Siêu dự án Việt Nam: động cơ tăng tốc cho giai đoạn nước rút
Loạt siêu dự án Việt Nam trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, đô thị và logistics là các công trình có quy mô vốn hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn tỉ đồng, được triển khai đồng loạt trên cả nước, tạo ra tác động trực tiếp lên tăng trưởng kinh tế, việc làm và tái cấu trúc không gian phát triển đô thị theo hướng kết nối hiệu quả hơn.
Điểm đáng nói không phải là chúng ta có thêm vài cây cầu hay tuyến metro, mà là việc các dự án trọng điểm này cùng lúc bước vào giai đoạn thi công cao điểm, biến đầu tư công và đầu tư tư nhân thành động cơ tăng tốc cho GDP ngay trong quý cuối năm. 9 tháng đầu năm, GDP tăng 9,01%, riêng quý 3 tăng 9,95%, nhưng để cả năm vượt 10%, quý 4 phải bứt lên khoảng 12,5%. Điều đó buộc nền kinh tế phải tìm một cú hích mới, và hạ tầng chính là lựa chọn hợp lý nhất: vừa tạo cầu đầu tư trước mắt, vừa mở đường cho tăng trưởng dài hạn.
Cầu, metro, đường sắt đô thị: những mắt xích then chốt của hạ tầng giao thông
Nhìn vào bản đồ các siêu dự án Việt Nam đang triển khai, có thể thấy một chiến lược rõ ràng: đánh thẳng vào những điểm nghẽn hạ tầng giao thông lớn nhất. Rạng sáng 16.10, khối kết cấu cầu vòm thép nặng 3.400 tấn của cầu đi bộ qua sông Sài Gòn đã được hạ thủy thành công tại cảng Đông Xuyên, mở đường cho hành trình 124 km về Bến Bạch Đằng, chuẩn bị hợp long ngày 21.10. Công trình gần 1.000 tỉ đồng này không chỉ là biểu tượng kiến trúc mà còn là mảnh ghép quan trọng kết nối lõi trung tâm với Thủ Thiêm, kích hoạt không gian văn hóa – du lịch mới.
Ở Hà Nội, hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10, 14 với tổng mức đầu tư gần 900.000 tỉ đồng theo hình thức chìa khóa trao tay vừa được ký ngày 15.10. Đây là bước ngoặt cho mạng lưới đường sắt đô thị, biến metro thành trục xương sống của giao thông công cộng thủ đô. Cùng lúc tại phía Nam, THACO chuẩn bị khởi công tuyến metro Thủ Thiêm – Long Thành dài 48 km, nối trực tiếp trung tâm Thủ Thiêm với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, tiếp nối tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm đã khởi công trước đó. Khi những tuyến này vận hành, chi phí thời gian và logistics của cả vùng sẽ thay đổi căn bản.
Cầu dây văng, cảng hàng không và cảng logistics: mở rộng biên độ phát triển đô thị biển
Nếu metro và đường sắt đô thị giải quyết bài toán giao thông nội đô, thì các cầu dây văng, cảng hàng không và hệ thống cảng logistics lại mở rộng biên độ phát triển không gian kinh tế. Tại Long Thành, siêu dự án Cảng hàng không quốc tế đang được thi công 3 ca 4 kíp, từ nhà ga hình bông sen đến đường cất hạ cánh và giao thông kết nối, với mục tiêu hoàn thành vào tháng 12 để tạo cú hích vận tải và thương mại cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Ở Cần Giờ, cầu dây văng mới được xem là dự án trọng điểm then chốt. Văn phòng Thành ủy đã yêu cầu hoàn tất hồ sơ, trình UBND trước 15/10 và phấn đấu phê duyệt trước 20/10, sau 9 tháng động thổ. Cầu dài khoảng 7,3 km, trong đó cầu chính gần 3 km, 6 làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 13.201 tỉ đồng. Khi hoàn thành, đây sẽ là cầu dây văng lớn nhất thành phố, thay thế phà, rút thời gian di chuyển từ trung tâm đến Cần Giờ xuống còn 40–50 phút, đồng thời tạo thuận lợi cho giao thương, du lịch và thu hút đầu tư khu vực phía Nam thành phố.
Từ công trường đến GDP: hiệu ứng chuỗi của các dự án trọng điểm
Điểm thường bị đánh giá thấp là: siêu dự án không cần chờ đến ngày khánh thành mới đóng góp cho tăng trưởng. Ngay trong quá trình thi công, mỗi dự án đã kích hoạt cả một chuỗi sản xuất vật liệu, cơ khí, vận tải, dịch vụ tài chính, việc làm và tiêu dùng. Theo tính toán, nếu riêng trong quý 4 có thêm 30.000 tỉ đồng giá trị xây lắp được thực hiện và tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa trực tiếp đạt 30%, thì phần giá trị gia tăng tương ứng khoảng 9.000 tỉ đồng. Đây là lực đẩy rất rõ ràng cho tăng trưởng GDP trong giai đoạn nước rút.
Hàng loạt dự án đang diễn ra và sắp hoàn thành trên cả nước không chỉ giải bài toán ùn tắc giao thông, phát triển đại đô thị mà còn là đòn bẩy kinh tế cho địa phương và cả nước. Nói cách khác, mỗi mét cầu, mỗi km đường sắt hay mỗi nhà ga mới là một đơn vị tăng trưởng được “đổ bê tông” vào nền kinh tế. Câu hỏi không còn là có nên tăng tốc hay không, mà là làm sao giữ kỷ luật tiến độ, chất lượng và giải ngân để hiệu ứng chuỗi này phát huy tối đa.
Kết luận: Cửa sổ vàng để hạ tầng kéo tăng trưởng bứt phá
Việt Nam đang đứng trước một cửa sổ vàng hiếm có: nhu cầu tăng trưởng cao, dư địa đầu tư hạ tầng giao thông còn lớn và loạt siêu dự án Việt Nam đã bước vào giai đoạn tăng tốc. Từ cầu đi bộ sông Sài Gòn gần 1.000 tỉ đồng đến mạng lưới đường sắt đô thị gần 900.000 tỉ đồng, từ siêu dự án Long Thành đến cầu Cần Giờ hơn 13.000 tỉ đồng, tất cả đang cùng lúc tạo ra một mặt bằng hạ tầng mới.
Như vậy, nguồn lực tăng thêm từ các dự án hạ tầng trong quý cuối năm là rất đáng kỳ vọng. Nhưng để cú hích này chuyển thành tăng trưởng bền vững, cần ba điều: kỷ luật tiến độ với các dự án trọng điểm, ưu tiên kết nối liên vùng thay vì đầu tư manh mún, và gắn hạ tầng với chiến lược phát triển đô thị, dịch vụ, công nghiệp. Nếu làm được, loạt siêu dự án hôm nay sẽ không chỉ giúp “về đích” tăng trưởng năm nay, mà còn đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển mới dài hơi hơn.
