Dịp Quốc khánh và quyết định chi hơn 181.400 tỷ đồng cho hạ tầng
Đợt khởi công, khánh thành 11 dự án hạ tầng TP.HCM ngày 29-8 là sự kiện thành phố huy động hơn 181.400 tỷ đồng đầu tư cho giao thông, giáo dục, môi trường, nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị, nhằm mở rộng không gian phát triển, cải thiện chất lượng sống và tạo động lực tăng trưởng mới cho người dân và doanh nghiệp. Điểm đáng nói ở sự kiện khởi công khánh thành tháng 8 này không chỉ là số lượng công trình, mà là cách TP.HCM chọn thời điểm – gắn với 81 năm Ngày Quốc khánh – để gửi đi thông điệp chính trị rõ ràng: phát triển đô thị TP.HCM phải dựa trên hạ tầng chiến lược và lợi ích thiết thực của người dân. Theo một lãnh đạo thành phố, các công trình dịp này “không chỉ là những dự án hạ tầng, đô thị, giáo dục và an sinh xã hội, mà còn thể hiện quyết tâm của thành phố trong huy động nguồn lực, tạo động lực phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân”.
Các trục giao thông chiến lược: Quốc lộ 1, Quốc lộ 13 và Vành đai 4
Nếu phải chỉ ra nhóm công trình chiến lược Sài Gòn trong 11 dự án lần này, chắc chắn đó là ba tuyến đường: Quốc lộ 1, Quốc lộ 13 và các đoạn thuộc Vành đai 4 TP.HCM. Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương có tổng mức đầu tư khoảng 20.678 tỷ đồng, dài 5,9km, mặt cắt 60m với 10–14 làn xe, dự kiến hoàn thành cuối năm 2028. Quốc lộ 1 đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An/Tây Ninh được đầu tư khoảng 16.285 tỷ đồng, dài 9,62km, cũng rộng 60m và 10–12 làn, hoàn thành năm 2029. Hai dự án thành phần Vành đai 4 – đoạn ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha đến cầu Châu Đức (5.247 tỷ đồng, 18,25km) và đoạn từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Cai (8.761 tỷ đồng, 16,70km) – đều quy mô 4 làn cao tốc, đưa vào khai thác năm 2029. Đây không chỉ là dự án hạ tầng TP.HCM, mà là mạng lưới vùng Đông Nam Bộ, hứa hẹn giảm ùn tắc, kéo giãn mật độ dân cư và kết nối các khu công nghiệp, sân bay, cảng biển một cách hiệu quả.
Giáo dục và môi trường: Đầu tư cho chất lượng sống chứ không chỉ bê tông
Đáng chú ý, gói 181.400 tỷ đồng đầu tư không chỉ dồn cho đường sá mà còn chia đều cho giáo dục và môi trường – hai mảng trực tiếp chạm vào chất lượng sống hàng ngày. Ba công trình trường học được khánh thành gồm Trường THPT Marie Curie (khối nhà C, 42 tỷ đồng), THPT Võ Trường Toản (175 tỷ) và THPT Trần Văn Giàu (78 tỷ), tổng 295 tỷ đồng. Các trường được nâng cấp cơ sở vật chất, phòng học, không gian sinh hoạt, gửi đi thông điệp rõ: phát triển đô thị TP.HCM phải đi cùng nâng cao chất lượng giáo dục. Trong lĩnh vực môi trường, Dự án cải thiện môi trường nước tỉnh Bình Dương – sử dụng ngân sách và vốn vay Ngân hàng Thế giới – có tổng đầu tư khoảng 7.211 tỷ đồng, xây dựng mạng lưới thu gom, trạm bơm và nâng cấp nhà máy xử lý nước thải với công suất bổ sung khoảng 60.000m³/ngày đêm, hoàn thành năm 2028. Khi đi vào vận hành, dự án được kỳ vọng kiểm soát ô nhiễm nước thải đô thị, bảo vệ nguồn nước và nâng khả năng tiếp cận dịch vụ xử lý nước thải cho người dân. Đây là kiểu đầu tư ít “hoành tráng” về hình ảnh nhưng quyết định sức khỏe lâu dài của cả vùng.
Nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị: Kiểm chứng lời hứa an sinh
Nhìn vào danh mục, mảng thường bị bỏ quên là nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị lần này được đặt ngang hàng với giao thông – điều tích cực nếu thành phố thực hiện đúng cam kết. Dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và Chợ Gà – Gạo ở quận trung tâm có tổng mức đầu tư khoảng 15.674 tỷ đồng, triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng BT. Mục tiêu là chỉnh trang đồng bộ, bổ sung hạ tầng xã hội, tạo không gian khang trang, an toàn hơn, gắn cải tạo với an sinh xã hội và tái định cư tại chỗ cho cư dân lâu năm. Trong bức tranh nhà ở xã hội, dự án NOXH thuộc một khu đô thị mới được khởi công với kỳ vọng tăng nguồn cung căn hộ giá phù hợp, thay vì bắt người lao động sống xa trung tâm hoặc trong những khu trọ chật chội. Khi hoàn thành, các dự án này sẽ là thước đo xem phát triển đô thị TP.HCM có thực sự ưu tiên con người hay chỉ chăm lo cho mặt tiền đô thị và lợi ích nhà đầu tư.
Nghị quyết 98 và câu hỏi lớn: Hạ tầng có kịp đô thị hóa?
Không ít dự án trong số 11 công trình lần này được kích hoạt nhờ cơ chế mới từ nghị quyết 98, cho phép TP.HCM huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội và PPP. Điều này cho thấy nếu có khung pháp lý linh hoạt, dòng vốn cho các công trình chiến lược Sài Gòn có thể bật lên nhanh, đi thẳng vào những tuyến đường, khu ở, hệ thống xử lý nước thải mà người dân chờ đợi nhiều năm. Tuy vậy, câu hỏi lớn vẫn còn: hạ tầng có kịp tốc độ đô thị hóa hay không? Đường mở rộng đến 10–14 làn, vành đai dài hàng chục kilômét chỉ phát huy hiệu quả nếu đi cùng quy hoạch sử dụng đất hợp lý, phát triển nhà ở xã hội và năng lực quản lý giao thông. Khi các dự án dự kiến hoàn thành vào giai đoạn 2028–2029, thành phố sẽ bước vào thời điểm kiểm chứng: 181.400 tỷ đồng đầu tư có thực sự chuyển hóa thành kết nối vùng tốt hơn, không gian đô thị nhân văn hơn và một hệ thống an sinh vững hơn cho đa số người dân.
