Tăng trưởng mới phải bắt đầu từ khả năng thích ứng
Mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo là cách phát triển trong đó công nghệ, tri thức và năng lực thích ứng trở thành động lực nâng năng suất, thay vì chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư hay khai thác các nguồn lực truyền thống. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu sáng 27/10, lãnh đạo TP.HCM nhấn mạnh hợp tác chiến lược, khả năng thích ứng trong kỷ nguyên AI cùng các giải pháp về thể chế và tài chính để khơi thông nguồn lực, đưa vốn vào nền kinh tế thực. Đây là hướng đi cần thiết khi chuỗi giá trị toàn cầu đang tái tổ chức và dư địa của những động lực tăng trưởng cũ thu hẹp. AI đang làm đổi thay sản xuất, quản trị và việc làm; theo dự báo được dẫn tại diễn đàn, đến năm 2030 có khoảng 170 triệu việc làm mới, 92 triệu việc làm mất đi và 39% kỹ năng hiện tại có thể lạc hậu. Với người lao động, chuyển đổi này sẽ hiện diện trong yêu cầu học kỹ năng mới và thay đổi công việc, chứ không chỉ trong các chiến lược cấp thành phố.
Vì vậy, tăng trưởng TP.HCM không thể chỉ được đo bằng quy mô đầu tư hay số dự án công nghệ. Thành phố cần thể chế đủ linh hoạt để thử nghiệm và cập nhật chính sách, đồng thời có cơ chế tài chính đưa vốn tới hoạt động sản xuất, nghiên cứu và doanh nghiệp. Lãnh đạo thành phố cũng nhấn mạnh rằng các nền kinh tế không thể tự xây dựng toàn bộ nguồn dữ liệu, công nghệ, vốn và nhân lực; hợp tác xuyên biên giới và liên ngành vì thế là điều kiện thực tế, không phải phần trang trí cho tham vọng phát triển.
Từ ngày hội startup đến mạng lưới có thể biến ý tưởng thành thị trường
Open Innovation Day 2026, diễn ra ngày 26/10 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu, đặt trọng tâm vào kết nối startup với nhà đầu tư, doanh nghiệp và đối tác công nghiệp. Vòng chung kết Next Wave of Startups Accelerator tạo thêm cơ hội để các nhóm khởi nghiệp tiếp cận nhà đầu tư và tìm đối tác phát triển thị trường. Đây là một bước thực tế: một startup cần khách hàng, chuyên môn sản xuất và kênh phân phối bên cạnh vốn. Tuy nhiên, sự kiện kết nối chỉ có ý nghĩa nếu được nối tiếp bằng những hợp đồng thử nghiệm, đơn hàng và quan hệ hợp tác dài hạn.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ cho biết thành phố đang hướng tới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào đổi mới sáng tạo và công nghệ; TP.HCM hiện có hơn 40 trung tâm ươm tạo và đổi mới sáng tạo. Mạng lưới này là nền móng, nhưng số lượng trung tâm không tự bảo đảm kết quả. Giá trị nằm ở khả năng nối trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý thành một chuỗi đưa giải pháp từ phòng thí nghiệm đến dây chuyền sản xuất. Khởi nghiệp đổi mới cần được đánh giá bằng năng lực giải quyết vấn đề và mở rộng thị trường, không chỉ bằng số cuộc thi hay chương trình tăng tốc.
Nhân lực, công nghệ và hợp tác là ba trụ cột liên kết
Một đô thị không thể trở thành trung tâm công nghệ nếu thiếu người đủ kỹ năng để phát triển, vận hành và ứng dụng công nghệ. Tại diễn đàn, lãnh đạo TP.HCM nhấn mạnh vai trò của chuẩn bị nguồn nhân lực, thể chế và hạ tầng dữ liệu để thích ứng với AI. Kinh nghiệm Singapore được nêu qua mô hình học tập suốt đời SkillsFuture, nhằm giúp người lao động nâng cao kỹ năng. Đây là bài học sát với đời sống: nếu đào tạo không theo kịp thay đổi nghề nghiệp, lợi ích từ tự động hóa có thể tập trung ở một số doanh nghiệp, trong khi người lao động phải tự gánh chi phí chuyển đổi.
Hợp tác quốc tế cũng cần được xem như một phần của năng lực tăng trưởng, bởi thành phố không thể tự có mọi công nghệ, dữ liệu, vốn và chuyên gia. Open Innovation Day quy tụ cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư để thảo luận về hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu, nhân lực, năng lượng xanh và kinh tế tầm thấp. Nhưng hợp tác chỉ đem lại giá trị bền vững khi giúp doanh nghiệp và người lao động trong nước tích lũy kỹ năng, làm chủ quy trình và tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh; nếu chỉ dừng ở trình diễn, hiệu quả sẽ khó lan rộng.
Thương mại hóa nghiên cứu mới là phép thử của công nghiệp thế hệ mới
TP.HCM có thêm không gian phát triển công nghiệp sau sáp nhập, nhưng đất đai và hạ tầng riêng lẻ chưa đủ để tạo ra lợi thế công nghiệp. Thành phố cần liên kết nghiên cứu, sản xuất, logistics và dịch vụ, đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, huy động vốn đầu tư mạo hiểm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Thương mại hóa là khâu quyết định: công nghệ chỉ tạo tác động kinh tế khi được đưa vào sản xuất và kinh doanh, nơi nó có thể nâng năng suất, cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược được gắn với các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, AI và phương tiện bay không người lái; định hướng AI tập trung vào hạ tầng tính toán, nghiên cứu, nhân lực và ứng dụng trong sản xuất, quản trị. Đây là lựa chọn tham vọng nhưng cần đi kèm năng lực công nghiệp trong nước, thử nghiệm và cầu thị trường. Theo kế hoạch được nêu tại diễn đàn, thành phố dự kiến ban hành quy trình, quy chế tiếp nhận các quỹ đầu tư ngay trong tháng 11. Bước đi này có thể mở thêm kênh vốn, song kết quả sẽ phụ thuộc vào việc nguồn vốn có đến được doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và dự án tạo ra sản phẩm thực hay không. Kết luận, TP.HCM có thể biến AI thành động lực tăng trưởng mới chỉ khi thể chế, vốn, nhân lực và thương mại hóa cùng vận hành; thiếu một mắt xích, tham vọng công nghiệp thế hệ mới sẽ khó vượt khỏi khẩu hiệu.
