Cầu đi bộ sông Sài Gòn bước vào thời khắc quyết định
Cầu đi bộ sông Sài Gòn là công trình kết nối bến Bạch Đằng với khu đô thị mới Thủ Thiêm, sử dụng kết cấu vòm thép không gian lấy cảm hứng từ lá dừa nước, có tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng và đang bước vào giai đoạn hợp long vòm thép chính, kéo theo việc cấm tạm thời luồng giao thông thủy để phục vụ thi công an toàn và chính xác. Thông điệp rõ ràng từ giai đoạn nước rút này: thành phố chấp nhận gián đoạn ngắn hạn giao thông thủy TP.HCM để đổi lấy một không gian công cộng mới mang tính biểu tượng. Ngày 13/10, Sở Xây dựng TPHCM đã ra thông báo hạn chế lưu thông đường thủy nội địa phục vụ thi công gói thầu xây dựng cầu chính thuộc dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn. Công trình đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng, trong đó hai đầu cầu, thang bộ, thang xoắn, thang máy và hạng mục hạ tầng kỹ thuật cơ bản đã được thi công xong.
Lịch cấm luồng và bài toán giao thông thủy TP.HCM
Để lắp dựng và hợp long vòm thép chính, luồng đường thủy sông Sài Gòn sẽ bị cấm tạm thời vào các ngày 19, 21 và 22/10 với khung giờ cụ thể, tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải hàng hóa và phương tiện thủy nội địa. Ngày 19/10, từ 13h đến 19h, giao thông đường thủy bị hạn chế để đoàn sà lan chở kết cấu vòm thép di chuyển vào vị trí và neo giữ tại công trường. Hai ngày 21 và 22/10, luồng dự kiến cấm từ 2h đến 18h nhằm phục vụ xoay sà lan, nâng hạ, định vị và hợp long kết cấu vòm thép cầu chính. Việc điều tiết giao thông đường thủy không chỉ diễn ra trong vài ngày cao điểm mà được duy trì đến hết 7/12 tại khu vực thi công cầu chính, với trạm điều tiết ở thượng lưu và hạ lưu cùng hệ thống báo hiệu để bảo đảm an toàn. Điều này buộc các doanh nghiệp vận tải và chủ phương tiện phải chủ động điều chỉnh hành trình, tránh đi vào khu vực cấm luồng trong thời gian thi công.
Hợp long vòm thép: thách thức kỹ thuật của dự án cầu 1.000 tỷ
Hợp long vòm thép chính là bước ngoặt kỹ thuật quan trọng nhất của dự án cầu 1.000 tỷ, đánh dấu việc chuyển từ giai đoạn xây dựng kết cấu sang hoàn thiện kiến trúc và cảnh quan. Kết cấu vòm thép nặng khoảng 3.400 tấn được lai dắt từ vịnh Gành Rái về khu vực bến Bạch Đằng để lắp đặt lên hai mố cầu đang thi công ở hai bờ sông Sài Gòn. "The main arch is expected to be joined into place on October 21, marking a major milestone in the project". Khối vòm thép đã được thử tải thành công trước khi di chuyển, cho thấy nhà thầu và đơn vị tư vấn không muốn đánh đổi an toàn kết cấu lấy tiến độ. Tuy nhiên, việc xoay sà lan, nâng hạ và định vị một cấu kiện khổng lồ trên mặt nước luôn tiềm ẩn rủi ro, từ điều kiện dòng chảy đến thời tiết. Chính vì vậy, phương án bảo đảm an toàn giao thông thủy đã được cơ quan chuyên môn phía Nam chấp thuận và tiếp tục điều chỉnh, bổ sung theo các văn bản liên quan.
Gián đoạn ngắn hạn để đổi lấy không gian công cộng dài hạn
Việc cấm luồng tạm thời rõ ràng gây bất tiện cho giao thông thủy TP.HCM, nhất là các tuyến vận tải hàng hóa vốn dựa nhiều vào sông Sài Gòn. Tuy vậy, đây là cái giá hợp lý nếu nhìn vào lợi ích dài hạn của cầu đi bộ sông Sài Gòn: tăng kết nối giữa hai bờ, tạo không gian công cộng mới và điểm đến cho người dân lẫn du khách. Các trạm điều tiết giao thông sẽ hoạt động đến ngày 7/12, cùng hệ thống báo hiệu, cho thấy thành phố chọn cách quản lý rủi ro chủ động thay vì để phương tiện tự xoay xở trong vùng thi công. Sở Xây dựng TPHCM yêu cầu người điều khiển phương tiện thủy chấp hành nghiêm hướng dẫn tại hiện trường, đồng thời đề nghị cơ quan báo chí và đơn vị vận tải thông tin rộng rãi lịch hạn chế lưu thông để chủ động điều chỉnh hành trình. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là bài kiểm tra năng lực phối hợp giữa quản lý nhà nước, doanh nghiệp vận tải và cộng đồng trong một đô thị sông nước đang chuyển mình.
Từ công trình BT không ngân sách đến biểu tượng đô thị mới
Đáng chú ý, cầu đi bộ sông Sài Gòn là dự án đầu tiên của TP được triển khai theo hình thức BT mà không dùng ngân sách nhà nước, do một doanh nghiệp tài trợ như món quà dành cho thành phố và người tiêu dùng. Điều này đặt ra kỳ vọng lớn: khi hợp long vòm thép hoàn tất, công trình không chỉ là cây cầu đi bộ mà còn là minh chứng cho mô hình huy động nguồn lực xã hội vào hạ tầng đô thị. Sau khi vòm thép chính được hợp long, các đội thi công sẽ tiếp tục hoàn thiện mặt cầu, lan can, cảnh quan và tiện ích để đưa công trình vào sử dụng. Một khi hoàn thành, cầu đi bộ sông Sài Gòn được kỳ vọng tạo ra không gian công cộng mới, nơi người dân có thể tiếp cận mặt nước, ngắm nhìn hai bờ đô thị và cảm nhận rõ hơn sự thay đổi của thành phố. Câu hỏi còn lại không phải là "có nên" cấm luồng, mà là thành phố sẽ tận dụng cây cầu này như thế nào trong chiến lược phát triển không gian công cộng ven sông.
