Từ người học thành người lan tỏa
CyberZ là dự án truyền thông cộng đồng lấy sinh viên làm trung tâm, nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng an toàn số và khuyến khích người trẻ chủ động phòng ngừa, nhận diện, cảnh báo lừa đảo trực tuyến. Ngày 29/10, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và TikTok Việt Nam công bố dự án tại Hà Nội, kết nối sinh viên ở Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh. Điểm đáng chú ý không nằm ở thêm một chiến dịch cảnh báo, mà ở việc trao cho sinh viên vai trò chủ động trong việc truyền thông an toàn số tới cộng đồng. Theo đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, chương trình kết hợp trang bị tri thức, rèn luyện kỹ năng, khuyến khích sáng tạo và thúc đẩy hành động. Cách tiếp cận này coi sinh viên vừa là người cần được trang bị, vừa là lực lượng có thể đưa thông điệp đến bạn bè và những người dùng Internet khác.
Thành thạo công nghệ không đồng nghĩa miễn nhiễm
Lý do cần huy động người trẻ không phải vì họ thiếu khả năng dùng công nghệ, mà vì sự quen thuộc với môi trường số không bảo đảm họ nhận ra mọi nguy cơ. Các vụ sinh viên bị thao túng tâm lý bằng thủ đoạn “bắt cóc online” là lời cảnh báo rằng người trẻ vẫn có thể trở thành nạn nhân của tội phạm mạng. Theo đại tá Hà Văn Bắc, trí tuệ nhân tạo, công nghệ giả mạo hình ảnh và giọng nói, cùng các cách thao túng tinh vi có thể bị lợi dụng để khai thác lòng tin, tình cảm và nỗi sợ hãi. Bởi vậy, chỉ kể lại những vụ việc đã xảy ra là chưa đủ. CyberZ hướng tới xây dựng năng lực nhận diện và ứng phó, đồng thời nâng sức đề kháng của cộng đồng trước những thủ đoạn luôn biến đổi. Đây là mục tiêu giáo dục và truyền thông của chiến dịch, không phải lời hứa rằng người tham gia sẽ hoàn toàn tránh được rủi ro.
Biến nhận thức thành hoạt động thực hành
CyberZ triển khai mục tiêu qua cổng thông tin, cuộc thi sáng tạo và các hoạt động thực hành, thay vì dừng ở thông điệp cảnh báo. Cổng thông tin CyberZ tập hợp kiến thức, tài liệu và hoạt động; sinh viên, thanh niên cùng người dùng Internet có thể tiếp cận thông tin, kiểm tra kiến thức, thực hành nhận diện tình huống lừa đảo và nâng cao kỹ năng ứng phó. Cuộc thi CyberZ Challenge mở không gian để sinh viên đề xuất ý tưởng truyền thông và giải pháp phòng chống lừa đảo. Những ý tưởng được lựa chọn sẽ tiếp tục được hoàn thiện, kết nối nguồn lực để triển khai thực tế, hướng tới hoạt động cộng đồng có tính kế thừa và bền vững. Mô hình này có giá trị vì gắn việc học kỹ năng với khả năng tự sáng tạo nội dung, giúp sinh viên phòng chống lừa đảo không chỉ cho bản thân mà còn góp phần đưa nhận thức an toàn số đến rộng hơn.
Thước đo là năng lực được lan tỏa
Vai trò của CyberZ không nên được hiểu thành một bộ hướng dẫn chung về cách tránh mọi kiểu lừa đảo. Trọng tâm được nêu là nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng an toàn số và khơi dậy sự tham gia chủ động, sáng tạo của người trẻ trong phòng ngừa, nhận diện, cảnh báo. Cổng thông tin tạo nơi tiếp cận và thực hành; cuộc thi khuyến khích sinh viên hình thành ý tưởng; còn việc kết nối nguồn lực mở đường cho những sáng kiến phù hợp đi vào cộng đồng. Sự phối hợp giữa cơ quan chuyên môn, nền tảng công nghệ, chuyên gia, môi trường giáo dục và sinh viên được kỳ vọng bổ sung thế mạnh cho nhau. Thành công vì thế cần được nhìn qua khả năng biến kiến thức thành hành động và thông điệp hữu ích được chia sẻ, chứ không chỉ qua thời điểm phát động. Khi sinh viên trở thành người lan tỏa, phòng tránh lừa đảo có thể bắt đầu từ những cuộc trò chuyện gần gũi trong cộng đồng.
