Quốc lộ 1 TP.HCM được nâng cấp: bước ngoặt cho cửa ngõ phía Tây
Dự án nâng cấp Quốc lộ 1 TP.HCM đoạn từ đường Kinh Dương Vương đến ranh tỉnh Tây Ninh là chương trình mở rộng, hiện đại hóa tuyến quốc lộ cửa ngõ phía Tây, được chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang thi công thực địa, với mục tiêu tăng năng lực thông hành, giảm ùn tắc và cải thiện kết nối giao thông giữa TP.HCM với các địa phương lân cận trên trục Quốc lộ 1. Quan điểm cần khẳng định ngay: đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là phép thử về cách thành phố đối xử với hàng triệu lượt người và tấn hàng hóa ra vào mỗi ngày. Tổng thể dự án gồm 3 dự án thành phần với tổng mức đầu tư khoảng 16.285 tỷ đồng, trong đó Dự án thành phần 3 dài khoảng 9,62 km, mặt cắt ngang 60 m, quy mô 10–12 làn xe. Khi hoàn thành, tuyến nâng cấp quốc lộ được kỳ vọng tăng năng lực thông hành và hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa trên trục cửa ngõ phía Tây.
Từ nghị quyết đến công trường: 60% mặt bằng và chiến lược thi công cuốn chiếu
Việc Quốc lộ 1 TP.HCM bước vào giai đoạn thi công đường bộ không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình chuẩn bị chính sách và mặt bằng kéo dài. Khoảng 60% mặt bằng toàn tuyến đã được bàn giao, tạo điều kiện thi công theo từng khu vực thay vì chờ hoàn tất toàn bộ. Đây là tỷ lệ chưa lý tưởng, nhưng đủ để biến bản vẽ thành công trường – miễn là tổ chức thi công thông minh. Liên danh nhà thầu Công ty Cổ phần Tổng Công ty Đầu tư Xây dựng 194 và VCI đã huy động nhân lực, máy móc, thiết bị triển khai những phần việc đầu tiên từ sáng 19/9, ưu tiên khu vực đủ điều kiện. Theo ông Trần Nam Trung, sau lễ động thổ, nhà đầu tư bắt đầu thực hiện các hạng mục quan trọng của dự án, đồng thời dùng máy đào hỗ trợ người dân tháo dỡ nhà cửa, dọn dẹp, vận chuyển phế thải. Chiến lược thi công “cuốn chiếu” ở những đoạn thông suốt cho thấy lựa chọn thực dụng: vừa giữ nhịp tiến độ, vừa hạn chế xáo trộn đời sống và sinh hoạt của người dân dọc tuyến.
Cầu Bình Điền: điểm nghẽn được ưu tiên hóa thành điểm nhấn
Không phải ngẫu nhiên cầu Bình Điền được ưu tiên trong giai đoạn đầu của dự án nâng cấp quốc lộ. Đây là vị trí có lưu lượng xe lớn, từ xe tải nặng đến xe khách liên tỉnh; nếu không xử lý triệt để, toàn bộ nỗ lực mở rộng Quốc lộ 1 TP.HCM sẽ bị “thắt cổ chai” tại cây cầu này. Phương án đầu tư là xây thêm một đơn nguyên mới bên phải cầu hiện hữu, quy mô 6 làn xe, biến Bình Điền từ điểm nghẽn thành điểm nhấn hạ tầng giao thông trên trục Tây Nam. Đơn vị tư vấn đang khảo sát địa chất phục vụ thiết kế thi công, đồng thời chuẩn bị mặt bằng song song để rút ngắn thời gian chuyển tiếp sang giai đoạn xây dựng. Nhà đầu tư còn ưu tiên phát triển khu vực cầu Bình Điền ngay trong giai đoạn đầu, vì nếu chậm trễ, công trường sẽ phải thi công trên một nút giao đang quá tải – công thức hoàn hảo cho ùn tắc và tai nạn.
Thi công trên tuyến đang khai thác: bài toán an toàn và đời sống người dân
Điểm đáng chú ý – và đáng tranh luận – là cách tổ chức thi công đường bộ trên một tuyến Quốc lộ 1 TP.HCM vẫn phải khai thác bình thường. Nhà thầu ưu tiên thi công làn phía ngoài trước, sau đó mới đến phần giữa tuyến, nhằm hạn chế tác động đến dòng phương tiện đang lưu thông. Cách phân kỳ này thừa nhận một thực tế: tiến độ chỉ có ý nghĩa nếu không tạo thêm điểm nghẽn mới, không gây rối loạn việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và sinh hoạt của người dân. Trong khi một số hộ kinh doanh muốn kéo dài thời gian buôn bán, nhà đầu tư phối hợp chính quyền để tiếp nhận mặt bằng theo tình hình thực tế, vừa bảo đảm tiến độ vừa giảm ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh. Tuy vậy, mọi cam kết chỉ có giá trị khi trên mặt đường không xuất hiện những đoạn thi công lộn xộn, biển báo mù mờ và dòng xe bị ép chạy giữa máy đào, vật liệu xây dựng – thứ hình ảnh từng ám ảnh nhiều người dân ngoại thành.
Kết nối Tây Ninh – TP.HCM: cú huých cho liên kết vùng, nhưng cần giữ lời hứa tiến độ
Ở tầm khu vực, dự án nâng cấp quốc lộ từ Kinh Dương Vương đến ranh Tây Ninh được chính thức đặt lên bàn như lời đáp cho tình trạng quá tải của hành lang giao thông phía Tây. Khi hoàn thành, tuyến Quốc lộ 1 TP.HCM mới được kỳ vọng nâng cao năng lực thông hành, cải thiện kết nối giữa thành phố với các địa phương lân cận, đồng thời hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa trên trục cửa ngõ phía Tây và đóng góp cho phát triển kinh tế – xã hội vùng. Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2029, riêng Dự án thành phần 3 dự kiến triển khai trong 24 tháng kể từ ngày khởi công, với nỗ lực rút ngắn thời gian của nhà đầu tư. Nếu cam kết hoàn thành đúng hoặc sớm hơn kế hoạch trở thành hiện thực, đây sẽ là một minh chứng tích cực cho khả năng TP.HCM triển khai các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn. Ngược lại, bất kỳ trì hoãn kéo dài nào cũng đồng nghĩa với thêm nhiều năm ùn tắc, tai nạn và cơ hội kinh tế bị chôn chân trên mặt đường quốc lộ.
