Sốc sốt xuất huyết có thể đẩy người trẻ vào nguy kịch
Sốc sốt xuất huyết là tình trạng biến chứng nặng khi thoát huyết tương làm giảm thể tích máu lưu thông, khiến huyết áp tụt và có thể gây tổn thương nhiều cơ quan. Trường hợp bệnh nhân L.T.S., 23 tuổi, ở Tuyên Quang, là lời cảnh báo rõ ràng rằng tuổi trẻ và không có bệnh nền không bảo đảm bệnh sẽ nhẹ. Chiều 26-10, bệnh viện thông tin anh đã hồi phục sau 13 ngày hồi sức tích cực vì sốc sốt xuất huyết và suy hô hấp nguy kịch. Trước đó, anh sốt cao, đau tức bụng, rồi xuất hiện tiêu chảy nhiều lần, buồn nôn và mệt mỏi. Bệnh được chẩn đoán tại cơ sở y tế địa phương, nhưng tình trạng vẫn xấu đi, dẫn đến tụt huyết áp và suy hô hấp. Ca bệnh này nhấn mạnh một điểm dễ bị bỏ qua: sốt xuất huyết nguy kịch không chỉ xảy ra ở người cao tuổi hay người mang bệnh nền.
Giảm sốt không có nghĩa là đã qua nguy hiểm
Sốt xuất huyết thường trở nên nguy hiểm trong khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, nhất là khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt. Đây là lúc thoát huyết tương có thể dẫn đến cô đặc máu, sốc, xuất huyết nghiêm trọng và tổn thương cơ quan. Vì vậy, chờ cơn sốt quay lại mới đi khám là lựa chọn rủi ro; diễn tiến nặng có thể xuất hiện đúng lúc gia đình tưởng người bệnh đang khá hơn. Ở bệnh nhân 23 tuổi, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và mệt mỏi xuất hiện trước khi huyết áp tụt và hô hấp suy sụp. Những dấu hiệu như đau bụng nhiều hoặc liên tục, nôn nhiều, mệt lả, vật vã, lừ đừ, chảy máu bất thường, tiểu ít hay khó thở cần được xem là lý do đi khám ngay, không phải triệu chứng để tự theo dõi kéo dài.
ECMO hỗ trợ trao đổi khí khi thở máy không đủ
Ca bệnh cho thấy giới hạn của thở máy khi tổn thương phổi đã quá nặng: dù được thở máy với oxy 100%, độ bão hòa oxy trong máu của bệnh nhân chỉ khoảng 80%. Bác sĩ chẩn đoán sốc sốt xuất huyết Dengue kèm suy hô hấp nặng, tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển; người bệnh còn có bất thường chức năng gan, thận và đông máu. Trước tình trạng oxy máu không cải thiện, ê-kíp triển khai VV-ECMO, đưa máu qua màng ngoài cơ thể để hỗ trợ trao đổi oxy. Đây không phải phương pháp điều trị virus, mà là hỗ trợ sự sống khi phổi không thể đáp ứng đủ nhu cầu oxy. ECMO được phối hợp với thở máy, thuốc vận mạch và lọc máu liên tục; các biện pháp giúp đội ngũ hồi sức hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn và chức năng cơ quan trong giai đoạn nguy kịch.
Nhận biết sớm vẫn là tuyến bảo vệ quan trọng nhất
Sau gần hai tuần điều trị, bệnh nhân cải thiện và hồi phục sau 13 ngày hồi sức tích cực. Kết quả ấy cho thấy can thiệp ECMO có thể tạo cơ hội vượt qua giai đoạn suy hô hấp nguy kịch, nhưng không nên khiến người bệnh xem kỹ thuật hồi sức cao cấp là lý do để chậm đến viện. ECMO chỉ được cân nhắc trong tình huống đặc biệt nặng; phát hiện sớm và theo dõi đúng hướng dẫn vẫn là điều thiết thực hơn với phần lớn gia đình. Người nghi mắc sốt xuất huyết không nên tự truyền dịch tại nhà hoặc tự dùng aspirin, ibuprofen và các thuốc chống viêm không steroid vì có thể tăng nguy cơ xuất huyết. Khi có dấu hiệu cảnh báo, hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí. Bài học cốt lõi không nằm ở việc ai cũng cần ECMO, mà ở việc không được chủ quan khi sốt giảm: sốt xuất huyết có thể chuyển nặng nhanh, kể cả ở người trẻ khỏe mạnh.
