Quy trình chính thức và sức ép từ quy mô dự án
Tái thiết Vĩnh Hưng là dự án cải tạo, chỉnh trang và sắp xếp lại không gian đô thị trên toàn phường, với mục tiêu nâng chất lượng sống và tạo mô hình phát triển mới cho khu vực phía đông nam Thủ đô. Quy mô lớn khiến việc lấy ý kiến không thể chỉ được đánh giá bằng số điểm tiếp nhận hay số phiếu thu về: điều quan trọng là cư dân có hiểu phương án và thấy băn khoăn của mình được trả lời hay không. Dự án được nghiên cứu trên 447 ha, gồm khoảng 206,1 ha khu vực tái thiết và 240,9 ha khu vực chỉnh trang; tổng mức đầu tư được công bố là 185.758,75 tỷ đồng. Chính quyền phường niêm yết dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và lấy ý kiến từ 8 giờ ngày 12/10 đến 17 giờ ngày 1/11/2026. Đồ án được giới thiệu với kỳ vọng nâng chất lượng sống, nhưng phạm vi rộng và tác động trực tiếp khiến người dân cần lời giải thích cụ thể về từng khu vực, từng hộ.
Việc bố trí 20 điểm tiếp nhận — gồm 18 nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng, trụ sở UBND phường và trụ sở Ủy ban MTTQ phường — giúp người dân có địa điểm gần nơi ở để nghiên cứu hồ sơ và nộp phiếu. Tuy nhiên, quy trình thuận tiện mới là điều kiện ban đầu; tính thuyết phục còn phụ thuộc vào cách cơ quan chức năng đối thoại, công khai kết quả và xử lý những ý kiến trái chiều.
Phiếu được quản lý thế nào, ý kiến đi đâu?
Theo quy trình được công bố, các tổ công tác nhận phiếu đầu mỗi ngày, ký sổ bàn giao và quản lý phiếu theo số thứ tự, căn cứ số dân của từng tổ. Người nhận phiếu cung cấp số phiếu, ngày nhận, số căn cước công dân và địa chỉ; sau khi xem hồ sơ, bản đồ quy hoạch, họ chọn phương án rồi nộp lại phiếu tại điểm của tổ dân phố. Việc nhận và trả phiếu đều được ghi nhận, ký xác nhận; cán bộ tổ dân phố và cảnh sát khu vực hỗ trợ xác định người tham gia thuộc địa bàn. Cuối mỗi buổi, tổ công tác thống kê phiếu phát ra, thu về, đồng ý, không đồng ý, có ý kiến khác và phiếu không hợp lệ, rồi phân loại nội dung. Kiểm đếm có đại diện tổ dân phố tham gia và tạo điều kiện để người dân cử người giám sát. Các ý kiến được tổng hợp theo nhóm vấn đề, chuyển cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét và giải đáp. Đó là khung thủ tục cần thiết, nhưng công chúng vẫn cần biết kết quả tổng hợp sẽ được công bố khi nào, theo hình thức nào và từng kiến nghị sẽ được phản hồi ra sao.
Trong hai ngày 14 và 15/10/2026, UBND phường tổ chức bốn hội nghị đối thoại với hơn 1.000 người dân tại các khu vực có nhiều hộ chịu tác động. Người dân trao đổi, nêu quan điểm, băn khoăn và kiến nghị về dự thảo. Đối thoại trực tiếp bổ sung cho việc bỏ phiếu, nhưng không thay thế được một đầu mối phản hồi có thể đối chiếu: vấn đề nào đã được ghi nhận, cơ quan nào chịu trách nhiệm và nội dung nào làm thay đổi đồ án.
Phản đối không thể bị thu gọn thành những ô trong phiếu
Trong thời gian lấy ý kiến, cư dân tổ chức tuần hành liên tục hơn một tuần; lần gần nhất được ghi nhận diễn ra tối 31/10. Những người tham gia hô các khẩu hiệu phản đối, không đồng ý, đòi trả đất và giữ bản sắc làng nghề. Đây không chỉ là thái độ với một bản vẽ. Một số cư dân lo ngại nhà cửa bị thu hồi với mức bồi thường theo bảng giá nhà nước, trong khi phần đất sau đó được giao cho doanh nghiệp khai thác; họ cũng phản đối nguy cơ phá hủy công trình lịch sử - văn hóa, trong đó có Làng cổ Nam Dư Thượng. Dự án Sun Group vì thế trở thành tâm điểm tranh luận về cách cân bằng giữa chỉnh trang đô thị và quyền lợi, ký ức của cộng đồng. Cư dân được phản ánh là sẵn sàng để nhà đầu tư tận dụng một số diện tích đất nông nghiệp, ao hồ gần đó, nhưng phản đối việc lấy đất trong khu dân cư hiện hữu. Sự phân biệt ấy cần được trả lời bằng phương án cụ thể, thay vì xem mọi phản đối là phủ nhận toàn bộ mục tiêu phát triển.
Một mốc khiến sự bất an tăng lên là ngày 28/10, khi thời hạn góp ý dự thảo 1/500 vẫn chưa kết thúc, HĐND thành phố thông qua nghị quyết bổ sung 580 công trình, dự án vào danh mục thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh người dân nói đã gửi nhiều ý kiến và tâm thư nhưng chưa nhận được hồi đáp, khoảng cách giữa thủ tục công khai và cảm nhận được lắng nghe trở thành vấn đề chính trị - xã hội cần được giải quyết, không thể chỉ ghi nhận bằng số lượng phiếu.
Điều cư dân còn chờ và phép thử của quy hoạch
Sau khi thời hạn lấy ý kiến kết thúc ngày 1/11, câu hỏi then chốt là cơ quan chức năng sẽ công bố bản tổng hợp và trả lời từng nhóm kiến nghị như thế nào. Người dân cần được biết ý kiến nào được tiếp thu, ý kiến nào không được chấp nhận và căn cứ của quyết định; đồng thời cần làm rõ phạm vi thu hồi, phương án bồi thường, ảnh hưởng tới nhà ở và cách bảo vệ di sản, làng nghề. Nếu không có thông tin đủ cụ thể, việc kiểm đếm chặt chẽ có thể chứng minh phiếu được quản lý đúng, nhưng chưa chứng minh được tiếng nói cư dân đã tác động đến quy hoạch Vĩnh Hưng. Theo kế hoạch được công bố, dự án dự kiến khởi công trong quý III/2026 và hoàn thiện, đưa vào khai thác trong quý IV/2030. Mốc triển khai khiến việc phản hồi không nên kéo dài mơ hồ: người dân cần một lịch trình rõ ràng cho bước tiếp theo và một kênh theo dõi kiến nghị.
Tái thiết có thể mở ra cơ hội cải thiện hạ tầng và chất lượng sống, nhưng tính chính đáng của dự án không đến từ quy mô hay khẩu hiệu kiểu mẫu. Nó phụ thuộc vào việc chính quyền chứng minh rằng mỗi phản đối được đọc, phân loại, trả lời bằng lý do và cân nhắc trong quyết định cuối cùng. Kết luận cần nói thẳng: quy trình 20 điểm tạo ra một cơ chế tiếp nhận có thể kiểm tra; còn niềm tin chỉ hình thành khi kết quả xử lý ý kiến được công khai, dễ hiểu và gắn với những thay đổi cụ thể trong phương án.
