Visa đặt cọc Mỹ là gì và vì sao gây chấn động?
Visa đặt cọc Mỹ là cơ chế yêu cầu một số đương đơn thị thực không định cư phải nộp một khoản tiền bảo đảm đáng kể trước khi được xét cấp visa, nhằm buộc họ tuân thủ nghiêm thời hạn lưu trú và các điều kiện nhập cư kèm theo, từ đó giảm nguy cơ ở lại quá hạn và vi phạm quy định về xuất nhập cảnh.
Cốt lõi của chính sách visa đặt cọc Mỹ là sự dịch chuyển trọng tâm từ niềm tin sang ràng buộc tài chính. Thay vì chỉ dựa trên hồ sơ và phỏng vấn, viên chức lãnh sự nay có thêm quyền yêu cầu đương đơn đặt cọc như một điều kiện để xin visa Mỹ thành công. Điều này biến yêu cầu bảo lãnh visa từ một lựa chọn hiếm hoi thành công cụ đang được chuẩn hóa trong chính sách visa Mỹ mới. Về mặt lý thuyết, Washington muốn sử dụng rủi ro tài chính để kéo giảm tình trạng lưu trú quá hạn. Nhưng về thực tế, đây là thông điệp rõ ràng rằng những người đến từ các nước bị đánh giá là “rủi ro cao” sẽ phải trả cái giá đắt hơn để tiếp cận nước Mỹ.
Từ chương trình thí điểm đến chính sách dài hạn: vì sao Mỹ siết chặt?
Theo thông báo đăng trên Công báo Liên bang, chương trình visa đặt cọc bắt đầu có hiệu lực từ ngày 3/8 và được áp dụng lâu dài. Trước đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã triển khai một chương trình thí điểm từ năm 2025 và đánh giá đây là “công cụ hiệu quả nhằm bảo đảm người mang thị thực tuân thủ quy định nhập cư, đặc biệt là hạn chế tình trạng lưu trú quá thời hạn cho phép”. Chính thông điệp này giải thích vì sao Washington quyết định chuyển cơ chế bảo lãnh từ thử nghiệm sang cố định trong kho vũ khí kiểm soát nhập cư của mình.
Ở tầng sâu hơn, chính sách mới phản ánh cách tiếp cận ngày càng cứng rắn dưới thời chính quyền Donald Trump, vốn theo đuổi loạt biện pháp siết chặt cả nhập cư trái phép lẫn hợp pháp. Yêu cầu bảo lãnh visa không đứng một mình: nó đi cùng việc tăng một số loại lệ phí, mở rộng rà soát mạng xã hội và củng cố hình ảnh nước Mỹ như một “pháo đài pháp lý” với lớp tường thủ tục ngày càng dày. Câu hỏi là: liệu tăng rào cản tài chính có phải là giải pháp bền vững để xử lý vấn đề ở lại quá hạn, hay chỉ dồn thêm gánh nặng lên những người tuân thủ luật?
Ai bị ảnh hưởng: 50 quốc gia, chủ yếu ở châu Phi
Chính sách này nhắm trực tiếp vào người xin visa Mỹ diện không định cư, cụ thể là thị thực B1 (công tác) và B2 (du lịch). Các viên chức lãnh sự được quyền yêu cầu đương đơn thuộc danh sách chương trình nộp khoản bảo đảm với mức tối đa lên tới 20.000 USD, như một điều kiện bắt buộc để được cấp visa. Mức đặt cọc cụ thể sẽ do từng viên chức quyết định cho từng hồ sơ, tạo ra biên độ rộng cho yếu tố chủ quan trong quá trình xét duyệt.
Danh sách áp dụng gồm 50 quốc gia, trong đó khoảng 30 nước thuộc châu Phi. Việc tập trung vào các nước có tỷ lệ ở lại quá hạn cao được Washington xem là hợp lý về mặt quản lý rủi ro. Nhưng từ góc nhìn của những cộng đồng bị nêu tên, đây là một hình thức “gắn mác” rủi ro cho cả quốc tịch. Khi yêu cầu bảo lãnh visa chỉ nhắm vào nhóm nước nhất định, nó dễ bị nhìn nhận như một lớp phân tầng mới trong quyền tiếp cận cơ hội học hỏi, làm ăn và giao lưu với Mỹ. Người dân ở các nước thu nhập thấp lại bị buộc phải chịu gánh nặng tài chính cao nhất, dù mục đích chỉ là đi du lịch hoặc công tác ngắn hạn.
Từ thí điểm 15.000 USD đến trần 20.000 USD: siết chặt hay phân loại?
Trong giai đoạn thí điểm, mức tiền bảo lãnh được ấn định ở ba nấc: 5.000 USD, 10.000 USD và tối đa 15.000 USD. Quy định mới bỏ hoàn toàn mức 5.000 USD – vốn là lựa chọn “nhẹ” nhất – và nâng trần lên 20.000 USD. Một trong những phát biểu then chốt là: “Giới chức Mỹ cho biết biện pháp này nhằm giảm tình trạng người nước ngoài ở lại quá thời hạn visa”. Điều này cho thấy mục tiêu chính vẫn là răn đe những ai có ý định vi phạm thời hạn lưu trú.
Tuy nhiên, tăng trần tiền bảo lãnh và bỏ mức thấp nhất cũng đồng nghĩa với việc chương trình trở nên ít bao dung hơn với những người có khả năng tài chính hạn chế. Dù về mặt pháp lý, khoản tiền này sẽ được hoàn trả nếu người mang visa tuân thủ đúng hạn, gánh nặng tâm lý và rủi ro vẫn rất lớn. Đối với nhiều gia đình ở các nước đang phát triển, số tiền này tương đương cả gia sản hoặc nhiều năm thu nhập. Vậy nên, visa đặt cọc Mỹ không chỉ là rào cản tài chính; nó là công cụ sàng lọc, buộc người xin visa phải chứng minh không chỉ thiện chí tuân thủ luật, mà cả sức chịu đựng kinh tế của mình.
Giữa an ninh và công bằng: Mỹ đang chọn bên nào?
Chính quyền Mỹ lập luận rằng cơ chế bảo lãnh visa là công cụ hiệu quả để tăng tuân thủ quy định và giảm tình trạng ở lại quá hạn. Động thái này được gắn vào chuỗi biện pháp siết nhập cư dưới thời Tổng thống Donald Trump, từ kiểm soát biên giới tới tăng phí và mở rộng rà soát mạng xã hội. Nếu nhìn thuần túy từ góc độ an ninh và quản lý, việc yêu cầu đặt cọc lớn giống như thêm một lớp bảo hiểm tài chính cho hệ thống visa Mỹ mới.
Nhưng cái giá của an ninh là gì? Các tổ chức bảo vệ quyền người nhập cư cảnh báo rằng chi phí tăng cao sẽ làm khó hoạt động đi lại hợp pháp, hạn chế cơ hội tiếp cận nước Mỹ của công dân những nước bị áp dụng. Khi một visa du lịch hay công tác trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ, nó làm méo mó ý nghĩa của giao lưu nhân dân và hợp tác kinh tế. Cuối cùng, câu hỏi không chỉ là liệu visa đặt cọc Mỹ có giảm được người ở lại quá hạn, mà là liệu nước Mỹ có chấp nhận đánh đổi hình ảnh một “miền đất cơ hội” để đổi lấy cảm giác kiểm soát chặt hơn hay không. Câu trả lời sẽ nằm ở phản ứng của chính những người mà chính sách này nhắm tới – và ở những con số về di trú trong các năm tới.
