Thông điệp cốt lõi: tăng tốc thi công nhưng không được phép đánh đổi chất lượng
Sân bay Long Thành là dự án trọng điểm quốc gia đang bước vào giai đoạn thi công nước rút, trong đó yêu cầu tăng tốc tiến độ xây dựng 24/7 phải đi cùng cam kết không được đánh đổi chất lượng an toàn hàng không, không khai thác nếu chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện vận hành, dù mục tiêu khai thác tháng 12/2026 đã được xác định rõ ràng và được cả hệ thống chính trị kỳ vọng. Điểm đáng chú ý trong thông điệp của Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc là sự phủ nhận tư duy “bằng mọi giá kịp tiến độ” đang rất dễ xuất hiện ở các dự án lớn. Ông yêu cầu toàn bộ hệ thống – từ bộ, ngành, địa phương đến chủ đầu tư và nhà thầu – chuyển sang trạng thái nước rút, tổ chức thi công 24/7 trên những hạng mục đường găng nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc: tiến độ phải là kết quả của quản trị tốt, chứ không phải sự nới lỏng chuẩn mực kỹ thuật hay bỏ qua các yêu cầu an toàn.
Tiến độ xây dựng: gần 80% nhưng còn nhiều “đường găng” phải chạy nước rút
Các báo cáo tại buổi làm việc cho thấy toàn bộ dự án sân bay Long Thành đã đạt khoảng 80% tiến độ, nhiều gói thầu và hạng mục cơ bản hoàn thành. Riêng dự án thành phần 3 – khu bay và nhà ga do ACV làm chủ đầu tư – đã hoàn thành hơn 85% giá trị hợp đồng. Nhìn trên số liệu, đây là bức tranh khả quan; nhưng phía sau nó là áp lực khối lượng công việc còn lại rất lớn trong khi thời gian hướng tới mốc khai thác tháng 12/2026 chỉ còn khoảng 3 tháng. Những hạng mục quan trọng như đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ và nhà ga hành khách đang bước từ giai đoạn xây dựng sang lắp đặt thiết bị, kiểm tra và chạy thử hệ thống. Chính giai đoạn chuyển đổi này thường là nơi dễ phát sinh lỗi nếu chỉ tập trung “chạy số” thay vì kiểm soát chất lượng. Phó Thủ tướng nhìn thẳng vào thực tế: vẫn có các gói thầu chậm, nhà thầu chưa chuyển biến, và yêu cầu phải áp lực tiến độ từng ngày, từng tuần, từng hạng mục – nhưng là áp lực gắn với trách nhiệm, không phải áp lực để hợp thức hóa những sản phẩm chưa đạt chuẩn.
Chiến lược nước rút: thi công 24/7 đi kèm cơ chế giám sát chặt chẽ
Điểm khác biệt trong cách “tăng tốc” ở sân bay Long Thành nằm ở cấu trúc quản trị nước rút mà Phó Thủ tướng yêu cầu: tổ chức thi công 24/7 trên các hạng mục đường găng, nhưng tiến độ phải được kiểm soát chặt chẽ từng ngày, từng tuần, từng công việc, từng gói thầu. Đây là lời từ chối rõ ràng với kiểu chạy tiến độ theo phong trào, báo cáo cho đủ, thay vì quản lý theo dữ liệu và mốc kiểm soát. Ở tầng kỹ thuật, ông yêu cầu Bộ Xây dựng, Cục Hàng không, ACV, Tổng công ty Quản lý bay và các đơn vị liên quan làm rõ mọi điều kiện theo quy định của ICAO và điều kiện thực tế để sân bay có thể khai thác, kể cả hệ thống nghiệm thu. Nghĩa là, các nhà thầu không còn đơn thuần là “làm cho xong”; họ phải chứng minh sản phẩm đáp ứng chuẩn quốc tế, chịu sự giám sát đa tầng từ cơ quan quản lý nhà nước đến đơn vị khai thác. Khi “chất lượng, an toàn là quan trọng nhất” trở thành nguyên tắc công khai, nó buộc toàn bộ chuỗi nhà thầu điều chỉnh văn hóa thi công, giảm bớt thói quen coi nghiệm thu chỉ là một thủ tục cuối cùng.
Khai thác tháng 12/2026: lợi ích cho hành khách nhưng không được phép nóng vội
ACV đặt mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026, với giai đoạn 1 tập trung vận hành cánh Tây và khu trung tâm nhà ga hành khách. Theo kế hoạch, khu vực này sẽ phục vụ khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày, tương đương tối đa 366 chuyến mỗi tuần, trong đó 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế, với sản lượng dự kiến đạt 6–10% công suất thiết kế. Đây là tin tốt với hành khách: có thêm lựa chọn sân bay, giảm tải cho Tân Sơn Nhất và mở ra một không gian đô thị hàng không mới mà Đồng Nai được yêu cầu sớm quy hoạch, phát triển dịch vụ, nhà ở cho lực lượng làm việc và người dân xung quanh. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng đặt ra một “van an toàn” rất rõ: nếu chưa đảm bảo yêu cầu chất lượng, chưa đảm bảo yêu cầu an toàn thì dứt khoát không bay. Đó không chỉ là một câu nói chấn chỉnh tâm lý nóng vội, mà là bộ tiêu chí vận hành: mọi hạng mục – từ hệ thống mái nhà ga, khu hải quan, băng chuyền hành lý đến đường cất hạ cánh – phải qua thử nghiệm ORAT nhiều đợt trong các tháng 9, 10, 11 và 12/2026 trước khi đón chuyến bay thương mại đầu tiên. Đưa lợi ích của hành khách lên hàng đầu ở đây không phải là “mở sớm”, mà là bảo đảm họ bước vào một sân bay an toàn và đáng tin cậy.
Kết luận: Long Thành chỉ nên cất cánh khi là biểu tượng của chất lượng
Sân bay Long Thành không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông chiến lược, mà còn là tranh thử nghiệm cho cách Việt Nam triển khai những công trình quy mô lớn: chọn tiến độ hay chọn chất lượng. Thông điệp của Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc khá rõ ràng: tiến độ theo nghị quyết là rất quan trọng, nhưng đối với công trình hàng không thì chất lượng, an toàn mới là ưu tiên số một. Nhìn từ góc độ người sử dụng, sân bay chỉ thực sự có ý nghĩa khi hành khách cảm thấy an tâm, khi mỗi chuyến bay trở thành trải nghiệm bình thường chứ không phải sự phó thác. Điều đó đòi hỏi nhà nước kiên định với nguyên tắc “chưa đảm bảo chất lượng an toàn thì dứt khoát không khai thác”, nhà thầu tôn trọng chuẩn mực kỹ thuật, và cơ quan giám sát không nới tay trong những tháng cuối cùng của dự án. Nếu Long Thành được đưa vào khai thác tháng 12/2026 trong trạng thái sẵn sàng thực chất, nó sẽ là tín hiệu tích cực: chúng ta có thể tăng tốc, nhưng vẫn giữ được sự an toàn – và đó mới là tốc độ mà hạ tầng quốc gia cần hướng tới.
