Một “đêm nhạc di sản” trên truyền hình: Khi game show hóa thành sân khấu chèo, then, cải lương
Anh Em Vượt Vũ Môn 2026 là một chương trình thi tài nghệ thuật, trong đó các nghệ sĩ nam kết hợp nhạc hiện đại với nhạc dân tộc Việt để tạo nên những tiết mục sân khấu lớn, và Tập 11 là vòng trình diễn được thiết kế như một không gian văn hóa tổng hòa các loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian, từ then, chèo đến những biến thể gần với cải lương. Chính sự “thí nghiệm” này mới là điều đáng nói: game show giải trí không chỉ đánh vào drama, mà dám mang chèo Việt Nam truyền thống, then Tày, đờn ca tài tử, khí nhạc dân tộc lên khung giờ vàng. Tập 11 – vòng 2 Công diễn 4 – biến sân khấu thành bữa tiệc nhạc dân tộc Việt với then và đàn tính vùng Tây Bắc, chèo của Bắc Bộ và chất tài tử Nam Bộ. Đó là một lựa chọn dũng cảm, và cũng là lời nhắc thẳng thắn gửi tới khán giả trẻ: di sản không hề “thua kém” nhạc Âu – Mỹ, chỉ cần được đặt đúng chỗ.
“Lullaby of the Roots”: Hà An Huy và cú chạm chèo làm bùng nổ khán phòng
Ở trung tâm của đêm nhạc ấy là “Lullaby of the Roots” – tiết mục mà khán giả nhắc tên nhiều nhất sau khi chương trình phát sóng. Mở màn bằng làn điệu ru miền Bắc do Đông Hưng cất lên, trên nền sáo cao nguyên và giai điệu ru êm, phần đầu bài trình diễn giống như một khúc hát ru tổ tiên bước ra từ ký ức tập thể. Câu kết gây rưng rưng: “Dù thành mây treo lưng đồi, dù thành sóng vỗ ngoài khơi, đừng quên câu hát ru tổ tiên, đồng bào nhé”, không chỉ là lời nhắn gửi trong tiết mục mà giống một tuyên ngôn nghệ thuật cho cả chương trình. Đông Hưng đặt nền cảm xúc, nhưng khoảnh khắc làm khán giả dậy sóng lại thuộc về Hà An Huy với đoạn chèo ngắn, dựa trên làn điệu chèo Việt Nam truyền thống, được anh luyện tập kỹ lưỡng dưới sự hướng dẫn của mẹ mình – nghệ sĩ chèo Minh Phương. Đoạn chèo ấy trở thành phần được nhắc lại nhiều nhất trong bình luận, chứng tỏ khán giả không hề quay lưng với chèo, họ chỉ chờ được nghe nó trong một bối cảnh mới.
Then, tài tử, cải lương: Ba miền cùng hội tụ, di sản lên tiếng
Nếu “Lullaby of the Roots” là điểm rơi cảm xúc, thì tổng thể Tập 11 là một bức tranh đầy đủ ba miền của nghệ thuật sân khấu dân gian. Liên minh Hợp Lực – Rực Rỡ mang đến “Tích Tịch Tình Tang”, lấy cảm hứng từ tiếng đàn trong cổ tích và gốc gác Tày của ca sĩ Hoàng Dũng; then và đàn tính vang lên trên sân khấu lớn, và khoảnh khắc anh đứng cùng mẹ – PGS.TS Hoàng Thị Chiên – trở thành biểu tượng nối tiếp thế hệ. Một số khán giả cho rằng sự pha trộn giữa then truyền thống và nhạc hiện đại còn thiếu mượt mà, nhưng chính sự “vấp” ấy cho thấy các nghệ sĩ đang thật sự thử nghiệm chứ không làm cho có. Ở phía Nam, “On Our Own Land” của liên minh Quý Tử – Bềnh Bồng kể lại Thánh Gióng bằng tinh thần cải lương – tài tử, với cấu trúc năm hệ thống thang âm Nam Bộ, dàn nhạc dân tộc gồm sáo trúc, đàn bầu, đàn tranh, đàn kìm, ghi-ta phím lõm, và phần ca cải lương dày dặn cảm xúc của Jun Phạm. Có ý kiến muốn phần nhạc gọn ghẽ, tinh luyện hơn, nhưng khó phủ nhận đây là tiết mục trung thành nhất với cốt truyện Thánh Gióng trong ba liên minh.
Khi thi thố trở thành bảo tàng sống cho nhạc dân tộc Việt
Với ba liên minh cùng lúc mang then Tày, chèo Bắc, tài tử – cải lương Nam ra một sân khấu giải trí, Anh Em Vượt Vũ Môn 2026 cho thấy game show có thể là “bảo tàng sống” cho nhạc dân tộc Việt thay vì chỉ là cuộc đua trend. Câu chuyện Hà An Huy luyện chèo dưới tay chính người mẹ nghệ sĩ chèo, hay hình ảnh Hoàng Dũng cùng mẹ mình trên sân khấu, biến những làn điệu tưởng như xa lạ thành câu chuyện gia đình, nguồn cội. Ở tầng kỹ thuật, đây là một phòng thí nghiệm: từ ru con, chèo, tiếng đàn nguyệt, đến trap, rap, hip-hop, tất cả được ghép lại trong cùng một tiết mục. Có chỗ liền mạch, có chỗ gồ ghề, nhưng đó là cái gồ ghề cần thiết của một thế hệ nghệ sĩ đang học cách “song ngữ”: nói ngôn ngữ pop mà vẫn giữ được âm hưởng nghệ thuật sân khấu dân gian.
Điểm số, hai tấm vé chia tay và thông điệp gửi tới khán giả trẻ
Nghịch lý của đêm văn hóa ấy nằm ở bảng điểm: liên minh Quý Tử – Bềnh Bồng dẫn đầu với 5.520 điểm, Hợp Lực – Rực Rỡ đứng thứ hai với 5.170 điểm, và Liên minh Nguyên Tố – Mãn Mãn xếp cuối với 5.160 điểm – chênh lệch rất sát nhưng gây tranh luận vì nhiều người cho rằng kết quả này không phản ánh đúng sức hút của “Lullaby of the Roots”. Trên Warrior Stage, ca khúc “Đại thắng lợi” được phối mới theo hướng rock, dân gian đương đại và rap, với OSAD nhận được 1.330 phiếu ở vòng solo, trong khi Jun Phạm được tôn vinh là “Chiến binh của Công diễn 4”. Dù là một đêm tôn vinh di sản, hai nghệ sĩ vẫn phải dừng chân: Toki Thanh Tho của Liên minh Nguyên Tố và Tung Mint của Liên minh Hợp Lực bị loại do điểm hỏa lực cá nhân thấp hơn. Điều đó nhắc khán giả rằng: đây vẫn là cuộc thi, nhưng cũng cho thấy ngay cả khi cạnh tranh khốc liệt, chèo Việt Nam truyền thống, then, cải lương vẫn có đất sống – thậm chí là khoảnh khắc tỏa sáng rực rỡ nhất.
