Bảo tồn khả năng sinh sản: ý nghĩa thật sự của “điều trị thành công”
Bảo tồn khả năng sinh sản là việc dùng các kỹ thuật y học sinh sản để lưu giữ trứng, tinh trùng, phôi hoặc mô sinh sản trước những điều trị có nguy cơ gây vô sinh, nhằm giữ lại cơ hội sinh con cho người bệnh trong tương lai. Hiện nay, với tiến bộ của điều trị ung thư, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân ung thư trẻ, số người sống sót và quay lại học tập, làm việc, xây dựng gia đình ngày càng nhiều. Điều đó khiến câu hỏi quan trọng xuất hiện: sau hóa trị, xạ trị hay phẫu thuật, họ còn cơ hội làm cha mẹ hay không? Nếu bỏ qua bảo tồn khả năng sinh sản, nhiều người chỉ nhận ra mình đã mất khả năng sinh con khi cuộc chiến ung thư kết thúc. Đó là một thiệt thòi không đáng có, hoàn toàn có thể phòng tránh bằng quyết định sớm.
Thời điểm vàng: phải nói về chuyện sinh sản ngay khi nghe chẩn đoán
Điểm mấu chốt của bảo tồn khả năng sinh sản không nằm ở kỹ thuật mà ở thời điểm quyết định. Các chuyên gia nhấn mạnh “thời điểm vàng” chính là ngay sau khi được chẩn đoán ung thư và trước khi bắt đầu điều trị. Đây là khoảng thời gian rất ngắn, nhưng lại định hình cả tương lai sinh sản của người bệnh. Phần lớn kỹ thuật bảo tồn sinh sản, từ trữ đông tinh trùng, noãn, phôi cho đến mô buồng trứng, đều cần thực hiện trước hóa trị hoặc xạ trị. Nếu chậm trễ, khả năng phục hồi chức năng sinh sản về sau giảm đi rõ rệt. Vấn đề là trong thực tế, gia đình thường dồn toàn bộ tâm trí vào việc “cứu mạng”, coi câu chuyện làm cha mẹ là chuyện của tương lai. Chính vì nhìn sinh sản như điều xa xỉ mà nhiều bệnh nhân ung thư trẻ mất đi quyền lựa chọn vốn họ có thể giữ lại.
Trữ đông phôi và thụ tinh ống nghiệm: lựa chọn thiết thực cho phụ nữ ung thư vú trẻ
Ở phụ nữ ung thư vú trẻ, thụ tinh ống nghiệm kết hợp trữ đông phôi đang trở thành giải pháp phổ biến và thực tế nhất. Câu chuyện của chị Hằng, 29 tuổi, được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn 3 chỉ hai tháng sau khi cưới, là minh chứng sống động: vợ chồng chị quyết định thụ tinh ống nghiệm (IVF) để tạo phôi và trữ đông phôi trước mũi hóa chất đầu tiên chỉ 2 tuần. Các bác sĩ hỗ trợ sinh sản đã hội chẩn cùng bác sĩ ung bướu, xây dựng phác đồ kích thích buồng trứng cá thể hóa, vừa tối ưu số noãn thu được trong thời gian ngắn, vừa kiểm soát estrogen để không ảnh hưởng diễn tiến khối u. Sau một chu kỳ, chị có 9 phôi ngày 5 và ngày 6 chất lượng tốt để trữ đông. Trữ đông phôi ung thư theo kỹ thuật thủy tinh hóa giúp phôi được lưu giữ trong nitơ lỏng ở âm 196 độ C, tỷ lệ sống sau rã đông có thể đạt trên 95% ở nhiều nhóm phôi. Đó không chỉ là con số kỹ thuật mà là 95% hy vọng được làm mẹ sau khi bước qua bệnh tật.
Trữ đông tinh trùng, noãn, mô buồng trứng: những lựa chọn bệnh nhân cần được nghe
Không chỉ trữ đông phôi ung thư, bệnh nhân ung thư trẻ còn có nhiều lựa chọn khác tùy giới và tình trạng bệnh. Ngay sau chẩn đoán, người bệnh có thể được tư vấn trữ đông tinh trùng, trữ đông noãn hoặc trữ đông mô buồng trứng. Đối với nam giới, việc trữ đông tinh trùng trước hóa xạ trị là bước chuẩn bị tương đối đơn giản nhưng hiệu quả, giúp bảo toàn khả năng sinh tinh vốn rất dễ tổn thương trước thuốc và tia. Với phụ nữ chưa có bạn đời hoặc chưa thể tạo phôi, trữ đông noãn là lựa chọn giữ lại “nguồn vốn sinh sản” cho tương lai. Trong những trường hợp đặc biệt, trữ đông mô buồng trứng có thể cân nhắc. Điều quan trọng là những quyết định này không nên bị che khuất bởi nỗi hoảng loạn sau chẩn đoán. Khi bác sĩ ung bướu phối hợp chặt chẽ với bác sĩ hỗ trợ sinh sản, bảo tồn sinh sản hoàn toàn có thể tiến hành song song mà không trì hoãn điều trị ung thư.
Khi sống sót không đủ: cần xem bảo tồn sinh sản là quyền được tư vấn
Tiến bộ điều trị giúp tỷ lệ điều trị thành công nhiều loại ung thư ngày càng cao, đặc biệt ở người trẻ. Điều đó buộc chúng ta phải thay đổi cách nhìn: mục tiêu không chỉ là “sống được bao lâu” mà là “sống như thế nào sau điều trị”. Với bệnh nhân ung thư trẻ, cơ hội làm cha mẹ sau điều trị phải được xem là một phần của kế hoạch điều trị, chứ không phải lựa chọn phụ. Thực tế hiện nay, rào cản lớn vẫn là thiếu thời gian tư vấn và thiếu thông tin về nguy cơ vô sinh do hóa xạ trị cùng các phương pháp bảo tồn sinh sản. Các hội thảo liên chuyên khoa giữa bác sĩ ung bướu và hỗ trợ sinh sản đã bắt đầu lấp khoảng trống này, nhưng chưa đủ. Chúng ta cần coi bảo tồn khả năng sinh sản như một quyền được tư vấn chuẩn mực ngay từ lần nghe chẩn đoán đầu tiên. Ung thư không phải dấu chấm hết cho ước mơ làm cha mẹ – miễn là người bệnh được trao thông tin và thời gian để nắm bắt “thời điểm vàng” của mình.
