Từ tăng trưởng GDP đến tâm lý cạnh tranh mới giữa Việt Nam và Thái Lan
Cuộc cạnh tranh Việt Nam Thái Lan trên mặt trận kinh tế, hàng không Đông Nam Á, du lịch và công nghệ bán dẫn khu vực hiện là một chủ đề gây tranh luận, khi tăng trưởng GDP Việt Nam bứt phá trong khi kinh tế Thái Lan có dấu hiệu chậm lại, khiến dư luận Thái Lan vừa thừa nhận, vừa lo ngại về sự dịch chuyển vị thế giữa hai nước. Đây không phải là cuộc “đổi ngôi” trong một đêm, mà là quá trình tích lũy nhiều năm, nơi Việt Nam tăng tốc còn Thái Lan đối diện sức ép phải thay đổi. Theo số liệu chính thức, GDP quý 2/2026 của Việt Nam tăng 8,39% so với cùng kỳ, đưa tăng trưởng 6 tháng đầu năm lên 8,18%, trong khi Thái Lan chỉ đạt 1,9% và đứng cuối trong nhóm các nền kinh tế lớn Đông Nam Á, còn Việt Nam dẫn đầu. Con số này được dư luận Thái Lan xem như tín hiệu báo động hơn là một thống kê ngắn hạn. Vấn đề không phải Việt Nam “vượt mặt” một vài quý, mà là Thái Lan có chấp nhận nhìn lại mô hình tăng trưởng và lợi thế truyền thống của mình hay không.
Hàng không và du lịch: nơi Việt Nam bất ngờ vượt lên
Nếu tăng trưởng GDP là lời cảnh báo, thì hàng không và du lịch là nơi dư luận Thái Lan thấy rõ nhất Việt Nam Thái Lan cạnh tranh từng centimet. Trong báo cáo phân tích hàng không Đông Nam Á, Việt Nam đã vượt Thái Lan để trở thành thị trường lớn thứ hai khu vực về lượng ghế cung ứng, chỉ sau Indonesia, với 7,27 triệu ghế trong tháng 8, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng nói là bước tiến này diễn ra giữa lúc tổng công suất toàn khu vực giảm 1,2% xuống 50,4 triệu ghế vì chi phí nhiên liệu và căng thẳng tại Trung Đông. Đối với người Thái vốn tự tin với thương hiệu du lịch, việc Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 20,4% so với năm trước, cùng nhận xét rằng giá cả ở Việt Nam cạnh tranh, khách sạn tốt hơn, đô thị thay đổi nhanh và dịch vụ du lịch cải thiện, là đòn “chạm tự ái” rất trực diện. Không ít bình luận trên mạng xã hội Thái Lan lo rằng nếu không nâng cấp sản phẩm du lịch, lợi thế tích lũy hàng thập niên sẽ bị bào mòn bởi một đối thủ đi sau nhưng biết tận dụng giai đoạn bùng nổ mới.
Công nghệ bán dẫn: cuộc đua dài hơi cho vị thế khu vực
Ở tầng chiến lược, câu chuyện không dừng ở du lịch hay ghế máy bay; công nghệ bán dẫn khu vực mới là mặt trận định hình lâu dài tương quan Việt Nam Thái Lan cạnh tranh. Việt Nam đang tiến từ sản xuất, lắp ráp điện tử sang những khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, đã tham gia hầu hết các công đoạn, thu hút hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip với khoảng 7.000 kỹ sư cùng nhiều dự án lớn về đóng gói, kiểm thử. Quan trọng hơn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên cho ngành bán dẫn, để đón dòng vốn đầu tư quốc tế và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với kinh tế Thái Lan vốn mạnh về ô tô, du lịch và sản xuất truyền thống, đây là lời nhắc rằng nếu không xây được trụ cột mới trong công nghiệp công nghệ cao, nước này có nguy cơ tụt lại ngay trong sân nhà Đông Nam Á. Hàng không cho thấy bước dịch chuyển trước mắt, nhưng chính bán dẫn và công nghệ cao mới quyết định ai giữ vai trò trọng tâm trong khu vực vài thập niên tới.
Dư luận Thái Lan: giữa tự ái quốc gia và nhu cầu cải tổ
Điều đáng chú ý nhất không phải là những bảng xếp hạng khô khan, mà là cách người Thái đang nói về Việt Nam. Từ chỗ thường chỉ so sánh trong bóng đá và du lịch, giờ đây các cuộc tranh luận xoay quanh GDP, dòng vốn đầu tư, hàng không, điện tử và cả bán dẫn. Hai luồng ý kiến nổi bật: một bên cho rằng việc hai nước lần lượt vượt nhau ở vài chỉ số là bình thường, “có lúc họ vượt chúng ta, rồi cũng có lúc chúng ta vượt lại”; bên kia lo Thái Lan đang mất dần lợi thế, thậm chí hình dung kịch bản người Thái phải sang Việt Nam tìm việc nếu xu hướng dịch chuyển kéo dài. Một số bình luận thẳng thắn thừa nhận Thái Lan phải xử lý vấn đề chính sách, già hóa dân số và tăng trưởng nếu không muốn các lợi thế hiện tại thu hẹp. Những tiếng nói này cho thấy sự bứt phá của Việt Nam đang ép Thái Lan nhìn lại vị trí kinh tế Thái Lan trong khu vực, thay vì chỉ đổ lỗi cho hoàn cảnh. Đằng sau lo lắng là câu hỏi: Thái Lan có dám cải tổ đủ sâu để bắt kịp nhịp mới của Đông Nam Á hay tiếp tục dựa vào những thành công quá khứ?
Kết luận: Việt Nam bứt phá, Thái Lan buộc phải chọn hướng đi
Nhìn tổng thể, Việt Nam đang thu hẹp khoảng cách với Thái Lan trên ngày càng nhiều lĩnh vực, từ tăng trưởng GDP Việt Nam vượt trội, hàng không Đông Nam Á, du lịch đến công nghệ bán dẫn khu vực, nhưng Thái Lan vẫn sở hữu những lợi thế đáng kể ở các ngành được xây dựng trong nhiều thập niên. Bởi vậy, câu hỏi thực tế ở Thái Lan không hẳn là Việt Nam đã “đánh bại” họ hay chưa, mà là vị trí của Việt Nam đã thay đổi ra sao trong cách họ nhìn về khu vực. Từ góc độ khu vực, sự trỗi dậy của Việt Nam có thể là cơ hội để hình thành một Đông Nam Á năng động hơn, nếu các nước coi đây là động lực cùng nâng chuẩn cạnh tranh thay vì nỗi sợ mất ngôi. Đối với Thái Lan, lựa chọn nằm ở việc chấp nhận điều chỉnh mô hình phát triển, đầu tư vào thế hệ ngành mới và nhân lực trẻ, thay vì chỉ phòng thủ bằng di sản du lịch và công nghiệp truyền thống. Cuộc cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì lợi thế hiện có đồng thời tạo ra động lực tăng trưởng mới trong những năm tới. Và trong bức tranh đó, Việt Nam đã bước lên tuyến đầu, buộc các láng giềng phải tính lại chiến lược của mình.
