Đừng xem các triệu chứng giống cúm là chuyện nhỏ
Bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể xâm nhập máu hoặc màng não và tiến triển nhanh từ biểu hiện nhẹ thành tình trạng đe dọa tính mạng. Những giờ đầu, trẻ có thể chỉ sốt, đau đầu, đau họng, mỏi cơ hoặc mệt mỏi — các dấu hiệu dễ bị nhầm với cúm. Nhưng bệnh xâm lấn có thể trở nặng trong vài giờ và gây tử vong trong vòng 24 giờ; một số trường hợp diễn tiến trong 24–48 giờ. Mức độ khẩn cấp không phải lời cảnh báo để cha mẹ hoảng loạn, mà là lý do không nên chờ xem con có tự khỏe lại hay không. Trong đợt ghi nhận tại TP.HCM, đến chiều 17/10 có 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B ở Trường THCS Hai Bà Trưng; một học sinh 12 tuổi tử vong do sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.
Nhận ra dấu hiệu khác thường, nhưng đừng tự chẩn đoán
Để phân biệt cúm và não mô cầu, cha mẹ nên nhìn tổng thể chứ không chỉ đo nhiệt độ. Cúm cũng có thể gây sốt cao đột ngột; biểu hiện thường tập trung ở đường hô hấp trên. Trẻ mắc não mô cầu có thể lừ đừ, bơ phờ, mệt bất thường ngay từ những giờ đầu. Hai dấu hiệu cần cảnh giác là sốt cao và ban xuất huyết: những chấm nhỏ hoặc mảng màu đỏ tím dưới da, đôi khi lan nhanh. Các triệu chứng viêm não mô cầu khác có thể gồm đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn; khi bệnh tiến triển, trẻ có thể cứng gáy, sợ ánh sáng, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật. Tuy vậy, sốt đơn thuần không giúp cha mẹ tự phân biệt hai bệnh. Và không có ban cũng không loại trừ não mô cầu.
Khi nghi ngờ, hãy đi cấp cứu ngay
Nếu trẻ sốt cao kèm vẻ mệt lả khác thường, đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ hoặc xuất hiện chấm đỏ tím trên da, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay và nói rõ rằng bạn lo ngại não mô cầu. Đừng chờ ban lan rộng, cứng cổ hay co giật mới đi khám: đó có thể là lúc bệnh đã trở nặng. Vi khuẩn có thể gây viêm màng não mủ hoặc nhiễm trùng huyết; ca nặng có nguy cơ sốc nhiễm trùng, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan. Nếu trẻ từng tiếp xúc gần với người mắc bệnh và xuất hiện sốt, đau đầu, đau họng hoặc biểu hiện bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Người tiếp xúc gần cũng cần làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế về theo dõi và kháng sinh dự phòng khi được chỉ định; tuyệt đối không tự mua kháng sinh cho trẻ uống.
Phòng bệnh bằng tiêm chủng và thói quen an toàn
Phòng bệnh não mô cầu cần bắt đầu trước khi có ca bệnh trong lớp học hay gia đình. Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu quan trọng, nhưng cha mẹ nên hỏi nhân viên y tế loại vắc xin phù hợp vì không phải vắc xin nào cũng bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn. Hãy hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc, chai nước hay vật dụng cá nhân có thể dính dịch tiết đường hô hấp. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập trung đông người cần được chú ý phòng bệnh. Trong một tuần từ 14 đến 20/10, TP.HCM ghi nhận 5 học sinh mắc bệnh tại hai trường, trong đó có một trường hợp tử vong. Bài học rõ ràng: nhận biết sớm, đi khám kịp thời và tiêm chủng theo tư vấn y tế có ý nghĩa hơn việc chờ triệu chứng tự phân định.
