Diễn tập quân sự đa quốc gia: Việt Nam chọn ưu tiên thực chất
Diễn tập quân sự đa quốc gia trong khuôn khổ ADMM+ là hoạt động huấn luyện kết hợp lực lượng từ nhiều nước nhằm tăng cường phối hợp thực binh, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực ứng phó trước các thách thức an ninh, thảm họa và rủi ro xuyên biên giới trong khu vực. Điều đáng chú ý là Việt Nam bước vào các diễn tập này không chỉ để hiện diện cho có, mà chọn cách tham gia sâu vào những lĩnh vực trực tiếp phục vụ an ninh con người: quân y, cứu hộ cứu nạn và an ninh mạng quân sự. Sự dịch chuyển này phản ánh một quan điểm rõ ràng: sức mạnh quốc phòng trong môi trường khu vực ngày càng phức tạp phải gắn với năng lực bảo vệ dân thường, xử lý thảm họa và bảo vệ hạ tầng số, chứ không chỉ là biểu dương khí tài. Việt Nam vì thế đang tự định hình là một thành viên có trách nhiệm trong hợp tác quân sự ASEAN, coi phòng ngừa rủi ro chung quan trọng không kém bảo vệ lợi ích quốc gia.
Trident Resolve: Bài kiểm tra năng lực phối hợp khu vực
Ngày 22/9, Indonesia khai mạc Diễn tập thực binh kết hợp Trident Resolve 2026 tại Cilegon, tỉnh Banten, với khoảng 2.200 quân nhân từ 19 quốc gia tham gia. Đây không phải là một cuộc thao diễn thuần túy quân sự, mà là phép thử khả năng hành động tập thể trước các kịch bản thảm họa lớn như động đất, núi lửa, sóng thần có thể làm tê liệt hàng không, y tế, thông tin liên lạc và cơ sở hạ tầng. Theo Trung tướng Rui F.G.P. Duarte, quy mô các thảm họa dạng này buộc các nước phải “có hành động tập thể, chia sẻ kiến thức và nâng cao khả năng phối hợp”. Diễn tập kết hợp 3 nhóm chuyên gia ADMM+ về Hỗ trợ nhân đạo và Cứu trợ thảm họa, Quân y và An ninh mạng nhằm kiểm tra toàn bộ cơ chế phối hợp đa quốc gia trong tình huống khẩn cấp phức tạp. Nếu nhìn đúng trọng tâm, Trident Resolve là một mô hình phòng vệ khu vực toàn diện hơn là một cuộc tập trận phô trương sức mạnh.
Việt Nam tham gia cả quân y, cứu hộ và an ninh mạng quân sự
Trong Trident Resolve, Đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam gồm 18 quân nhân do Đại tá Đoàn Văn Thận làm Trưởng đoàn, tham gia cả 3 nội dung diễn tập về quân y, cứu hộ cứu nạn và an ninh mạng. Đây là lựa chọn có tính chiến lược: đặt trọng tâm vào an ninh con người, năng lực phản ứng nhanh và bảo vệ hệ thống thông tin thay vì chạy đua biểu tượng. Các quân nhân Việt Nam từng trực tiếp tham gia tìm kiếm cứu nạn ở Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, Venezuela và triển khai bệnh viện dã chiến tại Nam Sudan; kinh nghiệm thực địa này giúp Việt Nam không ở vị thế học việc, mà trở thành bên có thể chia sẻ bài học với các nước ASEAN và đối tác. Đoàn tham gia với tinh thần vừa trao đổi kinh nghiệm, vừa học hỏi nhằm nâng cao khả năng triển khai tìm kiếm cứu nạn khi có yêu cầu. Khi một nước chủ động mang trải nghiệm quốc tế của mình vào bàn chung, đó là dấu hiệu của sự trưởng thành trong hợp tác quốc phòng đa phương chứ không chỉ là “đi diễn tập cho đủ số”.
Hợp tác quân sự ASEAN: Việt Nam như một tác nhân ổn định
ADMM+ Việt Nam không nằm ngoài bức tranh chung về hợp tác quân sự ASEAN, nơi các nước ưu tiên hoạt động thực chất thay vì diễn ngôn chính trị. Diễn tập thực binh đa quốc gia được tổ chức như một hoạt động hợp tác quốc phòng đa phương nhằm nâng cao khả năng phối hợp và sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp, đặc biệt là thảm họa tác động vượt ra ngoài biên giới. Việc Indonesia đăng cai và kết hợp nhiều nhóm chuyên gia cho thấy hợp tác quân sự ASEAN đã dịch chuyển sang mô hình phòng vệ chung với trọng tâm là cứu trợ nhân đạo và ứng phó thảm họa, chứ không thuần túy an ninh truyền thống. Trong cấu trúc đó, Việt Nam nổi lên như một thành viên tích cực, mang vào bàn chung kinh nghiệm thực tế từ các nhiệm vụ quốc tế và sẵn sàng học hỏi để chuẩn hóa quy trình, nâng cấp năng lực phối hợp. Đây là vai trò của một tác nhân ổn định: không gây tiếng ồn, nhưng luôn có mặt khi khu vực cần hỗ trợ.
Từ diễn tập đến năng lực ứng phó thực tế
Câu hỏi quan trọng với mọi diễn tập quân sự đa quốc gia là: sau đợt huấn luyện, năng lực ứng phó của từng nước và cả khu vực được nâng lên bao nhiêu? Trident Resolve với sự tham gia của các thành viên ASEAN và 8 nước đối tác ADMM+ như Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand, Nga và Mỹ cho thấy cấu trúc an ninh khu vực đang gắn chặt hơn với các cơ chế phối hợp đa cực. Nhóm chuyên gia Quân y còn triển khai các chương trình hỗ trợ cộng đồng, đem lại lợi ích trực tiếp cho người dân địa phương, chứng minh rằng diễn tập có thể đi thẳng vào nhu cầu xã hội, chứ không chỉ nằm trong sa bàn. Nếu Việt Nam tiếp tục giữ định hướng ưu tiên quân y, cứu hộ và an ninh mạng quân sự, thì mỗi cuộc diễn tập sẽ là một bước tích lũy năng lực phòng bị cho chính mình và cho khu vực. Kết luận rõ ràng là: tham gia sâu, ở đúng lĩnh vực, sẽ giúp Việt Nam biến hợp tác quân sự ASEAN thành “lưới an toàn” thực chất trước các thách thức an ninh mới.
