Lạm phát tháng 7 hạ nhiệt: Tín hiệu tích cực nhưng chưa thể chủ quan
Lạm phát tháng 7 là sự gia tăng mặt bằng giá tiêu dùng được đo bằng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với cùng kỳ năm trước, phản ánh mức độ mất giá của tiền tệ và chi phí sinh hoạt của người dân trong bối cảnh giá xăng dầu, lương thực và nhiều nhóm hàng hóa dịch vụ biến động mạnh theo cả thị trường trong nước lẫn quốc tế. Theo cơ quan thống kê, chỉ số giá tiêu dùng tháng 7 giảm 0,12% so với tháng trước, tăng 3,08% so với tháng 12 năm trước và tăng 4,45% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy lạm phát tháng 7 đã bước vào giai đoạn hạ nhiệt sau thời gian tăng nhanh, tạo dư địa nhất định cho người tiêu dùng và nhà hoạch định chính sách. Nhưng hạ nhiệt không đồng nghĩa với đã an toàn: mức tăng giá năm vẫn ở trên 4%, trong khi nhiều nhóm chi tiêu thiết yếu như nhà ở, điện nước và dịch vụ vẫn tiếp tục leo thang.
Giá xăng dầu giảm kéo CPI đi xuống: Người dân được gì, mất gì?
Điểm sáng rõ nhất của lạm phát tháng 7 là giá xăng dầu giảm mạnh, kéo chỉ số giá tiêu dùng đi xuống đáng kể. CPI tháng 7 giảm 0,12% chủ yếu do giá xăng dầu giảm khi giá nhiên liệu toàn cầu hạ nhiệt, đồng thời giá lương thực, thực phẩm giảm nhờ nguồn cung dồi dào hơn. Cụ thể, nhóm giao thông giảm tới 2,02%, trong đó giá xăng giảm 4,35%, dầu diesel giảm 9,18%, qua đó góp phần kéo CPI chung giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm. Đây là phần chi tiêu mà người dân cảm nhận rõ nhất: tiền đổ vào bình xăng, vé xe, chi phí vận tải hàng hóa đều giảm, gián tiếp làm nhẹ gánh chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, lợi ích này bị bào mòn một phần bởi giá thuê nhà, điện sinh hoạt, nước sinh hoạt và dịch vụ vệ sinh môi trường vẫn tăng do nhu cầu sử dụng cao trong mùa nắng nóng. Trong đời sống thực tế, người tiêu dùng không thấy mọi thứ rẻ đi, mà chỉ chứng kiến chi phí đi lại và ăn uống tại nhà dễ chịu hơn một chút.
Lương thực dồi dào, nhưng chi phí dịch vụ và bảo hiểm kéo mặt bằng giá
Nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào đã giúp chặn bớt áp lực lên túi tiền người dân. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,07%; trong đó giá lương thực giảm 0,5%, giá thực phẩm giảm 0,07% nhờ nguồn cung tốt. Đây là tin tích cực cho những hộ gia đình mà chi tiêu cho bữa ăn chiếm tỷ trọng lớn. Nhưng bức tranh lạm phát tháng 7 không chỉ là xăng rẻ và gạo thịt ổn định. Ở chiều tăng, nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tăng mạnh nhất với 1,96%, chủ yếu do mức đóng bảo hiểm y tế tăng 7,90% theo mức lương cơ sở mới. Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,52%, giá tour du lịch trọn gói tăng 1,26% khi nhu cầu du lịch hè gia tăng. Điều này cho thấy khi kinh tế phục hồi và người dân chi nhiều hơn cho dịch vụ, bản thân các dịch vụ lại trở thành động lực mới của lạm phát. Ai có thu nhập trung bình sẽ cảm nhận rõ: tiền chợ đỡ “nặng” hơn, nhưng tiền bảo hiểm, học phí, du lịch và các dịch vụ ngoài gia đình lại phình to.
Lạm phát 7 tháng được kiểm soát: Khoảng đệm mong manh cho chính sách tiền tệ
Tính chung bảy tháng, CPI bình quân tăng 4,39% so với cùng kỳ, gần như đi ngang so với sáu tháng trước đó. Lạm phát cơ bản bình quân bảy tháng tăng 4,19%, thấp hơn mức tăng chung của CPI, phản ánh áp lực giá sau khi loại trừ các mặt hàng biến động mạnh vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Đây là khoảng đệm quan trọng giúp nền kinh tế không rơi vào vòng xoáy giá cả – lãi suất quá căng thẳng. Nhưng khoảng đệm ấy mong manh nếu nhìn vào cấu trúc tăng giá: nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng tới 6,72%, đóng góp 1,53 điểm phần trăm vào CPI; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77% (đóng góp 1,71 điểm phần trăm); giao thông tăng 5,01%. Nói cách khác, ba nhóm gắn chặt với chi phí sinh hoạt cơ bản vẫn là “động cơ” chính của lạm phát. Chỉ cần giá năng lượng toàn cầu đảo chiều hoặc thời tiết bất lợi gây gián đoạn nguồn cung lương thực, lạm phát có thể quay đầu tăng, buộc chính sách tiền tệ phải thắt chặt trở lại.
Triển vọng và rủi ro: Người tiêu dùng nên chuẩn bị tâm thế nào?
Diễn biến lạm phát trong nước đi cùng xu hướng hạ nhiệt của khu vực ASEAN+3, nơi lạm phát chung được dự báo ở mức 1,6% cho cả hai năm tới. Với Việt Nam, cơ quan nghiên cứu khu vực này nâng dự báo tăng trưởng lên 7,5% cho năm nay và 7,3% cho năm sau, đồng thời hạ dự báo lạm phát xuống 4,3% rồi 3,9%, thấp hơn mục tiêu lạm phát mà chính phủ đề ra. Bức tranh dự báo này đầy hy vọng: tăng trưởng cao, lạm phát không quá nóng. Nhưng rủi ro lớn nhất vẫn là khả năng xung đột ở Trung Đông leo thang trở lại, có thể đẩy giá năng lượng và lương thực tăng. Với người tiêu dùng, điều hợp lý không phải là vội vàng chi tiêu mạnh tay vì thấy xăng rẻ, mà là tận dụng giai đoạn lạm phát tháng 7 hạ nhiệt để cơ cấu lại ngân sách gia đình: giảm chi tiêu không cần thiết, ưu tiên khoản dự phòng và các bảo hiểm đang tăng phí. Lạm phát hạ nhiệt là cơ hội, nhưng chỉ biến thành lợi ích bền vững nếu cả chính sách và hành vi tiêu dùng cùng đi theo hướng thận trọng và dài hạn.
