Đà tăng trưởng nổi bật giữa Đông Nam Á
Kinh tế số Việt Nam là tổng thể hoạt động kinh tế dựa trên công nghệ số, gồm thương mại trực tuyến, dịch vụ số và các nền tảng kết nối người dùng với doanh nghiệp. Theo báo cáo e-Conomy SEA 2026 do Google, Temasek và Bain & Company công bố ngày 5-11, quy mô thị trường dự kiến đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước. Mức tăng này đưa Việt Nam cùng Malaysia vào nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, trong khi toàn khu vực tăng 17%. Đó là một kết quả đáng chú ý, nhưng con số tổng thể chỉ cho thấy một phần câu chuyện: đằng sau đà bứt tốc là sức mua trực tuyến lớn và sự thay đổi nhanh chóng trong cách người dân tìm kiếm, lựa chọn dịch vụ. Vì vậy, chất lượng tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp biến lượng người dùng số thành trải nghiệm hữu ích và hoạt động kinh doanh bền vững.
Thương mại điện tử là động cơ chính
Thương mại điện tử chiếm khoảng hai phần ba quy mô kinh tế số Việt Nam, nên đà tăng của lĩnh vực này có ảnh hưởng trực tiếp đến bức tranh chung. Giá trị thị trường dự kiến đạt 32 tỷ USD trong năm 2026, tăng 22% so với năm trước; đến năm 2030 có thể lên 61 tỷ USD. Những dự báo đó cho thấy mua sắm trực tuyến đã trở thành hạ tầng tiêu dùng quen thuộc, chứ không còn là một kênh phụ bên cạnh cửa hàng truyền thống. Các lĩnh vực số khác cũng tăng trưởng, từ du lịch trực tuyến đến truyền thông, gọi xe và giao đồ ăn, nhưng thương mại điện tử vẫn là trụ cột lớn nhất. Điểm cần theo dõi là liệu các nền tảng có thể duy trì trải nghiệm đáng tin cậy, giao dịch thuận tiện và dịch vụ phù hợp với nhu cầu đa dạng hay không. Quy mô lớn tự nó chưa bảo đảm lợi ích lâu dài cho người mua lẫn người bán.
AI đang thay đổi hành trình mua sắm
Khoảng 45 triệu người tại Việt Nam sử dụng AI tạo sinh, tương đương 65% lực lượng lao động; mức độ tương tác hằng ngày cũng thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Đây không chỉ là chỉ dấu về mức độ phổ biến của công nghệ: 44% hành trình tiêu dùng hiện bắt đầu từ AI, khi người dùng nhờ công cụ này tìm thông tin và cân nhắc sản phẩm. Bốn trong năm người được khảo sát sẵn sàng giao một số việc mua sắm cho tác nhân AI. Với người tiêu dùng, điều đó có thể rút ngắn quá trình tìm kiếm; với nhà bán hàng, AI có thể hỗ trợ tiếp cận khách hàng, cải thiện khả năng chốt đơn và tự động hóa việc đăng sản phẩm. Nhưng khi gợi ý thuật toán góp phần định hướng lựa chọn, chất lượng thông tin và tính minh bạch trở nên quan trọng hơn. Sự tiện lợi chỉ tạo giá trị bền vững nếu người mua vẫn kiểm soát được quyết định.
Tăng trưởng cần đi cùng niềm tin
Sự phổ biến của AI diễn ra đồng thời với thay đổi trong thanh toán: các giao dịch không dùng tiền mặt tăng 38% trong đầu năm 2026, góp phần mở rộng thị trường thanh toán số. Khi tìm kiếm, lựa chọn và thanh toán ngày càng diễn ra trên nền tảng số, người dùng được hưởng sự thuận tiện hơn, nhưng cũng cần được bảo vệ trước thông tin sai lệch, lộ dữ liệu và những gợi ý thiếu phù hợp. Doanh nghiệp vì thế không nên xem AI chỉ là công cụ tăng chuyển đổi; cần dùng công nghệ để giảm trở ngại cho khách hàng và duy trì sự tin cậy. Việt Nam có lợi thế từ cộng đồng người dùng đông đảo, mức tương tác cao và thị trường thương mại điện tử tăng nhanh. Tuy nhiên, dẫn đầu tốc độ tăng trưởng không đồng nghĩa đã giải quyết xong bài toán chất lượng. Kết luận rõ ràng là AI và mua sắm trực tuyến đang mở rộng kinh tế số, còn niềm tin của người dùng sẽ quyết định độ bền của đà tăng.
