Truyền cảm hứng bắt đầu từ việc nhìn thấy nỗ lực
Giáo viên truyền cảm hứng là người giúp học sinh tin vào khả năng tiến bộ của mình bằng sự đồng hành lâu dài hoặc những ghi nhận cụ thể trong từng ngày học. Hai câu chuyện từ vùng khó và một lớp tiểu học ở TP.HCM cho thấy động lực học tập không chỉ đến từ bài giảng hay thành tích lớn, mà còn từ cảm giác được thấu hiểu.
Chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 tôn vinh 34 giáo viên tiêu biểu tại Hà Nội, sau khi Hội đồng xét chọn từ 190 hồ sơ do các tỉnh, thành phố đề cử; thêm 156 giáo viên được tuyên dương tại địa phương. Con số ấy nói lên quy mô ghi nhận, nhưng giá trị cốt lõi nằm ở những đóng góp khó đo bằng thành tích tức thời: kiên trì đưa con chữ đến học sinh vùng núi, giúp các em tự tin và có thêm cơ hội trưởng thành. Đó là một hình thức khích lệ người dạy, đồng thời nhắc xã hội rằng giáo dục bền vững được xây bằng những nỗ lực lặp lại mỗi ngày.
Sự bền bỉ phía sau những lớp học vùng khó
Ở những địa bàn miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đứng lớp thường đòi hỏi nhiều hơn kiến thức chuyên môn. Giáo viên phải vượt trở ngại địa hình, thời tiết và sinh hoạt thiếu thốn, đồng thời hiểu hoàn cảnh của từng học trò để việc học trở nên gần gũi. Thành quả có thể là một em đọc thông, viết thạo, một học sinh bớt rụt rè hay cả lớp đi học chuyên cần hơn—những thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn với người trong cuộc.
Trong 34 giáo viên được tuyên dương tại Hà Nội có 14 thầy cô thuộc các dân tộc Chăm, Cơ Tu, Hoa, Khmer, Mường, Nùng, Sán Chỉ và Tày. Vốn hiểu biết về ngôn ngữ, văn hóa và phong tục giúp họ kết nối nhà trường với học sinh, gia đình, làm cho việc dạy học sát thực tế địa phương hơn. Chương trình dự kiến tuyên dương 34 giáo viên tại Hà Nội trong tháng 11/2026, nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11; hành trình School Tour 2026 cũng đã diễn ra từ cuối tháng 9 đến hết tháng 10 tại 12 trường thuộc 12 tỉnh, thành phố.
Tấm thẻ đặc quyền biến lời khen thành cơ hội
Ở lớp học thành phố, sự khích lệ có thể hiện ra bằng một tấm thẻ và một nhiệm vụ mới. Thầy Trương Nguyễn Duy Huỳnh, 30 tuổi, giáo viên Trường Tiểu học An Phú Tây ở xã Bình Chánh, TP.HCM, được trao danh hiệu “Nhà giáo trẻ tiêu biểu TP.HCM” năm 2026. Với lớp 3/2, thầy xây dựng hệ thống thẻ đỏ, xanh, bạc và vàng để ghi nhận quá trình rèn luyện, tiến bộ và hành vi tích cực hằng ngày.
Điểm đáng chú ý là thẻ khen học sinh không dừng ở việc cộng một lời khen vào bảng thành tích. Học sinh đạt thẻ bạc hoặc vàng có thể làm MC trong giờ sinh hoạt, tạm đảm nhận vai trò lớp trưởng, hỗ trợ theo dõi nền nếp hoặc đề xuất trò chơi và chủ đề cho tuần sau. Khi được trao quyền phù hợp, các em có cơ hội tập nói trước tập thể, chủ động nhận việc và đóng góp cho lớp. Cách làm này biến sự ghi nhận thành trải nghiệm thực tế, thay vì chỉ thưởng cho kết quả cuối cùng.
Động viên đúng lúc cũng là một cách dạy
Thầy Huỳnh cho biết điều khiến thầy vui là những học sinh từng rụt rè nay tự tin điều hành hoạt động, còn những em trước đây thường phải nhắc nhở đã chủ động làm nhiệm vụ và hỗ trợ bạn. Thầy đặc biệt chú ý tuyên dương học sinh có tiến bộ dù xuất phát điểm chưa tốt, bởi mỗi thay đổi tích cực đều xứng đáng được ghi nhận và khích lệ. Đây là một nguyên tắc đáng lưu ý: động viên học sinh nên hướng vào nỗ lực và bước tiến cụ thể, không chỉ tập trung vào nhóm vốn đã đạt điểm cao.
Hai câu chuyện đặt cạnh nhau không làm nhẹ đi khác biệt giữa những năm tháng cống hiến ở vùng khó và một sáng kiến quản lý lớp học. Chúng cho thấy giáo viên tiêu biểu có thể truyền cảm hứng bằng nhiều cách: bền bỉ giữ lớp học sáng đèn, hoặc tạo cơ hội để một em nhỏ lần đầu đứng trước bạn bè. Khen thưởng chỉ có ý nghĩa khi giúp học sinh muốn tiếp tục cố gắng; còn sự ghi nhận dành cho thầy cô cần đi cùng những điều kiện để họ tiếp tục gắn bó. Đó mới là cách nuôi dưỡng niềm vui học tập lâu dài.
