Từ những công trình riêng lẻ đến một mạng lưới vận hành chung
Logistics số là cách tổ chức và điều phối dòng hàng hóa bằng dữ liệu, nền tảng số và công nghệ kết nối, nhằm giúp sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và giao thông phối hợp như một hệ thống thống nhất. Với Đồng Nai, giá trị của hướng đi này không nằm ở số lượng công nghệ được triển khai, mà ở việc hàng hóa đi nhanh hơn, ít phát sinh hơn và doanh nghiệp phối hợp thuận lợi hơn. Ngày 1/11, trong khuôn khổ DIGIFEST Đồng Nai 2026, hội thảo về hệ sinh thái đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không và cảng biển tập hợp lãnh đạo địa phương, cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và chuyên gia để bàn cách kết nối các mắt xích ấy. Đây là cuộc thảo luận đúng lúc: Long Thành, các cảng biển, khu công nghiệp, mạng lưới giao thông liên vùng và trung tâm dịch vụ logistics đang dần hình thành. Nhưng hạ tầng cùng tồn tại chưa đồng nghĩa với việc chúng đã vận hành như một chỉnh thể.
Bắt đầu từ luồng hàng và vướng mắc có thật
Các chuyên gia có lý khi yêu cầu giải pháp phải xuất phát từ bài toán thực tế và có kết quả đo đếm được. Nếu khởi đầu bằng việc mua sắm công nghệ rồi mới tìm nơi áp dụng, Đồng Nai có nguy cơ tạo thêm những nền tảng rời rạc thay vì tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp. Nhu cầu của từng nhóm hàng khác nhau về thời gian, chất lượng và chi phí logistics; vì vậy, địa phương nên chọn trước những luồng hàng hoặc cụm liên kết có nhu cầu rõ, rồi xác định chỉ tiêu đánh giá phù hợp. Theo định hướng được nêu tại hội thảo, giải pháp cần tích hợp được với hệ thống hiện hữu, phù hợp điều kiện triển khai và được kiểm chứng bằng hiệu quả cụ thể. Cách làm “Bài toán thật – Giải pháp thật – Hiệu quả thật” giúp tránh đầu tư theo phong trào, đồng thời tạo căn cứ để quyết định có nên mở rộng hay không.
Lợi thế Long Thành cần đi cùng hạ tầng dữ liệu
Sân bay Long Thành có thể trở thành động lực tăng trưởng lớn, nhưng lợi thế ấy chỉ lan sang chuỗi cung ứng khi kết nối thông suốt với cảng Phước An, cụm cảng Gò Dầu – Phước Thái, khu công nghiệp cùng mạng lưới đường bộ và đường sắt liên vùng. Sự kết nối vật lý mở ra cơ hội cho logistics chất lượng cao, vận tải đa phương thức và thương mại quốc tế; để khai thác được, Đồng Nai còn phải kết nối các luồng thông tin đi kèm. Dữ liệu, AI, IoT, điện toán đám mây và nền tảng số có thể hỗ trợ theo dõi, dự báo, điều phối hoạt động logistics. Tuy nhiên, công cụ không thể bù cho dữ liệu thiếu liên thông hoặc quy hoạch chia cắt. Vì thế, hạ tầng dữ liệu cần được tính cùng hạ tầng giao thông và logistics từ đầu, thay vì bổ sung sau khi công trình đã hoàn thành. Đây là điều kiện để hệ sinh thái logistics số phục vụ vận hành thực, không chỉ tạo thêm một lớp ứng dụng.
Quy hoạch đồng bộ, triển khai có trách nhiệm
Bước tiếp theo là chuyển thảo luận thành đề án, phân công đầu mối và theo dõi tiến độ. Các sở, ngành được đề nghị tham mưu xây dựng đề án, báo cáo tình hình thực hiện và rà soát quy hoạch để bảo đảm giao thông, logistics, chuyển đổi số và dữ liệu đồng bộ. Lãnh đạo thành phố cũng giao cơ quan khoa học và công nghệ tổng hợp ý kiến, phối hợp xây dựng đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026–2030. Đây là cơ hội để logistics số Đồng Nai trở thành công cụ nâng năng lực cạnh tranh, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào kỷ luật triển khai: chọn đúng nhu cầu, dùng được các hệ thống hiện có, đo hiệu quả và chỉ nhân rộng khi giải pháp chứng minh được giá trị. Kết luận nên rõ ràng: Long Thành và các tuyến giao thông tạo lợi thế, còn khả năng kết nối hạ tầng dữ liệu với hoạt động doanh nghiệp mới quyết định lợi thế ấy có biến thành một hệ sinh thái logistics vận hành hiệu quả hay không.
