinh và thi cử, tác động tiêu cực tới tâm lý học sinh, phụ huynh và dư luận. Nếu kỳ thi số hóa 2027 được triển khai mà không có chiến lược truyền thông chủ động, nguy cơ tin giả sẽ phá vỡ nỗ lực cải cách. Thành phố đã rút kinh nghiệm từ tuyển sinh đầu cấp, khi khẳng định cần có truyền thông kịp thời trong suốt quá trình tổ chức thi và tuyển sinh lớp 1. Ở cấp THPT, yêu cầu còn cao hơn: Bộ Giáo dục và Đào tạo phải có hướng dẫn cụ thể về hạ tầng, cách xây dựng ngân hàng đề và tổ chức thi nhiều đợt, rút đề ngẫu nhiên, bảo đảm công bằng cho tất cả thí sinh và giảm thiểu rủi ro. Ngành giáo dục TP.HCM cũng đang chuẩn bị sớm tuyển sinh đầu cấp tiểu học từ tháng 12 để bảo đảm hệ thống trực tuyến vận hành ổn định, làm nền cho các kỳ thi và tuyển sinh tiếp theo. Khi kỹ thuật, con người và thông tin đi cùng một hướng, kỳ thi tốt nghiệp THPT máy tính sẽ có cơ hội trở thành chuẩn mới chứ không chỉ là một “thí điểm” nhất thời.
